ΑΥΤΟΠΑΘΕΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η αὐτοπάθεια (αὐτοπάθεια, ἡ) σημαίνει «το να υποφέρει κανείς από τον εαυτό του» ή «το να επηρεάζεται από τα δικά του πάθη». Πρόκειται για σύνθετη λέξη από το «αὐτός» (ο ίδιος) και το «πάθος» (πάθημα, συναίσθημα, πάθηση). Η έννοια της δεν είναι απλώς η σωματική ή ψυχική ταλαιπωρία, αλλά κυρίως η κατάσταση κατά την οποία το άτομο είναι υποκείμενο και αντικείμενο του δικού του πόνου ή της δικής του συναισθηματικής διαταραχής.

Ο όρος απαντάται κυρίως σε φιλοσοφικά και ιατρικά κείμενα της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου. Στη Στωική φιλοσοφία, η αὐτοπάθεια συνδέεται με την έλλειψη απάθειας και την υποδούλωση στις συγκινήσεις. Ο σοφός, επιδιώκοντας την αταραξία, πρέπει να υπερβεί την αὐτοπάθεια, δηλαδή την κατάσταση όπου τα πάθη του (φόβος, επιθυμία, λύπη, ηδονή) τον επηρεάζουν και τον απομακρύνουν από τη λογική.

Ο Γαληνός, ο μεγάλος ιατρός και φιλόσοφος, χρησιμοποιεί τον όρο για να περιγράψει την κατάσταση κατά την οποία ένα όργανο ή ένα μέρος του σώματος πάσχει από δική του αιτία, χωρίς εξωτερική επίδραση, ή όταν η ψυχή πάσχει από τις δικές της εσωτερικές διαταραχές. Η αὐτοπάθεια, λοιπόν, υπογραμμίζει την ενδογενή φύση της ταλαιπωρίας ή της συναισθηματικής κατάστασης, είτε αυτή είναι ψυχική είτε σωματική.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Το να υποφέρει κανείς από τον εαυτό του — Η βασική και κυριολεκτική σημασία, η ταλαιπωρία που προκαλείται από εσωτερικές αιτίες.
2. Η κατάσταση του να επηρεάζεται κανείς από τα δικά του πάθη — Φιλοσοφική σημασία, ειδικά στους Στωικούς, όπου τα πάθη (συγκινήσεις) θεωρούνται εσωτερικές διαταραχές.
3. Εσωτερική διαταραχή ή ασθένεια — Ιατρική χρήση, όπως στον Γαληνό, όπου ένα όργανο πάσχει από δική του αιτία.
4. Η αδυναμία του ατόμου να ελέγξει τις συγκινήσεις του — Συνώνυμο της έλλειψης απάθειας και της υποδούλωσης στα συναισθήματα.
5. Η ιδιότητα του να είναι κανείς παθητικός ως προς τον εαυτό του — Η κατάσταση όπου το υποκείμενο είναι ταυτόχρονα και το αντικείμενο της δικής του επίδρασης.
6. Αυτοπροκαλούμενη ταλαιπωρία — Η έννοια της ταλαιπωρίας που δεν προέρχεται από εξωτερικούς παράγοντες αλλά από την ίδια την ψυχή ή το σώμα.

Οικογένεια Λέξεων

αὐτ- (από το αὐτός, «ο ίδιος») και παθ- (από το πάσχω, «υποφέρω, αισθάνομαι»)

Η οικογένεια λέξεων της αὐτοπάθειας σχηματίζεται από τη σύνθεση δύο θεμελιωδών αρχαίων ελληνικών ριζών: του «αὐτ-» που δηλώνει την αυτονομία, την ταυτότητα και την αναφορά στον εαυτό, και του «παθ-» που εκφράζει την εμπειρία, το πάθημα, το συναίσθημα ή την πάθηση. Αυτή η σύνθεση υπογραμμίζει την ενδογενή φύση των καταστάσεων, όπου το υποκείμενο είναι ταυτόχρονα και η πηγή ή το αντικείμενο της δικής του δράσης ή εμπειρίας. Η ρίζα «αὐτ-» προσδίδει την έννοια της αυτοτέλειας, ενώ η ρίζα «παθ-» την έννοια της παθητικής δεκτικότητας ή της ταλαιπωρίας, δημιουργώντας ένα πλούσιο σημασιολογικό πεδίο γύρω από την εσωτερική κατάσταση του ανθρώπου.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η αὐτοπάθεια, ως τεχνικός όρος, εμφανίζεται σε συγκεκριμένα φιλοσοφικά και ιατρικά πλαίσια, υπογραμμίζοντας την εσωτερική πηγή της ταλαιπωρίας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΑΥΤΟΠΑΘΕΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Πλούταρχος — Περὶ ἠθικῆς ἀρετῆς.
• Γαληνός — Περὶ τῶν τῆς ψυχῆς ἠθῶν.
• Πορφύριος — Πρὸς Μαρκέλλαν.
• Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers, Vol. 1: Translations of the Principal Sources with Philosophical Commentary. Cambridge University Press, 1987.
• Inwood, B. — Ethics and Human Action in Early Stoicism. Oxford University Press, 1985.
• Annas, J. — The Morality of Happiness. Oxford University Press, 1993.