ΑΡΧΙΚΗ › ΛΕΞΙΚΟ › ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ

αὐτάρκεια (ἡ)

ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ

ΛΕΞΑΡΙΘΜΟΣ 838

Η αυτάρκεια, μια θεμελιώδης έννοια της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας, περιγράφει την ικανότητα του ατόμου ή της πόλης-κράτους να ζει χωρίς εξωτερική βοήθεια ή εξάρτηση. Δεν είναι απλώς οικονομική ανεξαρτησία, αλλά μια εσωτερική κατάσταση πληρότητας και αυτάρκους ευδαιμονίας, ιδιαίτερα κεντρική στον Αριστοτέλη, τους Στωικούς και τους Επικούρειους. Ο λεξάριθμός της (838) υποδηλώνει την ολοκλήρωση και την εσωτερική δύναμη.

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ

Ορισμός

Κατά την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, η αὐτάρκεια (από το αὐτός «ο ίδιος» και ἀρκέω «αρκώ») είναι η κατάσταση εκείνου που αρκεί στον εαυτό του, που δεν χρειάζεται τίποτε από έξω για να ζήσει καλά. Δεν περιορίζεται στην υλική ή οικονομική ανεξαρτησία, αλλά επεκτείνεται σε μια βαθύτερη, ηθική και πνευματική αυτονομία. Για τον Αριστοτέλη, στην «Ηθική Νικομάχεια», η αυτάρκεια είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του ύψιστου αγαθού, της ευδαιμονίας. Ο ευδαίμων άνθρωπος είναι αυτός που, όντας αυτάρκης, δεν έχει ανάγκη από πολλά πράγματα για να ζήσει μια πλήρη και ενάρετη ζωή, αν και αναγνωρίζει την κοινωνική φύση του ανθρώπου.

Στους Επικούρειους, η αυτάρκεια αποτελεί βασικό πυλώνα για την επίτευξη της αταραξίας και της ηδονής (με την έννοια της απουσίας πόνου και ταραχής). Ο Επίκουρος δίδασκε ότι η αυτάρκεια οδηγεί στην ελευθερία από τις εξωτερικές περιστάσεις και τις επιθυμίες που δεν είναι φυσικές και αναγκαίες, επιτρέποντας στον σοφό να βρει την ευτυχία μέσα του. Η λιτότητα και η μετριοπάθεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την αυτάρκεια στην επικούρεια σκέψη.

Οι Στωικοί, από την πλευρά τους, ανέδειξαν την αυτάρκεια ως αναπόσπαστο μέρος της αρετής και της σοφίας. Για αυτούς, η αυτάρκεια συνίσταται στην ικανότητα του ατόμου να ζει σύμφωνα με τη φύση και τον λόγο, ανεπηρέαστο από τα εξωτερικά «αδιάφορα» πράγματα (πλούτο, φήμη, υγεία). Η απάθεια, η ελευθερία από τα πάθη, είναι η έκφραση της αυτάρκειας του σοφού, ο οποίος βρίσκει την πληρότητα και την ευτυχία αποκλειστικά στην αρετή του.

Ετυμολογία

αὐτ- (από το αὐτός, «ο ίδιος») + ἀρκ- (από το ἀρκέω, «αρκώ»)

Η λέξη αὐτάρκεια είναι σύνθετη, προερχόμενη από την αρχαιοελληνική αντωνυμία αὐτός, που σημαίνει «ο ίδιος» ή «αυτός καθαυτός», και το ρήμα ἀρκέω, που σημαίνει «είμαι αρκετός, αρκώ, επαρκώ». Η σύνθεση αυτή δημιουργεί την έννοια του «αρκείν στον εαυτό» ή «έχει αρκετά στον εαυτό του». Και τα δύο συστατικά είναι αρχαιοελληνικές ρίζες που ανήκουν στο αρχαιότερο στρώμα της γλώσσας, χωρίς να απαιτείται αναγωγή σε εξωελληνικές πηγές.

Η οικογένεια της αὐτάρκειας διακλαδίζεται από τις δύο βασικές της ρίζες. Από το αὐτός προκύπτουν λέξεις που δηλώνουν αυτονομία και αυτοτέλεια, ενώ από το ἀρκέω παράγονται όροι που υποδηλώνουν επάρκεια και βοήθεια. Η συνένωση αυτών των εννοιών στην αὐτάρκεια τονίζει την εσωτερική πηγή της πληρότητας.

