ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀρχαία ελληνική λέξη «ἐπιτροπή» (ἡ) αναφέρεται πρωτίστως σε μια «ανάθεση, εντολή, επιφορτισμό» ή μια «επιτροπή, διοίκηση, διαχείριση». Η σημασία της είναι στενά συνδεδεμένη με το ρήμα «ἐπιτρέπω», που σημαίνει «αναθέτω, επιτρέπω, εμπιστεύομαι». Στην κλασική Αθήνα, η ἐπιτροπή ήταν ένας κεντρικός νομικός και πολιτικός όρος, περιγράφοντας την ανάθεση εξουσίας ή την ευθύνη διαχείρισης δημόσιων ή ιδιωτικών υποθέσεων.

Μια ιδιαίτερα σημαντική χρήση της λέξης ήταν αυτή της «κηδεμονίας» ή «επιτροπείας», ειδικά για ανήλικους ή για τη διαχείριση περιουσίας. Ο επίτροπος (ἐπίτροπος) ήταν αυτός στον οποίο είχε ανατεθεί η φροντίδα και η διαχείριση, λειτουργώντας ως θεματοφύλακας και υπεύθυνος για την ορθή εκτέλεση των καθηκόντων του. Αυτή η έννοια της εμπιστοσύνης και της ανάληψης ευθύνης είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της λέξης.

Ευρύτερα, η ἐπιτροπή μπορεί να σημαίνει την «εξουσιοδότηση» ή την «αντιπροσώπευση», δηλαδή την πράξη της μεταβίβασης εξουσίας σε κάποιον άλλο για να ενεργήσει εκ μέρους κάποιου. Στην ιατρική, αν και όχι η πρωταρχική της χρήση, η λέξη μπορεί να εφαρμοστεί στην «ανάθεση ιατρικής φροντίδας» σε έναν ειδικό, στην «επίβλεψη» της υγείας ενός ασθενούς ή στη «διοίκηση» ενός ιατρικού ιδρύματος, όπου η ευθύνη και η διαχείριση είναι κεντρικές.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ανάθεση, εντολή, επιφορτισμός — Η πράξη της ανάθεσης μιας ευθύνης ή ενός καθήκοντος σε κάποιον. Π.χ., η ανάθεση της διοίκησης μιας πόλης.
2. Διοίκηση, διαχείριση — Η διαχείριση υποθέσεων, είτε δημόσιων είτε ιδιωτικών. Π.χ., η διαχείριση της περιουσίας κάποιου.
3. Κηδεμονία, επιτροπεία — Η νομική ευθύνη για τη φροντίδα και την προστασία ανηλίκων ή ατόμων που δεν μπορούν να διαχειριστούν τις υποθέσεις τους. Π.χ., η κηδεμονία ορφανού.
4. Εξουσιοδότηση, αντιπροσώπευση — Η παροχή εξουσίας σε κάποιον να ενεργήσει ως αντιπρόσωπος ή πληρεξούσιος.
5. Επιτήρηση, επίβλεψη — Η εποπτεία και ο έλεγχος της ορθής εκτέλεσης εργασιών ή της τήρησης κανόνων.
6. Διαχείριση ιατρικών υποθέσεων / Ανάθεση φροντίδας — Στον ιατρικό τομέα, η ανάθεση της ευθύνης για τη φροντίδα ενός ασθενούς σε ιατρικό προσωπικό ή η διοίκηση ενός νοσοκομείου.
7. Αναφορά, προσφυγή — Σε ορισμένα συμφραζόμενα, η πράξη της προσφυγής σε κάποια αρχή ή η αναφορά σε ένα πρόσωπο για βοήθεια ή καθοδήγηση.

Οικογένεια Λέξεων

τρεπ- (ρίζα του ρήματος τρέπω, σημαίνει «στρέφω, κατευθύνω»)

Η ρίζα ΤΡΕΠ- είναι θεμελιώδης στην ελληνική γλώσσα, υποδηλώνοντας την έννοια της στροφής, της αλλαγής κατεύθυνσης ή της μεταβολής. Από αυτή τη βασική σημασία αναπτύσσονται σύνθετες έννοιες που αφορούν την ανάθεση, την εμπιστοσύνη και τη διαχείριση. Η προσθήκη προθέσεων όπως το ἐπί- μετατρέπει τη φυσική κίνηση σε αφηρημένες έννοιες εξουσίας και ευθύνης, δημιουργώντας μια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν την ανάθεση, την κηδεμονία και τη διοίκηση. Κάθε μέλος της οικογένειας φωτίζει μια διαφορετική πτυχή αυτής της μετάβασης, από την απλή στροφή στην πολύπλοκη διαχείριση.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν τη σημασία της ἐπιτροπῆς:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 2000.
• Πλάτων — Νόμοι, Βιβλίο ΙΑ', 927b.
• Δημοσθένης — Κατά Ἀφόβου Α', 45.1.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι, Βιβλίο Α', 139.3.
• Ηρόδοτος — Ιστορίαι, Βιβλίο Ζ', 236.1.