ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΑΝΩ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ρήμα ἀποκαθιστάνω σημαίνει «επαναφέρω σε προηγούμενη κατάσταση, αποκαθιστώ, επανιδρύω». Αποτελείται από τις προθέσεις ἀπο- («από, πίσω») και κατα- («κάτω, εντελώς») και το ρήμα ἵστημι («στέκομαι, στήνω»). Η σύνθεση αυτή υποδηλώνει την ενέργεια του να «στήνω κάτι ξανά στη θέση του» ή «να το επαναφέρω από κάπου».

Στην κλασική ελληνική, η χρήση του είναι συχνά πολιτική ή νομική. Αναφέρεται στην επαναφορά εξόριστων πολιτών στην πατρίδα τους, στην αποκατάσταση νόμων ή θεσμών που είχαν καταργηθεί, ή στην επανίδρυση της τάξης μετά από αναταραχές. Ο Δημοσθένης, για παράδειγμα, το χρησιμοποιεί για την αποκατάσταση της δημοκρατίας ή την επαναφορά πόλεων στην προηγούμενη κατάστασή τους.

Στην ιατρική, το ρήμα χρησιμοποιείται για την αποκατάσταση της υγείας, την ίαση ασθενειών ή την ανατοποθέτηση εξαρθρωμένων οστών. Στη χριστιανική γραμματεία, ιδίως στην Καινή Διαθήκη, αποκτά μια βαθύτερη, εσχατολογική διάσταση, αναφερόμενο στην «ἀποκατάστασιν πάντων» (Πράξεις 3:21), δηλαδή την τελική αποκατάσταση όλων των πραγμάτων από τον Θεό, μια πλήρη ανανέωση της δημιουργίας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Επαναφορά σε προηγούμενη κατάσταση — Η βασική σημασία, αναφερόμενη στην επαναφορά προσώπων (π.χ. εξόριστων) ή πραγμάτων (π.χ. νόμων, θεσμών) στην αρχική τους θέση ή κατάσταση.
2. Επανίδρυση, εγκαθίδρυση — Η ενέργεια του να στήνω κάτι ξανά, να το καθιστώ σταθερό ή να το εγκαθιδρύω εκ νέου, όπως μια κυβέρνηση ή μια τάξη.
3. Αποκατάσταση της υγείας, ίαση — Στην ιατρική, η θεραπεία μιας ασθένειας ή η επαναφορά του σώματος σε υγιή κατάσταση.
4. Ανατοποθέτηση, ευθυγράμμιση — Η ενέργεια του να βάζω ένα εξαρθρωμένο οστό στη θέση του ή να διορθώνω κάτι που έχει μετατοπιστεί.
5. Απόδοση, επιστροφή — Η επιστροφή κάτι που οφείλεται ή έχει ληφθεί, όπως η αποκατάσταση δικαιωμάτων ή περιουσίας.
6. Εσχατολογική ανανέωση — Στη χριστιανική θεολογία, η πλήρης ανανέωση και επαναφορά όλων των πραγμάτων στην τελική τους, τέλεια κατάσταση από τον Θεό.
7. Διορισμός, εγκατάσταση — Η τοποθέτηση κάποιου σε ένα αξίωμα ή θέση, η εγκατάστασή του σε μια λειτουργία.

Οικογένεια Λέξεων

στα- / στη- (ρίζα του ρήματος ἵστημι, σημαίνει «στέκομαι, στήνω»)

Η ρίζα στα- / στη- είναι μία από τις πιο παραγωγικές και θεμελιώδεις ρίζες της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, προερχόμενη από το ρήμα ἵστημι, που σημαίνει «στέκομαι, στήνω, τοποθετώ». Αυτή η ρίζα εκφράζει τη βασική έννοια της σταθερότητας, της θέσης, της ίδρυσης, αλλά και της κίνησης προς ή από μια θέση. Μέσω προθημάτων και καταλήξεων, δημιουργεί μια πλούσια οικογένεια λέξεων που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σημασιών, από τη φυσική στάση και την τοποθέτηση αντικειμένων, μέχρι την κοινωνική οργάνωση, την πολιτική τάξη και την πνευματική κατάσταση. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη πτυχή αυτής της θεμελιώδους έννοιας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Το ἀποκαθιστάνω, με την έννοια της επαναφοράς και της ανανέωσης, απαντάται σε κείμενα που καλύπτουν πολιτικές, νομικές και θεολογικές διαστάσεις.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΠΟΚΑΘΙΣΤΑΝΩ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Demosthenes — Olynthiacs, Philippics, Minor Public Speeches. Loeb Classical Library.
• Thucydides — History of the Peloponnesian War. Loeb Classical Library.
• New Testament — Novum Testamentum Graece, Nestle-Aland 28th ed.
• Septuagint — Septuaginta: Editio quinta, Rahlfs, A., Hanhart, R. (eds.). Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2006.
• Plato — Republic. Loeb Classical Library.
• Aristotle — Physics. Loeb Classical Library.