Οι Κύριες Σημασίες

Φιλοσοφική αυτονομία και αυτάρκεια — Η ικανότητα του ατόμου ή της κοινότητας να ζει πλήρως και ενάρετα χωρίς εξωτερική εξάρτηση, κεντρική έννοια στον Αριστοτέλη, τους Στωικούς και τους Επικούρειους.
Οικονομική ανεξαρτησία — Η κατάσταση του να έχει κανείς αρκετά για τις ανάγκες του, χωρίς να χρειάζεται να ζητήσει βοήθεια από άλλους. Συχνά συνδέεται με τη λιτότητα.
Ηθική και πνευματική αυτάρκεια — Η εσωτερική δύναμη και ηθική ακεραιότητα που καθιστά τον άνθρωπο ανεπηρέαστο από τις εξωτερικές περιστάσεις και τις επιθυμίες.
Επάρκεια πόλης-κράτους — Η ικανότητα μιας πόλης να καλύπτει τις ανάγκες των πολιτών της από τους δικούς της πόρους, χωρίς να εξαρτάται από άλλες πόλεις (Αριστοτέλης, «Πολιτικά»).
Εσωτερική πληρότητα και ευδαιμονία — Η κατάσταση της ψυχικής ηρεμίας και ικανοποίησης που προέρχεται από την απουσία αναγκών και την επίτευξη της αταραξίας (Επικούρειοι).
Απουσία ανάγκης για εξωτερικά αγαθά — Η αποδέσμευση από την επιθυμία για πλούτο, δόξα ή άλλες εξωτερικές τιμές, θεωρούμενη ως προϋπόθεση για την αρετή (Στωικοί).
Αυτοδυναμία, αυτοτέλεια — Η γενικότερη έννοια της ανεξαρτησίας και της ικανότητας να λειτουργεί κανείς μόνος του, χωρίς υποστήριξη.

Οικογένεια Λέξεων

αὐτ- (από το αὐτός, «ο ίδιος») και ἀρκ- (από το ἀρκέω, «αρκώ»)

Η ρίζα της αὐτάρκειας είναι σύνθετη, προερχόμενη από δύο θεμελιώδεις αρχαιοελληνικές έννοιες: το «αυτός» που δηλώνει την ταυτότητα και την αυτονομία, και το «αρκώ» που υποδηλώνει την επάρκεια και την ικανοποίηση. Αυτή η συνένωση δημιουργεί μια οικογένεια λέξεων που εξερευνούν την ιδέα της αυτονομίας, της επάρκειας και της εσωτερικής πληρότητας. Κάθε μέλος της οικογένειας φωτίζει μια διαφορετική πτυχή αυτής της σύνθετης σχέσης του ατόμου με τον εαυτό του και τις ανάγκες του, από την απλή επάρκεια μέχρι την πλήρη αυτοκυριαρχία.

αὐτός αντωνυμία · λεξ. 971

Η βασική αντωνυμία που σημαίνει «ο ίδιος, αυτός καθαυτός». Αποτελεί το πρώτο συνθετικό της αὐτάρκειας, υπογραμμίζοντας την αναφορά στον εαυτό ως πηγή ή αποδέκτη της επάρκειας. Χρησιμοποιείται ευρέως σε όλη την αρχαία ελληνική γραμματεία.

ἀρκέω ρήμα · λεξ. 926

Το ρήμα που σημαίνει «είμαι αρκετός, επαρκώ, αρκούμαι». Αποτελεί το δεύτερο συνθετικό της αὐτάρκειας, δηλώνοντας την κατάσταση της επάρκειας. Στον Όμηρο σημαίνει «αποκρούω, βοηθώ», ενώ αργότερα «είμαι αρκετός, ικανοποιούμαι». (Πλάτων, «Πολιτεία»).

αὐτονομία ἡ · ουσιαστικό · λεξ. 942

Η αυτονομία, η δυνατότητα να νομοθετεί κανείς για τον εαυτό του, η ανεξαρτησία. Στενά συνδεδεμένη με την αυτάρκεια, καθώς η αυτονομία προϋποθέτει μια μορφή αυτάρκειας στην λήψη αποφάσεων. (Θουκυδίδης, «Ιστορίαι»).

