ΔΡΟΜΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο δρόμος (από το ρήμα τρέχω) σημαίνει αρχικά «το τρέξιμο, ο αγώνας δρόμου». Η έννοια αυτή επεκτείνεται γρήγορα για να περιγράψει τον ίδιο τον χώρο όπου διεξάγεται ο αγώνας, δηλαδή τον στίβο ή την πίστα, καθώς και γενικότερα κάθε οδό ή μονοπάτι.

Πέρα από την κυριολεκτική του χρήση στον αθλητισμό και την καθημερινή ζωή, ο δρόμος αποκτά μεταφορικές διαστάσεις. Μπορεί να αναφέρεται στην «πορεία» ή την «κατεύθυνση» μιας ενέργειας, ενός λόγου ή μιας ιδέας. Στη φιλοσοφία, συχνά χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη «μέθοδο» ή την «οδό» προς την αλήθεια ή τη γνώση, καθιστώντας τον κεντρικό σε επιστημονικές και διανοητικές αναζητήσεις.

Η σημασία του ως «πορεία» ή «τρόπος» τον καθιστά ένα ευέλικτο εργαλείο για την περιγραφή της εξέλιξης, της προόδου ή ακόμα και της μοίρας. Είτε πρόκειται για τον «δρόμο της ζωής» είτε για τον «δρόμο της αρετής», η λέξη υπογραμμίζει την κίνηση και την κατεύθυνση προς έναν τελικό προορισμό, είτε αυτός είναι φυσικός είτε πνευματικός.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Το τρέξιμο, ο αγώνας δρόμου — Η πρωταρχική σημασία, η ενέργεια της γρήγορης κίνησης. Π.χ. «ὁ δρόμος τῶν ἵππων» (ο αγώνας των αλόγων).
2. Ο στίβος, η πίστα, ο χώρος του αγώνα — Ο τόπος όπου διεξάγεται ο αγώνας. Π.χ. «ἐν τῷ δρόμῳ» (στον στίβο).
3. Οδός, μονοπάτι, δρόμος — Γενικότερα, κάθε οδός ή πέρασμα. Π.χ. «ὁ βασιλικὸς δρόμος» (ο βασιλικός δρόμος).
4. Πορεία, διαδρομή, ταξίδι — Η διάρκεια ή η κατεύθυνση μιας κίνησης ή ενός ταξιδιού. Π.χ. «τὸν δρόμον ποιήσασθαι» (να κάνω την πορεία).
5. Μέθοδος, τρόπος, πορεία σκέψης — Μεταφορική χρήση στην επιστήμη και τη φιλοσοφία, δηλώνοντας μια συστηματική προσέγγιση ή μια διανοητική διαδρομή. Π.χ. «ὁ δρόμος τῆς ἀληθείας» (ο δρόμος της αλήθειας).
6. Χορός, χορευτική κίνηση — Στην αρχαία μουσική και ποίηση, η κίνηση του χορού ή η σειρά των βημάτων. Π.χ. «δρόμος χοροῦ» (χορευτική κίνηση).
7. Ρεύμα (νερού, αέρα) — Η ροή ή η κίνηση υγρών ή αερίων. Π.χ. «δρόμος ποταμοῦ» (ρεύμα ποταμού).
8. Πορεία ζωής, πεπρωμένο — Η μεταφορική πορεία της ανθρώπινης ύπαρξης ή του πεπρωμένου. Π.χ. «τὸν καλὸν δρόμον τετέλεκα» (τον καλό αγώνα έχω τελειώσει - Καινή Διαθήκη).

Οικογένεια Λέξεων

δραμ- / δρομ- (ρίζα του ρήματος τρέχω, σημαίνει «κινώμαι γρήγορα»)

Η ρίζα δραμ- / δρομ- είναι η καρδιά μιας οικογένειας λέξεων που περιστρέφονται γύρω από την έννοια της κίνησης, ειδικά της γρήγορης κίνησης ή του τρεξίματος. Από αυτή την αρχική σημασία, η ρίζα επεκτείνεται για να περιγράψει όχι μόνο την ενέργεια αλλά και τον χώρο, την πορεία ή ακόμα και το αποτέλεσμα αυτής της κίνησης. Η ρίζα αυτή, αρχαιοελληνικής καταγωγής, δείχνει την ικανότητα της γλώσσας να σχηματίζει παράγωγα που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα εννοιών, από τον αθλητισμό μέχρι τη φιλοσοφία.

Στα Αρχαία Κείμενα

Ο δρόμος, ως κίνηση και πορεία, έχει εμπνεύσει σημαντικά χωρία στην αρχαία γραμματεία.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΔΡΟΜΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 9th ed. with revised supplement, 1996.
• Όμηρος — Ιλιάς.
• Πλάτων — Πολιτεία.
• Ξενοφών — Κύρου Ανάβασις.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου.
• Καινή Διαθήκη — Προς Τιμόθεον Β'.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. Chicago: University of Chicago Press, 3rd ed., 2000.