ΑΜΑΡΤΗΜΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ἁμάρτημα (τό) είναι «αστοχία, λάθος, σφάλμα, παράπτωμα, αμαρτία». Η λέξη προέρχεται από το ρήμα ἁμαρτάνω, το οποίο αρχικά σήμαινε «αστοχώ» κυριολεκτικά, όπως στην τοξοβολία ή σε οποιαδήποτε προσπάθεια να χτυπήσει κανείς έναν στόχο. Αυτή η πρωταρχική σημασία της «αποτυχίας να πετύχει κανείς τον στόχο» αποτελεί τον πυρήνα της σημασιολογικής της εξέλιξης.

Στην κλασική ελληνική φιλοσοφία και τραγωδία, το ἁμάρτημα απέκτησε ηθική και διανοητική διάσταση, αναφερόμενο σε ένα λάθος κρίσης, μια ηθική παράβαση ή ένα σφάλμα που οδηγεί σε αρνητικές συνέπειες, συχνά χωρίς απαραίτητα να υποδηλώνει κακή πρόθεση. Για παράδειγμα, στην πλατωνική σκέψη, το ἁμάρτημα μπορεί να είναι αποτέλεσμα άγνοιας, μια διανοητική αστοχία.

Στην ελληνιστική περίοδο και ιδιαίτερα στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, το ἁμάρτημα και η ἁμαρτία χρησιμοποιήθηκαν για να αποδώσουν την εβραϊκή λέξη «חַטָּאת» (chattat), αποκτώντας μια σαφώς θρησκευτική και θεολογική σημασία: την παράβαση του θείου νόμου, την αποστασία από τον Θεό. Στην Καινή Διαθήκη, η έννοια αυτή εδραιώνεται ως η θεμελιώδης ανθρώπινη αποτυχία έναντι του Θεού, η οποία απαιτεί μετάνοια και συγχώρεση.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αστοχία, αποτυχία να πετύχει κανείς τον στόχο — Η αρχική, κυριολεκτική σημασία, όπως στην τοξοβολία ή σε οποιαδήποτε προσπάθεια να χτυπήσει κανείς ένα σημείο. (π.χ. «ἁμαρτάνειν βέλεος»)
2. Λάθος, σφάλμα, πλάνη — Μια γενική έννοια της απόκλισης από το ορθό, είτε σε πράξη είτε σε κρίση, χωρίς απαραίτητα ηθική χροιά.
3. Ηθικό σφάλμα, παράβαση — Ένα λάθος που έχει ηθικές συνέπειες, μια πράξη που αντίκειται στην αρετή ή τη δικαιοσύνη. (π.χ. Πλάτων, «Πολιτεία»)
4. Ατυχία, κακοτυχία — Η συνέπεια ενός λάθους ή μιας κακής κρίσης, που οδηγεί σε ανεπιθύμητα αποτελέσματα ή συμφορές.
5. Αμαρτία, θρησκευτική παράβαση — Η θεολογική σημασία της παράβασης του θείου νόμου, της αποστασίας από τον Θεό, όπως εμφανίζεται στην Παλαιά και Καινή Διαθήκη.
6. Ενοχή, ευθύνη για λάθος — Η κατάσταση του να φέρει κανείς την ευθύνη για ένα σφάλμα ή μια παράβαση.

Οικογένεια Λέξεων

ἁμαρτ- (ρίζα του ρήματος ἁμαρτάνω, σημαίνει «αστοχώ, αποτυγχάνω»)

Η ρίζα ἁμαρτ- αποτελεί τον πυρήνα μιας σημαντικής οικογένειας λέξεων στην ελληνική γλώσσα, που όλες περιστρέφονται γύρω από την κεντρική ιδέα της «αστοχίας» ή της «αποτυχίας να πετύχει κανείς τον στόχο». Από την αρχική κυριολεκτική σημασία της φυσικής αστοχίας, η ρίζα αυτή γέννησε λέξεις που περιγράφουν την ηθική και πνευματική απόκλιση από το ορθό, την παράβαση και την αμαρτία. Η ανάπτυξη αυτή είναι εσωτερική στην ελληνική γλώσσα, μέσω της προσθήκης επιθημάτων και προθημάτων, επιτρέποντας την έκφραση της πράξης, της κατάστασης, του δράστη και της απουσίας της αστοχίας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν την εξέλιξη της σημασίας του ἁμαρτήματος:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΜΑΡΤΗΜΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. University of Chicago Press, Chicago, 2000.
• Plato — Republic, edited by J. Burnet. Oxford University Press, Oxford, 1903.
• Homer — Iliad, edited by D. B. Monro and T. W. Allen. Oxford University Press, Oxford, 1920.
• Nestle-Aland — Novum Testamentum Graece, 28th ed. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart, 2012.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 1931-.