αὐτοκράτωρ ὁ · ουσιαστικό · λεξ. 2092

Αυτός που κυβερνά μόνος του, ο απόλυτος άρχοντας, ο αυτοκράτορας. Υποδηλώνει μια πολιτική αυτάρκεια στην εξουσία, χωρίς εξωτερικές παρεμβάσεις. (Πολύβιος, «Ιστορίαι»).

αὐτοφυής επίθετο · λεξ. 1879

Αυτό που φύεται μόνο του, φυσικός, αυτόχθων. Περιγράφει την αυτάρκεια της φύσης ή ενός όντος που αναπτύσσεται από μόνο του, χωρίς εξωτερική καλλιέργεια. (Αριστοτέλης, «Περί ζώων ιστορίαι»).

ἀρκετός επίθετο · λεξ. 696

Αυτός που είναι αρκετός, επαρκής. Περιγράφει την ποιότητα της επάρκειας, η οποία είναι το θεμέλιο της αυτάρκειας. (Ξενοφών, «Κύρου Ανάβασις»).

ἐπαρκέω ρήμα · λεξ. 1011

Σημαίνει «παρέχω βοήθεια, είμαι αρκετός για, βοηθώ». Ενώ το ἀρκέω είναι η παθητική επάρκεια, το ἐπαρκέω είναι η ενεργητική παροχή επάρκειας ή βοήθειας. (Δημοσθένης, «Περί του στεφάνου»).

ἐπάρκεια ἡ · ουσιαστικό · λεξ. 222

Η βοήθεια, η υποστήριξη, η επάρκεια. Ως ουσιαστικό, δηλώνει την κατάσταση της παροχής ή της ύπαρξης επαρκών μέσων, συμπληρώνοντας την έννοια της αυτάρκειας ως εσωτερικής κατάστασης. (Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι»).

Η Φιλοσοφική Διαδρομή

Η έννοια της αυτάρκειας διατρέχει την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, εξελισσόμενη από μια πρακτική ανάγκη σε ένα ιδανικό για την ανθρώπινη ευδαιμονία και την πολιτική οργάνωση.

5ος ΑΙ. Π.Χ.

Προσωκρατικοί

Ο Δημόκριτος αναφέρει την αυτάρκεια ως πηγή ευτυχίας, υποστηρίζοντας ότι η ικανοποίηση προέρχεται από μέσα μας και όχι από εξωτερικά αγαθά.

4ος ΑΙ. Π.Χ.

Πλάτων

Αν και δεν την αναπτύσσει ως κεντρική έννοια, ο Πλάτων στην «Πολιτεία» περιγράφει ένα ιδανικό κράτος που είναι αυτάρκες στις ανάγκες του, προκειμένου να διατηρήσει την ενότητα και την αρετή του.

4ος ΑΙ. Π.Χ.

Αριστοτέλης

Στην «Ηθική Νικομάχεια» και τα «Πολιτικά», ο Αριστοτέλης καθιστά την αυτάρκεια βασικό συστατικό της ευδαιμονίας για το άτομο και προϋπόθεση για την ιδανική πόλη-κράτος. Ο ευδαίμων άνθρωπος είναι αυτάρκης.

3ος ΑΙ. Π.Χ.

Επικούρειοι

Ο Επίκουρος και οι οπαδοί του θεωρούν την αυτάρκεια απαραίτητη για την επίτευξη της αταραξίας και της ηδονής, καθώς απελευθερώνει τον άνθρωπο από τις εξωτερικές εξαρτήσεις και τις περιττές επιθυμίες.

3ος ΑΙ. Π.Χ. - 2ος ΑΙ. Μ.Χ.

Στωικοί

Για τους Στωικούς, η αυτάρκεια είναι συνώνυμη με την αρετή και την απάθεια. Ο σοφός είναι αυτάρκης επειδή βρίσκει την ευτυχία μόνο στην ενάρετη ζωή, ανεξάρτητα από τις εξωτερικές συνθήκες.

1ος ΑΙ. Μ.Χ.

