ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΝ

Ορισμός

Το «ἐκκλησιαστικόν» είναι ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο επίθετο, προερχόμενο από το «ἐκκλησιαστικός, -ή, -όν», το οποίο σημαίνει «αυτό που ανήκει στην ἐκκλησία, εκκλησιαστικό». Στην κλασική αρχαιότητα, η «ἐκκλησία» αναφερόταν στην συνέλευση των πολιτών, ιδίως στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, και το «ἐκκλησιαστικόν» θα μπορούσε να αναφέρεται σε ζητήματα ή πράγματα που αφορούσαν αυτή τη συνέλευση.

Με την έλευση του Χριστιανισμού, η λέξη «ἐκκλησία» απέκτησε μια νέα, θεολογική διάσταση, υποδηλώνοντας την κοινότητα των πιστών, το Σώμα του Χριστού. Κατ' επέκταση, το «ἐκκλησιαστικόν» μετατοπίστηκε για να περιγράψει οτιδήποτε σχετίζεται με αυτή τη νέα, ιερή κοινότητα: τους κανόνες της, τις τελετές της, την περιουσία της, ή ακόμα και τους λειτουργούς της. Έτσι, η σημασία του διευρύνθηκε για να καλύψει ένα ευρύ φάσμα θρησκευτικών και διοικητικών ζητημάτων εντός της Χριστιανικής Εκκλησίας.

Στην Βυζαντινή περίοδο, ο όρος «ἐκκλησιαστικόν» χρησιμοποιούνταν συχνά για να διακρίνει τα εκκλησιαστικά από τα κοσμικά ή πολιτικά θέματα. Αναφερόταν σε εκκλησιαστικούς νόμους, διατάξεις, λειτουργικά βιβλία, ακόμα και σε εκκλησιαστικά κτίρια ή εδάφη. Η χρήση του υπογραμμίζει την αυξανόμενη θεσμοθέτηση και οργάνωση της Εκκλησίας ως αυτόνομης οντότητας με δική της δικαιοδοσία και σφαίρα επιρροής.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αυτό που ανήκει ή σχετίζεται με την συνέλευση των πολιτών — Η αρχική, κλασική σημασία, αναφερόμενη σε θέματα της «ἐκκλησίας τοῦ δήμου».
2. Θρησκευτικό, ιερό — Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, οτιδήποτε αφορά την Εκκλησία ως θρησκευτικό θεσμό.
3. Εκκλησιαστικός νόμος ή κανόνας — Αναφέρεται σε διατάξεις και κανόνες που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία της Εκκλησίας.
4. Εκκλησιαστική περιουσία ή κτίριο — Οτιδήποτε υλικό ανήκει στην Εκκλησία, όπως ναοί, μοναστήρια, κτήματα.
5. Λειτουργικό βιβλίο ή κείμενο — Βιβλία που χρησιμοποιούνται στις εκκλησιαστικές ακολουθίες ή περιέχουν εκκλησιαστικά κείμενα.
6. Πρόσωπο που ανήκει στον κλήρο — Σπανιότερα, ως ουσιαστικό, μπορεί να υποδηλώνει κληρικό ή εκκλησιαστικό αξιωματούχο.
7. Εκκλησιαστική ιστορία ή παράδοση — Αναφέρεται στο σύνολο των γεγονότων και των παραδόσεων που διαμορφώνουν την ιστορία της Εκκλησίας.

Οικογένεια Λέξεων

καλ- (ρίζα του ρήματος καλέω, σημαίνει «καλώ, προσκαλώ»)

Η ρίζα καλ- είναι μια θεμελιώδης αρχαιοελληνική ρίζα που εκφράζει την πράξη της φωνητικής πρόσκλησης, της ονομασίας ή της σύγκλησης. Από αυτήν προέρχονται λέξεις που περιγράφουν τόσο την απλή πράξη του καλέσματος όσο και πιο σύνθετες έννοιες όπως η επιλογή, η σύναξη και η επίσημη κλήση. Η σημασιολογική της εμβέλεια καλύπτει από την καθημερινή επικοινωνία έως τις θρησκευτικές και πολιτικές συναθροίσεις, αναδεικνύοντας τη σημασία της φωνής και της πρόσκλησης στη διαμόρφωση κοινοτήτων και θεσμών. Η ρίζα καλ- ανήκει στο αρχαιότερο στρώμα της ελληνικής γλώσσας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Αν και το «ἐκκλησιαστικόν» ως ουσιαστικό δεν εμφανίζεται συχνά σε κλασικά κείμενα, η χρήση του ως επιθέτου και η ευρύτερη έννοια της «ἐκκλησίας» είναι πανταχού παρούσες.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). University of Chicago Press, Chicago, 2000.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Clarendon Press, Oxford, 1961.
• Ευσέβιος Καισαρείας — Εκκλησιαστική Ιστορία. Εκδόσεις Πατερικών Εκδόσεων «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη, 1999.
• Ιωάννης Χρυσόστομος — Άπαντα. Εκδόσεις «Ελληνες Πατέρες της Εκκλησίας», Θεσσαλονίκη, 1978.
• Βασίλειος ο Μέγας — Επιστολαί. Εκδόσεις «Ελληνες Πατέρες της Εκκλησίας», Θεσσαλονίκη, 1972.
• Kittel, G., Friedrich, G. — Theological Dictionary of the New Testament (TDNT). Eerdmans, Grand Rapids, 1964-1976.