ΕΠΟΧΗ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀρχαία ελληνική λέξη ἐποχή (από το ἐπέχω) σημαίνει αρχικά «στάση, παύση, διακοπή». Αυτή η βασική σημασία αναφέρεται σε μια φυσική ή χρονική διακοπή μιας κίνησης ή μιας διαδικασίας. Για παράδειγμα, μπορεί να περιγράψει την παύση ενός στρατού ή τη διακοπή μιας δραστηριότητας, υποδηλώνοντας μια συγκράτηση ή ένα σταμάτημα.

Η λέξη απέκτησε ιδιαίτερη φιλοσοφική βαρύτητα με τους Σκεπτικούς, και ιδίως τον Πύρρωνα και τους οπαδούς του. Στον Πυρρωνισμό, η ἐποχή είναι η «αναστολή της κρίσης» (judgement suspension) — η άρνηση να αποφανθεί κανείς για την αλήθεια ή το ψεύδος των πραγμάτων, ειδικά σε θέματα που αφορούν την ουσία ή την πραγματική φύση τους. Αυτή η αναστολή θεωρείται απαραίτητη για την επίτευξη της ἀταραξίας, της ψυχικής γαλήνης, καθώς απαλλάσσει τον νου από τις ανησυχίες των δογματικών πεποιθήσεων.

Πέρα από τη φιλοσοφία, η ἐποχή χρησιμοποιείται και με την έννοια της «χρονικής περιόδου» ή «εποχής», μια σημασία που είναι κυρίαρχη στη νεοελληνική γλώσσα. Αυτή η χρήση προκύπτει από την ιδέα της «παύσης» ή του «σημείου» στον χρόνο, που οριοθετεί μια συγκεκριμένη περίοδο. Στην αστρονομία, αναφέρεται σε ένα καθορισμένο χρονικό σημείο (epoch) από το οποίο υπολογίζονται οι θέσεις των ουράνιων σωμάτων, λειτουργώντας ως σημείο αναφοράς.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Στάση, παύση, διακοπή — Η αρχική, κυριολεκτική σημασία, αναφερόμενη σε μια φυσική ή χρονική διακοπή μιας κίνησης ή δραστηριότητας.
2. Αναστολή κρίσης (φιλοσοφία) — Η κεντρική έννοια στον Πυρρωνικό Σκεπτικισμό, η άρνηση να αποφανθεί κανείς για την αλήθεια ή το ψεύδος των πραγμάτων.
3. Χρονική περίοδος, εποχή — Μια καθορισμένη περίοδος χρόνου, όπως χρησιμοποιείται σήμερα για να ορίσει μια ιστορική ή πολιτισμική φάση.
4. Σημείο αναφοράς (αστρονομία) — Ένα συγκεκριμένο χρονικό σημείο από το οποίο γίνονται υπολογισμοί για τις θέσεις των ουράνιων σωμάτων.
5. Συγκράτηση, εμπόδιση — Η πράξη του συγκρατείν ή του εμποδίζειν κάτι, κρατώντας το σε μια συγκεκριμένη θέση ή κατάσταση.
6. Καθυστέρηση, αναβολή — Η αναβολή μιας ενέργειας ή απόφασης, μια προσωρινή διακοπή της εξέλιξης.
7. Αποχή από κάτι — Η πράξη της αποχής ή της αποφυγής, συχνά με την έννοια της αποχής από μια συγκεκριμένη συμπεριφορά ή κρίση.

Οικογένεια Λέξεων

ἐπι- + ἔχω (ρίζα *segh- «κρατώ, έχω»)

Η ρίζα ἐπι- + ἔχω αποτελεί τον πυρήνα μιας οικογένειας λέξεων που περιστρέφονται γύρω από την ιδέα της «συγκράτησης», «κατοχής» ή «παύσης». Το ρήμα ἔχω, από την ινδοευρωπαϊκή ρίζα *segh-, σημαίνει «κρατώ, έχω», και όταν συνδυάζεται με το πρόθεμα ἐπι- αποκτά την έννοια του «κρατώ πάνω σε», «συγκρατώ», «αναστέλλω». Αυτή η βασική σημασία επιτρέπει την ανάπτυξη τόσο φυσικών (παύση κίνησης) όσο και αφηρημένων (αναστολή κρίσης) εννοιών, καθώς και χρονικών ορισμών (περίοδος). Κάθε μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους ιδέας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική σημασία της ἐποχῆς είναι καλύτερα κατανοητή μέσα από τα κείμενα των Σκεπτικών, οι οποίοι την ανέδειξαν σε κεντρικό δόγμα.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΠΟΧΗ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford University Press, 9th ed., 1940.
• Σέξτος Εμπειρικός — Πυρρώνειοι Ὑποτυπώσεις. Εκδόσεις Κάκτος, 1999.
• Διογένης Λαέρτιος — Βίοι Φιλοσόφων. Εκδόσεις Κάκτος, 1994.
• Πλούταρχος — Περὶ Στωικῶν ἐναντιωμάτων. Στο Moralia, Loeb Classical Library.
• Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers, Vol. 1: Translations of the Principal Sources with Philosophical Commentary. Cambridge University Press, 1987.
• Ptolemy, Claudius — Almagest. Μετάφραση G. J. Toomer, Princeton University Press, 1998.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 3rd ed., 2000.