Καινή Διαθήκη

Σε ορισμένα χωρία, όπως στην Προς Φιλιππησίους (4:11), ο Παύλος χρησιμοποιεί την έννοια της αυτάρκειας με την έννοια της ικανοποίησης και της προσαρμοστικότητας στις περιστάσεις, χωρίς να είναι φιλοσοφικός όρος με την αρχαία έννοια.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η αυτάρκεια, ως ιδανικό ζωής και πολιτικής οργάνωσης, διατυπώθηκε με σαφήνεια από τους μεγάλους φιλοσόφους της αρχαιότητας.

«τὸ γὰρ αὐτάρκες καὶ τέλειον ἀγαθὸν εἶναι δοκεῖ.»

Διότι το αυτάρκες και τέλειο αγαθό φαίνεται να είναι.

Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια Α 7, 1097b

«τὴν αὐτάρκειαν μέγιστον ἀγαθὸν ὑπολαμβάνομεν, οὐχ ἵνα πάντως τοῖς ὀλίγοις χρώμεθα, ἀλλ’ ἵνα, ἐὰν μὴ ἔχωμεν, τοῖς ὀλίγοις ἀρκώμεθα.»

Την αυτάρκεια τη θεωρούμε μέγιστο αγαθό, όχι για να χρησιμοποιούμε πάντοτε τα λίγα, αλλά για να αρκούμαστε στα λίγα, αν δεν έχουμε περισσότερα.

Επίκουρος, Επιστολή προς Μενοικέα 130

«οὐκ ὅτι ὑστεροῦμαι λέγω· ἐγὼ γὰρ ἔμαθον ἐν οἷς εἰμι αὐτάρκης εἶναι.»

Δεν το λέγω επειδή στερούμαι· γιατί εγώ έμαθα να είμαι αυτάρκης σε όποιες συνθήκες κι αν βρίσκομαι.

Απόστολος Παύλος, Προς Φιλιππησίους 4:11

Λεξαριθμική Ανάλυση

Ο λεξάριθμος της λέξης ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ είναι 838, από την πρόσθεση των τιμών των γραμμάτων:

Α = 1

Άλφα

Υ = 400

Ύψιλον

Τ = 300

Ταυ

Α = 1

Άλφα

Ρ = 100

Ρο

Κ = 20

Κάππα

Ε = 5

Έψιλον

Ι = 10

Ιώτα

Α = 1

Άλφα

= 838

Σύνολο

1 + 400 + 300 + 1 + 100 + 20 + 5 + 10 + 1 = 838

Το 838 αναλύεται σε 800 (εκατοντάδες) + 30 (δεκάδες) + 8 (μονάδες).

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΥΤΑΡΚΕΙΑ:

Μέθοδος	Αποτέλεσμα	Σημασία
Συναρίθμηση	838	Βασικός λεξάριθμος
Αριθμολογία Δεκάδας	1	8+3+8 = 19 → 1+9 = 10 → 1+0 = 1. Ο αριθμός 1 συμβολίζει την ενότητα, την αρχή, την ανεξαρτησία και την αυτοτέλεια, έννοιες άρρηκτα συνδεδεμένες με την αυτάρκεια.
Αριθμός Γραμμάτων	9	9 γράμματα. Ο αριθμός 9 συνδέεται με την ολοκλήρωση, την τελειότητα και την πνευματική πληρότητα, αντανακλώντας την ιδανική κατάσταση της αυτάρκειας.
Αθροιστική	8/30/800	Μονάδες 8 · Δεκάδες 30 · Εκατοντάδες 800
Περιττός/Ζυγός	Ζυγός	Θηλυκή δύναμη
Αριστερό/Δεξί Χέρι	Δεξί	Θεϊκό πεδίο (≥100)
Πηλίκον	—	Συγκριτική μέθοδος
Νοταρικόν	Α-Υ-Τ-Α-Ρ-Κ-Ε-Ι-Α	Αληθινή Υπομονή Της Αρετής Ρυθμίζει Κάθε Εσωτερική Ισορροπία Ατόμου.
Γραμματικές Ομάδες	5Φ · 0Η · 4Α	5 φωνήεντα (Α, Υ, Α, Ε, Ι, Α), 0 διπλά σύμφωνα, 4 απλά σύμφωνα (Τ, Ρ, Κ).
Παλινδρομικά	Ναι (αριθμητικό)	Ο αριθμός διαβάζεται ίδια αντίστροφα
Ονοματομαντεία	—	Συγκριτική
Σφαίρα Δημοκρίτου	—	Μαντική με σεληνιακή ημέρα
Ζωδιακή Ισοψηφία	Δίας ♃ / Υδροχόος ♒	838 mod 7 = 5 · 838 mod 12 = 10

