ΑΠΟΡΡΟΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀπόρροια σημαίνει αρχικά «εκροή, έκχυση, εκπόρευση» (a flowing off, efflux, emanation). Η λέξη είναι σύνθετη από την πρόθεση ἀπό- («από, μακριά από») και τη ρίζα του ρήματος ῥέω («ρέω, κυλώ»). Περιγράφει κυριολεκτικά τη διαδικασία κατά την οποία κάτι ρέει ή εκχύνεται από μια πηγή, όπως το νερό από μια πηγή ή ο ιδρώτας από το σώμα.

Στην κλασική ελληνική, η χρήση της επεκτάθηκε για να περιγράψει όχι μόνο φυσικές ροές, αλλά και αφηρημένες εκδηλώσεις. Για παράδειγμα, μπορεί να αναφέρεται στην εκροή αρωμάτων, ήχων, ή ακόμα και ιδιοτήτων ή επιρροών από ένα πρόσωπο ή πράγμα. Η έννοια της «συνέπειας» ή του «αποτελέσματος» είναι επίσης παρούσα, καθώς αυτό που απορρέει είναι συχνά το αποτέλεσμα μιας αιτίας.

Η φιλοσοφική της σημασία αναδείχθηκε κυρίως στον Νεοπλατωνισμό, όπου η ἀπόρροια έγινε κεντρικός όρος για την περιγραφή της κοσμικής δημιουργίας. Ο Πλωτῖνος και οι διάδοχοί του χρησιμοποίησαν τον όρο για να εξηγήσουν πώς όλα τα όντα εκπορεύονται από το Ένα, την υπέρτατη, αδιαίρετη αρχή, χωρίς όμως το Ένα να μειώνεται ή να μεταβάλλεται. Είναι μια αδιάκοπη, αναγκαία και αυθόρμητη εκδήλωση, σαν τη λάμψη του ήλιου ή τη θερμότητα της φωτιάς.

Η ἀπόρροια, λοιπόν, δεν είναι μια πράξη δημιουργίας με τη χριστιανική έννοια (ex nihilo), αλλά μια αιώνια και αναπόφευκτη εκδήλωση της πληρότητας του Ένος. Κάθε επίπεδο της πραγματικότητας (Νους, Ψυχή, Ύλη) είναι μια διαδοχική ἀπόρροια, μια βαθμιδωτή έκπτωση από την τελειότητα της πηγής, διατηρώντας ωστόσο μια σύνδεση με αυτήν.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Φυσική εκροή, έκχυση — Η κυριολεκτική σημασία της ροής υγρών, όπως νερού από πηγή ή αίματος από πληγή.
2. Απόσταξη, εκπομπή — Η εκπομπή άυλων στοιχείων, όπως αρώματος, θερμότητας, φωτός ή ήχου από μια πηγή.
3. Επιρροή, επίδραση — Η εκπόρευση μιας δύναμης, ιδιότητας ή ενέργειας από ένα πρόσωπο ή πράγμα, που επηρεάζει άλλα.
4. Συνέπεια, αποτέλεσμα — Αυτό που προκύπτει ή ακολουθεί ως φυσικό επακόλουθο μιας αιτίας ή πράξης.
5. Φιλοσοφική εκπόρευση (Νεοπλατωνισμός) — Η αιώνια και αναγκαία εκδήλωση των κατώτερων επιπέδων της πραγματικότητας από το υπέρτατο Ένα.
6. Μετενσάρκωση, μετεμψύχωση — Σπανιότερα, η ιδέα της ψυχής που απορρέει από μια ανώτερη πηγή και εισέρχεται σε ένα σώμα.
7. Απόρριψη, απώλεια — Σε ορισμένα συμφραζόμενα, μπορεί να υποδηγώνει την απώλεια ή την αποβολή υλικών.

Οικογένεια Λέξεων

ῥε- (ρίζα του ρήματος ῥέω, σημαίνει «ρέω, κυλώ»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα ῥε- είναι θεμελιώδης για την έκφραση της κίνησης και της ροής, τόσο σε φυσικό όσο και σε μεταφορικό επίπεδο. Περιγράφει την αδιάκοπη κίνηση των υγρών, αλλά και την αέναη μεταβολή και εξέλιξη. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκε μια πλούσια οικογένεια λέξεων που αποτυπώνουν διάφορες πτυχές της ροής: την κατεύθυνση (π.χ. εκροή, διάρροια), την ένταση, την προέλευση και το αποτέλεσμα. Η σημασία της ρίζας είναι κεντρική στην κοσμολογία και τη φιλοσοφία, καθώς η ροή θεωρείται συχνά ως η βασική αρχή της ύπαρξης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική χρήση της ἀπόρροιας είναι εμφανής στα έργα των Νεοπλατωνικών.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΠΟΡΡΟΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Πλωτῖνος — Ἐννεάδες. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 2004.
• Πρόκλος — Στοιχείωσις Θεολογική. Εισαγωγή, μετάφραση, σχόλια: Λ.Γ. Μπενάκης. Ακαδημία Αθηνών, Αθήνα, 1996.
• Diels, H., Kranz, W. — Die Fragmente der Vorsokratiker. Weidmannsche Buchhandlung, Berlin, 1951.
• Παπαδής, Δ. — Η Φιλοσοφία του Πλωτίνου. Εκδόσεις Δαρδανός, Αθήνα, 2008.
• Σταμούλης, Χ. — Η Θεολογία της Απορροής στον Νεοπλατωνισμό. Εκδόσεις Π. Πουρναρά, Θεσσαλονίκη, 2001.