ΕΞΟΡΚΙΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἐξόρκισις είναι «η πράξη του να ορκίζεις κάποιον, να τον δεσμεύεις με όρκο» ή «η πράξη του να εξορκίζεις, να εκδιώκεις δαίμονες». Η λέξη προέρχεται από το ρήμα ἐξορκίζω, το οποίο αρχικά σήμαινε «να δεσμεύω κάποιον με όρκο» ή «να ορκίζω κάποιον να κάνει κάτι». Στην κλασική ελληνική γραμματεία, η χρήση της είναι σπάνια με τη σημερινή της έννοια της εκδίωξης δαιμόνων.

Η σημασία της λέξης μετατοπίζεται και εμβαθύνεται στην ελληνιστική περίοδο και, κυρίως, στην Κοινή Ελληνική των Εβδομήκοντα και της Καινής Διαθήκης. Εκεί, η ἐξόρκισις αποκτά τη θεολογική της διάσταση, αναφερόμενη στην τελετουργική πράξη της εκδίωξης κακών πνευμάτων από ένα πρόσωπο ή τόπο. Αυτή η πράξη βασίζεται στην πεποίθηση ότι τα δαιμόνια μπορούν να δεσμευτούν ή να εκδιωχθούν μέσω της επίκλησης μιας ανώτερης δύναμης, συνήθως του Θεού.

Η χριστιανική παράδοση υιοθέτησε και ανέπτυξε την έννοια, καθιστώντας την εξόρκισιν ένα σημαντικό μέρος της πνευματικής μάχης κατά του κακού. Οι εξορκισμοί αναφέρονται στα Ευαγγέλια ως μέρος της διακονίας του Ιησού Χριστού και των Αποστόλων, υπογραμμίζοντας την εξουσία τους επί των πονηρών πνευμάτων. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε στην ιστορία της Εκκλησίας, με την ἐξόρκισιν να αποτελεί ένα από τα μυστήρια ή τις ιεροτελεστίες σε ορισμένες ομολογίες.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Δέσμευση με όρκο, ορκωμοσία — Η αρχική σημασία στην κλασική ελληνική, όπου κάποιος δεσμεύεται νομικά ή ηθικά με έναν όρκο.
2. Επίκληση με όρκο — Η πράξη της επίκλησης μιας ανώτερης δύναμης ή πνεύματος μέσω όρκου, συχνά για να επιτευχθεί ένα αποτέλεσμα.
3. Εκδίωξη δαιμόνων ή κακών πνευμάτων — Η κυρίαρχη θεολογική σημασία στην ελληνιστική και χριστιανική γραμματεία, όπου μέσω τελετουργίας εκδιώκονται πονηρά πνεύματα.
4. Απαλλαγή από κακή επιρροή — Μια ευρύτερη έννοια που περιλαμβάνει την απελευθέρωση από οποιαδήποτε αρνητική ή επιβλαβή δύναμη, όχι απαραίτητα δαιμονική.
5. Τελετουργική κάθαρση — Η χρήση της εξορκίσεως ως μέσο καθαρισμού ενός χώρου ή προσώπου από μια πνευματική μόλυνση.
6. Διακήρυξη εξουσίας — Η πράξη της εξορκίσεως ως επίδειξη της εξουσίας του εξορκιστή επί των πνευματικών δυνάμεων.

Οικογένεια Λέξεων

ὅρκ- (ρίζα του ουσιαστικού ὅρκος)

Η ρίζα ὅρκ- είναι μια αρχαιοελληνική ρίζα που αρχικά σήμαινε «όριο, φράγμα» και από εκεί εξελίχθηκε στην έννοια της δέσμευσης μέσω όρκου. Αυτή η θεμελιώδης ιδέα της οριοθέτησης και της δέσμευσης αποτελεί τον πυρήνα της οικογένειας λέξεων που παράγονται από αυτήν. Η ρίζα υποδηλώνει την επιβολή κανόνων, είτε νομικών είτε πνευματικών, και τη συνέπεια της τήρησης ή της παραβίασής τους. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια πτυχή αυτής της δέσμευσης, από την απλή ορκωμοσία μέχρι την εκδίωξη μέσω όρκου.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η Καινή Διαθήκη και οι πρώτοι χριστιανοί συγγραφείς παρέχουν σημαντικά χωρία για την κατανόηση της ἐξορκίσεως.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΞΟΡΚΙΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). University of Chicago Press, 2000.
• Thayer, J. H. — A Greek-English Lexicon of the New Testament. American Book Company, 1889.
• Kittel, G., Friedrich, G. (eds.) — Theological Dictionary of the New Testament (TDNT). Eerdmans, 1964-1976.
• Chadwick, H. — The Early Church. Penguin Books, 1967.
• Origen — Contra Celsum.
• Tertullian — Apologeticum.