Ισόψηφες Λέξεις (838)

Λέξεις από το λεξικό Liddell-Scott-Jones με τον ίδιο λεξάριθμο (838) με την αὐτάρκεια, αλλά διαφορετικής ρίζας, προσφέρουν ενδιαφέρουσες εννοιολογικές παραλληλίες ή αντιθέσεις.

μοχθηρία

Η μοχθηρία, η κακία ή η διαφθορά, αποτελεί μια έντονη αντίθεση στην αυτάρκεια. Ενώ η αυτάρκεια οδηγεί στην εσωτερική ειρήνη και την αρετή, η μοχθηρία υποδηλώνει μια εσωτερική ανεπάρκεια και εξάρτηση από τα πάθη και τις κακές πράξεις.

κτίτης

Ο κτίτης, ο ιδρυτής ή ο οικοδόμος, μπορεί να συνδεθεί με την αυτάρκεια ως προς την ιδέα της δημιουργίας μιας αυτάρκους οντότητας, είτε πρόκειται για ένα σπίτι, είτε για μια πόλη, είτε για την ίδια την προσωπικότητα που οικοδομεί την αυτάρκειά της.

πολυμαθής

Ο πολυμαθής, αυτός που έχει μεγάλη γνώση, μπορεί να θεωρηθεί ότι κατέχει μια μορφή πνευματικής αυτάρκειας. Η εκτεταμένη γνώση τον καθιστά λιγότερο εξαρτημένο από εξωτερικές πηγές πληροφοριών, επιτρέποντάς του να σχηματίζει δικές του κρίσεις.

σεμνοπρεπής

Ο σεμνοπρεπής, αυτός που είναι αξιοπρεπής και σεβαστός, συχνά συνδέεται με την αυτάρκεια. Η σεμνοπρέπεια υποδηλώνει μια εσωτερική σταθερότητα και αυτοπεποίθηση που δεν χρειάζεται εξωτερική επιβεβαίωση, χαρακτηριστικό του αυτάρκους ατόμου.

ὑπόγειος

Το ὑπόγειος, αυτό που βρίσκεται κάτω από τη γη, μπορεί να αντιπαρατεθεί στην αυτάρκεια ως προς την ορατότητα και την ανεξαρτησία. Ενώ η αυτάρκεια είναι μια κατάσταση ελευθερίας και αυτονομίας, το υπόγειο υποδηλώνει κρυψίνοια, περιορισμό ή εξάρτηση από το έδαφος.

Στο λεξικό LSJ υπάρχουν συνολικά 70 λέξεις με λεξάριθμο 838. Για τον πλήρη κατάλογο και AI σημασιολογικό φιλτράρισμα, δες το διαδραστικό εργαλείο.

Πηγές & Βιβλιογραφία

Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια. Μετάφραση Δ. Λυκιαρδόπουλου. Αθήνα: Κάκτος, 1994.
Αριστοτέλης — Πολιτικά. Μετάφραση Β. Μοσκόβη. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη, 2006.
Επίκουρος — Επιστολή προς Μενοικέα. Στο: Επικούρεια Φιλοσοφία, επιμ. Γ. Αβραμίδης. Θεσσαλονίκη: Ζήτρος, 2002.
Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers, Vol. 1: Translations of the Principal Sources with Philosophical Commentary. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
Stobaeus, Johannes — Anthologium. Edited by C. Wachsmuth and O. Hense. Berlin: Weidmann, 1884-1912. (Για Στωικά αποσπάσματα).
Καινή Διαθήκη — Η Αγία Γραφή. Μετάφραση των Εβδομήκοντα και Καινή Διαθήκη. Αθήνα: Ελληνική Βιβλική Εταιρία, 1997.

Εξερεύνησε τη λέξη στο διαδραστικό εργαλείο

AI φιλτράρισμα ισόψηφων + όλες οι μέθοδοι ενεργές

ΑΝΟΙΞΕ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ →

← Όλες οι λέξεις