ΑΠΟΔΟΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀπόδοσις (από το ἀποδίδωμι) σημαίνει αρχικά «επιστροφή, απόδοση, πληρωμή». Η λέξη καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εννοιών που σχετίζονται με την πράξη του «δίνω πίσω» ή «εκπληρώνω». Μπορεί να αναφέρεται στην επιστροφή ενός αντικειμένου, στην πληρωμή ενός χρέους, στην απόδοση ενός λογαριασμού ή στην εκτέλεση ενός καθήκοντος.

Στην κλασική ελληνική γραμματεία, η ἀπόδοσις χρησιμοποιείται συχνά σε νομικά και οικονομικά πλαίσια, δηλώνοντας την εκπλήρωση συμβατικών υποχρεώσεων ή την αποκατάσταση μιας κατάστασης. Για παράδειγμα, η «ἀπόδοσις ὀφειλήματος» σημαίνει την εξόφληση ενός χρέους. Η έννοια της «απόδοσης» επεκτείνεται και στην εκτέλεση μιας πράξης, όπως η «ἀπόδοσις λόγου» (παράδοση λόγου) ή η «ἀπόδοσις δίκης» (απονομή δικαιοσύνης).

Στα θεολογικά κείμενα, και ιδίως στην Καινή Διαθήκη, η ἀπόδοσις αποκτά βαθύτερη ηθική και πνευματική διάσταση. Αναφέρεται στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων του ανθρώπου προς τον Θεό, στην ανταπόδοση για τις πράξεις του, είτε πρόκειται για τιμή είτε για κρίση. Η φράση «ἀπόδοτε οὖν τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ» (Ματθ. 22:21) αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διπλής αυτής απόδοσης, τόσο στην κοσμική όσο και στην πνευματική σφαίρα.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Απόδοση, επιστροφή, πληρωμή — Η πράξη του να δίνει κανείς κάτι πίσω, είτε ένα αντικείμενο, είτε ένα χρέος, είτε μια ανταμοιβή.
2. Εκπλήρωση, εκτέλεση — Η ολοκλήρωση ενός καθήκοντος, μιας υπόσχεσης ή μιας υπηρεσίας.
3. Απόδοση λογαριασμού, εξήγηση — Η παροχή λεπτομερειών ή η διασάφηση ενός θέματος.
4. Απάντηση, ανταπόκριση — Η αντίδραση σε μια ερώτηση ή μια κατάσταση.
5. Απόδοση καρπών, παραγωγή — Η απόδοση ενός αποτελέσματος, όπως η σοδειά της γης ή το κέρδος μιας επένδυσης.
6. Θεολογική εκπλήρωση υποχρεώσεων — Η προσφορά τιμής, λατρείας ή υπακοής στον Θεό, καθώς και η ανταπόδοση για τις πράξεις του ανθρώπου.
7. Ιατρική ύφεση, υποχώρηση — Η μείωση της έντασης ή η εξαφάνιση μιας ασθένειας (σπάνια χρήση).

Οικογένεια Λέξεων

διδω- / δο- (ρίζα του ρήματος δίδωμι)

Η ρίζα διδω- / δο- είναι μία από τις αρχαιότερες και πιο παραγωγικές ρίζες της ελληνικής γλώσσας, εκφράζοντας την θεμελιώδη έννοια του «δίνω» ή «προσφέρω». Από αυτή τη ρίζα προέρχονται πολυάριθμες λέξεις που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα πράξεων προσφοράς, ανταλλαγής, αλλά και εκπλήρωσης ή απόδοσης. Η παρουσία της πρόθεσης ἀπό- σε πολλά παράγωγα, όπως στην ἀπόδοσις, προσθέτει την έννοια της επιστροφής, της αποκατάστασης ή της ολοκλήρωσης της πράξης του δώρου. Κάθε μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της βασικής ενέργειας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν το εύρος της σημασίας της ἀπόδοσις.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΠΟΔΟΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG), 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Demosthenes — On the Crown. Edited and translated by C. A. Vince and J. H. Vince. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1926.
• Plato — Republic. Edited and translated by Paul Shorey. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1930.
• Metzger, B. M. — A Textual Commentary on the Greek New Testament, 2nd ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1994.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1961.