ΕΚΔΟΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἔκδοσις (θηλυκό ουσιαστικό, γενική ἐκδόσεως) σημαίνει πρωτίστως «το δίνω έξω, η παράδοση». Αυτή η βασική σημασία εκτείνεται σε διάφορα πεδία, περιλαμβάνοντας την παράδοση ενός αντικειμένου, την παράδοση μιας κόρης σε γάμο, ή την παράδοση μιας πόλης σε εχθρούς. Η λέξη υποδηλώνει μια κίνηση από το εσωτερικό προς το εξωτερικό, μια πράξη αποδέσμευσης ή διάθεσης.

Στην κλασική εποχή, η ἔκδοσις χρησιμοποιείται επίσης για την «έκθεση» ή «παρουσίαση» ενός θέματος, όπως στην περίπτωση μιας φιλοσοφικής ή ρητορικής ανάλυσης. Η σημασία αυτή υπογραμμίζει τον γνωστικό της χαρακτήρα, την πράξη δηλαδή της διατύπωσης και της κοινοποίησης ιδεών ή πληροφοριών.

Ωστόσο, η λέξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα στην ελληνιστική περίοδο, ειδικά με την ανάπτυξη της φιλολογίας στην Αλεξάνδρεια. Εκεί, η ἔκδοσις αναφέρεται στην «έκδοση» ή «δημοσίευση» ενός κειμένου, καθώς και στην «κριτική έκδοση» ή «επιμέλεια» αρχαίων έργων. Αυτή η εξειδικευμένη χρήση την καθιστά θεμελιώδη για την κατανόηση της αρχαίας επιστημονικής πρακτικής και της διατήρησης της γραμματείας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Παράδοση, διάθεση — Η πράξη του να δίνει κανείς κάτι έξω, να το παραδίδει ή να το διαθέτει. Π.χ. «ἔκδοσις θυγατρός» (παράδοση κόρης σε γάμο).
2. Παράδοση (στρατιωτική/νομική) — Η παράδοση μιας πόλης, ενός φρουρίου ή αιχμαλώτων στον εχθρό, ή η παράδοση ενός εγκληματία στις αρχές.
3. Έκδοση, δημοσίευση — Η πράξη της έκδοσης ή δημοσίευσης ενός βιβλίου, ενός νόμου, ενός διατάγματος ή άλλου γραπτού κειμένου.
4. Κριτική έκδοση, επιμέλεια κειμένου — Στην ελληνιστική φιλολογία, η προετοιμασία και δημοσίευση μιας κριτικά επεξεργασμένης έκδοσης αρχαίου κειμένου.
5. Έκθεση, παρουσίαση — Η διατύπωση ή παρουσίαση ενός θέματος, μιας θεωρίας ή μιας ερμηνείας, συχνά σε φιλοσοφικό ή ρητορικό πλαίσιο.
6. Απόδοση, εκτέλεση — Η εκτέλεση ενός έργου, όπως η παράσταση ενός θεατρικού έργου ή η απόδοση ενός μουσικού κομματιού.
7. Παραχώρηση, χορήγηση — Η πράξη της παραχώρησης ή χορήγησης κάποιου δικαιώματος, προνομίου ή βοήθειας.

Οικογένεια Λέξεων

δο- / δω- (ρίζα του ρήματος δίδωμι, σημαίνει «δίνω»)

Η ρίζα δο- / δω- είναι μία από τις θεμελιώδεις ρίζες της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, εκφράζοντας την πρωταρχική έννοια της προσφοράς, της παραχώρησης ή της τοποθέτησης. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκε μια εκτεταμένη οικογένεια λέξεων, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σημασιών, από την απλή πράξη του «δίνω» μέχρι σύνθετες έννοιες όπως η παράδοση, η έκδοση και η προδοσία. Κάθε μέλος της οικογένειας, μέσω προθεμάτων ή καταλήξεων, εμπλουτίζει τη βασική σημασία, αναδεικνύοντας τις ποικίλες εκφάνσεις της ανθρώπινης δράσης που σχετίζονται με την πράξη του «δίνω».

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν το εύρος των σημασιών της ἔκδοσις στην αρχαία γραμματεία.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΚΔΟΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Plato — Republic (Πολιτεία), edited by J. Burnet. Oxford: Clarendon Press, 1903.
• Dionysius of Halicarnassus — On Literary Composition (Περί Συνθέσεως Ονομάτων), edited by W. Rhys Roberts. London: Macmillan, 1910.
• Polybius — Histories (Ιστορίαι), edited by W. R. Paton. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1922-1927.
• Montanari, F. — Vocabolario della lingua greca. Torino: Loescher, 2013.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Paris: Klincksieck, 1968-1980.