ΑΓΟΡΕΥΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀγόρευσις (θηλυκό ουσιαστικό) σημαίνει «το να μιλά κανείς στην αγορά ή στη συνέλευση, δημόσια ομιλία, ρητορική ομιλία». Προέρχεται από το ρήμα ἀγορεύω, το οποίο αρχικά σήμαινε «μιλάω στην αγορά» και αργότερα «μιλάω γενικά, ανακοινώνω, συμβουλεύω».

Η έννοια της ἀγορεύσεως είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική και κοινωνική δομή της αρχαίας ελληνικής πόλης-κράτους, ιδίως της Αθηναϊκής Δημοκρατίας. Στην Εκκλησία του Δήμου, η ικανότητα της αγόρευσης ήταν απαραίτητη για κάθε πολίτη που επιθυμούσε να συμμετάσχει ενεργά στα κοινά, να προτείνει νόμους ή να υπερασπιστεί τις απόψεις του. Οι μεγάλοι ρήτορες, όπως ο Δημοσθένης, αποτελούν την επιτομή αυτής της τέχνης.

Πέρα από τον πολιτικό της χαρακτήρα, η ἀγόρευσις αναπτύχθηκε και ως μια περίτεχνη τέχνη, η ρητορική, με τους δικούς της κανόνες, τεχνικές και διδασκαλία. Οι Σοφιστές ήταν οι πρώτοι που συστηματοποίησαν τη διδασκαλία της, αναδεικνύοντας τη δύναμη του λόγου ως μέσο πειθούς και επιρροής. Η ἀγόρευσις δεν ήταν απλώς η παράθεση γεγονότων, αλλά η δημιουργία ενός πειστικού και συχνά συγκινητικού λόγου, ικανού να επηρεάσει το ακροατήριο.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Δημόσια ομιλία, ρητορική — Η πράξη της εκφώνησης λόγου ενώπιον κοινού, ιδίως σε πολιτικό ή δικαστικό πλαίσιο.
2. Ομιλία στην Εκκλησία του Δήμου — Η επίσημη ομιλία που εκφωνείται στην αθηναϊκή συνέλευση των πολιτών για νομοθετικά ή πολιτικά θέματα.
3. Δικανικός λόγος — Η αγόρευση που εκφωνείται στα δικαστήρια, είτε από κατήγορο είτε από συνήγορο υπεράσπισης.
4. Ανακοίνωση, διακήρυξη — Η επίσημη ή δημόσια γνωστοποίηση ενός γεγονότος ή μιας απόφασης.
5. Ρητορική τέχνη — Η δεξιότητα και η τεχνική της αποτελεσματικής και πειστικής ομιλίας, όπως διδασκόταν από τους Σοφιστές.
6. Επίσημη προσφώνηση, πανηγυρικός — Ένας λόγος που εκφωνείται σε τελετουργικές περιστάσεις, συχνά με εγκωμιαστικό χαρακτήρα.

Οικογένεια Λέξεων

ἀγείρω (ρίζα του ρήματος ἀγείρω, σημαίνει «συγκεντρώνω»)

Η ρίζα ἀγείρω, που σημαίνει «συγκεντρώνω» ή «συναθροίζω», αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική. Από την αρχική έννοια της φυσικής συγκέντρωσης, η σημασία εξελίχθηκε για να περιγράψει τον τόπο όπου οι άνθρωποι συγκεντρώνονται (ἀγορά) και, κατ' επέκταση, την πράξη της ομιλίας ή της διακήρυξης σε αυτόν τον δημόσιο χώρο. Αυτή η σημασιολογική διαδρομή αναδεικνύει την κεντρική θέση της δημόσιας συνάθροισης και του λόγου στην αρχαία ελληνική κοινωνία, δημιουργώντας παράγωγα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πολιτικών, κοινωνικών και νομικών εννοιών.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία της ἀγορεύσεως στην αρχαία ελληνική σκέψη και κοινωνία αποτυπώνεται σε πλήθος κειμένων.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΓΟΡΕΥΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement (Oxford: Clarendon Press, 1996).
• Thucydides — History of the Peloponnesian War (various editions, e.g., Loeb Classical Library).
• Demosthenes — Olynthiacs, Philippics, On the Crown (various editions, e.g., Loeb Classical Library).
• Plato — Gorgias, Phaedrus (various editions, e.g., Loeb Classical Library).
• Aristotle — Rhetoric (various editions, e.g., Loeb Classical Library).
• Isocrates — Antidosis (various editions, e.g., Loeb Classical Library).
• Kennedy, George A. — The Art of Persuasion in Greece (Princeton University Press, 1963).