ΔΙΚΑΣΙΜΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η δικάσιμος (ως ουσιαστικό, προερχόμενο από το επίθετο δικάσιμος) είναι «η ημέρα κατά την οποία διεξάγεται δίκη». Στην αθηναϊκή δημοκρατία, η έννοια αυτή ήταν θεμελιώδης για τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος. Δεν ήταν απλώς μια ημερολογιακή ένδειξη, αλλά μια θεσμοθετημένη περίοδος κατά την οποία οι πολίτες καλούνταν να εκτελέσουν τα δικαστικά τους καθήκοντα, είτε ως διάδικοι είτε ως δικαστές (κληρωτοί δικαστές).

Η δικάσιμος ημέρα καθοριζόταν με συγκεκριμένες διαδικασίες και ήταν γνωστή εκ των προτέρων, επιτρέποντας την προετοιμασία των υποθέσεων. Η σημασία της υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι η απουσία από τη δικάσιμο μπορούσε να οδηγήσει σε ερήμην καταδίκη ή απώλεια δικαιωμάτων. Η λέξη αντανακλά την οργανωτική πολυπλοκότητα και την προσήλωση των Αθηναίων στην τήρηση των νομικών διαδικασιών.

Πέρα από την κυριολεκτική της σημασία, η δικάσιμος υποδηλώνει και την καταλληλότητα ή την ορισμένη στιγμή για την απονομή δικαιοσύνης. Η ρίζα της, ΔΙΚ-, συνδέει τη λέξη άμεσα με την έννοια του δικαίου, της κρίσης και της ορθότητας, καθιστώντας την ένα κεντρικό στοιχείο του πολιτικού και νομικού λεξιλογίου της αρχαίας Ελλάδας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ημέρα δικαστικής διαδικασίας — Η καθορισμένη ημέρα κατά την οποία διεξάγεται μια δίκη ή μια νομική υπόθεση.
2. Δικαστική συνεδρίαση — Η περίοδος ή η συνάθροιση του δικαστηρίου για την εκδίκαση υποθέσεων.
3. Κατάλληλος για δίκη — (Ως επίθετο) Αυτός που είναι κατάλληλος ή προορισμένος για δικαστική κρίση.
4. Ορισμένη στιγμή για κρίση — Μεταφορικά, η κατάλληλη ή προκαθορισμένη στιγμή για την απονομή δικαιοσύνης ή για μια σημαντική απόφαση.
5. Νομικός όρος — Τεχνικός όρος που αναφέρεται σε οτιδήποτε σχετίζεται με τη δικαστική διαδικασία ή το δικαστήριο.

Οικογένεια Λέξεων

ΔΙΚ- (ρίζα του δίκη, δικάζω, σημαίνει «κρίνω, απονέμω δικαιοσύνη»)

Η ρίζα ΔΙΚ- αποτελεί έναν από τους πυλώνες του αρχαιοελληνικού λεξιλογίου, γεννώντας μια εκτεταμένη οικογένεια λέξεων που περιστρέφονται γύρω από τις έννοιες της δικαιοσύνης, της κρίσης, του δικαιώματος και της νομικής διαδικασίας. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκαν τόσο αφηρημένες έννοιες όσο και συγκεκριμένοι θεσμοί, αντανακλώντας την κεντρική σημασία της δικαιοσύνης στην ελληνική σκέψη και κοινωνία. Κάθε μέλος της οικογένειας φωτίζει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους ιδέας, από την ηθική αρετή μέχρι την πρακτική εφαρμογή του νόμου.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία της δικασίμου στην αρχαία ελληνική νομική σκέψη αναδεικνύεται μέσα από κείμενα κορυφαίων συγγραφέων.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΔΙΚΑΣΙΜΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Δημοσθένης — Κατά Μειδίου.
• Αριστοτέλης — Ἀθηναίων Πολιτεία.
• Πλάτων — Πολιτεία.
• Θουκυδίδης — Ἱστορίαι.
• Ξενοφών — Ἑλληνικά.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.