ΑΠΡΟΣΩΠΟΛΗΠΤΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ἀπροσωπόληπτος είναι επίθετο που σημαίνει «αυτός που δεν κάνει διακρίσεις προσώπων, αμερόληπτος». Η λέξη είναι σύνθετη, αποτελούμενη από το στερητικό ἀ-, το πρόσωπον («όψη, πρόσωπο, άτομο») και τη ρίζα -ληπ- του ρήματος λαμβάνω («λαμβάνω, δέχομαι»). Κυριολεκτικά, λοιπόν, σημαίνει «αυτός που δεν λαμβάνει υπόψη του το πρόσωπο» ή «δεν κάνει διακρίσεις με βάση την εξωτερική εμφάνιση ή την κοινωνική θέση».

Η έννοια της προσωποληψίας (μεροληψίας) αναπτύχθηκε ιδιαίτερα στην ελληνιστική περίοδο, κυρίως μέσω της μετάφρασης των Εβδομήκοντα (LXX) της Παλαιάς Διαθήκης, όπου χρησιμοποιείται για να αποδώσει την εβραϊκή φράση «nasa' panim» (να σηκώνει κανείς το πρόσωπο), που σημαίνει «να δείχνει εύνοια» ή «να κάνει διακρίσεις». Έτσι, το ἀπροσωπόληπτος και τα συγγενικά του αποκτούν μια ισχυρή ηθική και θεολογική διάσταση, υπογραμμίζοντας την αμεροληψία του Θεού και την απαίτηση για αμερόληπτη συμπεριφορά από τους ανθρώπους.

Στη χριστιανική γραμματεία, η αμεροληψία του Θεού είναι κεντρικό δόγμα, καθώς ο Θεός κρίνει τους πάντες δίκαια, ανεξαρτήτως καταγωγής, πλούτου ή κοινωνικής θέσης. Αυτή η αρχή επεκτείνεται και στην ανθρώπινη ηθική, απαιτώντας από τους πιστούς να ενεργούν με δικαιοσύνη και χωρίς διακρίσεις, ιδιαίτερα σε θέματα κρίσης και απονομής δικαιοσύνης. Η λέξη, λοιπόν, δεν είναι απλώς μια περιγραφή, αλλά μια επιταγή για μια συγκεκριμένη στάση ζωής.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αμερόληπτος, αντικειμενικός — Αυτός που δεν δείχνει εύνοια ή προκατάληψη προς κανένα άτομο.
2. Δίκαιος, αδιάβλητος — Αυτός που κρίνει ή ενεργεί με βάση την αλήθεια και την ισότητα, χωρίς να επηρεάζεται από εξωτερικούς παράγοντες.
3. Χωρίς διακρίσεις προσώπων — Η κυριολεκτική και θεολογική σημασία, που τονίζει την έλλειψη μεροληψίας.
4. Αδέκαστος — Αυτός που δεν δωροδοκείται ή δεν επηρεάζεται από προσωπικά συμφέροντα.
5. Ανυπόκριτος — Αυτός που δεν προσποιείται ή δεν κρύβει την αλήθεια.
6. Αμερόληπτος κριτής/δικαστής — Ειδική εφαρμογή σε νομικό ή ηθικό πλαίσιο.
7. Αδιαφοροποίητος — Αυτός που αντιμετωπίζει όλους με τον ίδιο τρόπο.

Οικογένεια Λέξεων

προσωποληπ- (από πρόσωπον + λαμβάνω)

Η ρίζα προσωποληπ- δεν είναι μια απλή, μονοσύλλαβη ρίζα, αλλά μια σύνθετη έννοια που προκύπτει από την ένωση του ουσιαστικού πρόσωπον («όψη, άτομο») και της ρίζας -ληπ- του ρήματος λαμβάνω («παίρνω, δέχομαι»). Αυτή η σύνθεση δημιουργεί την ιδέα του «λαμβάνειν πρόσωπα», δηλαδή της μεροληψίας ή της διάκρισης με βάση την εξωτερική εμφάνιση ή την κοινωνική θέση. Η οικογένεια λέξεων που παράγεται εξερευνά τις διάφορες πτυχές αυτής της έννοιας, τόσο στην αρνητική της μορφή (προσωποληψία) όσο και στην ιδανική της άρνηση (απροσωποληψία).

Στα Αρχαία Κείμενα

Η αμεροληψία, ως θεϊκό χαρακτηριστικό και ανθρώπινη αρετή, τονίζεται σε πολλά κείμενα της Καινής Διαθήκης και των Αποστολικών Πατέρων.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΠΡΟΣΩΠΟΛΗΠΤΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
• Nestle-Aland — Novum Testamentum Graece. 28th ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.
• Didache — The Apostolic Fathers: Greek Texts and English Translations. Edited and translated by Michael W. Holmes. 3rd ed. Grand Rapids, MI: Baker Academic, 2007.
• Kittel, G., Friedrich, G. — Theological Dictionary of the New Testament. Translated by G. W. Bromiley. Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1964-1976.
• Plato — Politeia.
• Aristotle — Ethika Nikomacheia.