ΕΡΓΟΝ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ἔργον (το, πληθ. ἔργα) σημαίνει πρωτίστως «εργασία, κόπος, μόχθος», αλλά και «πράξη, πράγμα που γίνεται, κατόρθωμα, επίτευγμα». Η σημασιολογική του εμβέλεια είναι τεράστια, καλύπτοντας από την απλή χειρωνακτική εργασία (π.χ. «γεωργικὰ ἔργα») μέχρι τις μεγάλες πράξεις των ηρώων («ἔργα ἀνδρῶν») και τις δημιουργίες των θεών («ἔργα θεῶν»).

Στη φιλοσοφία, ιδίως στον Αριστοτέλη, το ἔργον αποκτά μια βαθύτερη, τελεολογική διάσταση. Αναφέρεται στην «ιδιαίτερη λειτουργία» ή τον «σκοπό» ενός πράγματος ή όντος, αυτό που το καθιστά αυτό που είναι. Το ἔργον του ανθρώπου, για παράδειγμα, δεν είναι απλώς το να ζει ή να αισθάνεται, αλλά το να ζει μια ζωή λογική, ενέργεια ψυχῆς κατ’ ἀρετήν. Η ευδαιμονία συνδέεται άρρηκτα με την εκπλήρωση του ἔργου.

Στη θρησκευτική γραμματεία, τόσο στην Παλαιά Διαθήκη των Εβδομήκοντα όσο και στην Καινή Διαθήκη, το ἔργον χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις πράξεις του Θεού (τα «ἔργα τῆς δημιουργίας») και τις πράξεις των ανθρώπων, είτε καλές («ἔργα ἀγαθά») είτε κακές («ἔργα τοῦ σκότους»). Η έννοια της πίστης και των έργων αποτελεί κεντρικό θεολογικό ζήτημα, ιδίως στον Παύλο και τον Ιάκωβο.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Εργασία, κόπος, μόχθος — Η βασική σημασία, αναφερόμενη σε κάθε σωματική ή πνευματική προσπάθεια.
2. Πράξη, κατόρθωμα, επίτευγμα — Ένα πράγμα που γίνεται, ένα αποτέλεσμα δράσης, συχνά με την έννοια του επιτεύγματος ή της ηρωικής πράξης.
3. Έργο τέχνης, κατασκευή — Το προϊόν της εργασίας, όπως ένα κτίριο, ένα γλυπτό ή ένα λογοτεχνικό έργο.
4. Λειτουργία, σκοπός, καθήκον — Στη φιλοσοφία, η ιδιαίτερη λειτουργία ή ο τελικός σκοπός ενός όντος ή πράγματος (π.χ. το ἔργον του μαχαιριού είναι να κόβει).
5. Πράξη (ηθική ή θρησκευτική) — Οι ενέργειες ενός ατόμου, κρινόμενες ως καλές ή κακές, ιδίως σε θρησκευτικό πλαίσιο (π.χ. «ἔργα ἀγαθά»).
6. Επάγγελμα, απασχόληση — Η δραστηριότητα με την οποία κάποιος βιοπορίζεται.
7. Πραγματικότητα, γεγονός — Σε αντιδιαστολή με τον λόγο ή την υπόσχεση, το ἔργον είναι αυτό που συμβαίνει στην πράξη.

Οικογένεια Λέξεων

*erg- / *werg- (ρίζα του ἔργον, σημαίνει «δρω, εργάζομαι»)

Η ρίζα *erg- / *werg- αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις ρίζες της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, εκφράζοντας την έννοια της δράσης, της εργασίας και του αποτελέσματος. Από αυτήν προέρχεται μια πλούσια οικογένεια λέξεων που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα σημασιών, από τη χειρωνακτική εργασία μέχρι τις φιλοσοφικές έννοιες της λειτουργίας και του σκοπού. Η ρίζα αυτή, ανήκουσα στο αρχαιότερο στρώμα της ελληνικής, έχει δώσει ζωή σε πλήθος παραγώγων, τόσο απλών όσο και σύνθετων, που διαμόρφωσαν την ελληνική σκέψη και έκφραση. Κάθε μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή της θεμελιώδους έννοιας της πράξης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την πολυσήμαντη χρήση του ἔργον στην αρχαία γραμματεία.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΡΓΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Aristotle — Nicomachean Ethics. Edited and translated by H. Rackham. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1926.
• Homer — Iliad. Edited and translated by A. T. Murray, revised by W. F. Wyatt. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1924.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Plato — Timaeus. Edited and translated by R. G. Bury. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1929.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht.
• New Testament — Novum Testamentum Graece. Edited by B. Aland et al. 28th ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.