ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η γνωμοδότησις είναι η «παροχή γνώμης, συμβουλής, γνωμοδότηση» και η «απόφαση, κρίση». Πρόκειται για έναν σύνθετο όρο που συνδυάζει τη «γνώμη» (κρίση, άποψη) με τη «δόσις» (πράξη του δίνειν), υποδηλώνοντας έτσι την επίσημη ή εξουσιοδοτημένη πράξη της έκφρασης μιας κρίσης ή συμβουλής.

Η λέξη χρησιμοποιείται κυρίως σε πολιτικά, νομικά και διοικητικά συμφραζόμενα στην αρχαία Ελλάδα. Αναφέρεται στην επίσημη έκφραση μιας άποψης ή μιας απόφασης από ένα συμβούλιο, ένα δικαστήριο, ή έναν ειδικό. Δεν αφορά μια απλή προσωπική άποψη, αλλά μια διαμορφωμένη και θεσμική κρίση που προκύπτει συχνά μετά από διαβούλευση.

Στην αθηναϊκή δημοκρατία, για παράδειγμα, η γνωμοδότησις μπορούσε να αναφέρεται στην απόφαση των δικαστών (γνωμοδότησις τῶν δικαστῶν) ή στην εισήγηση της Βουλής. Η σημασία της έγκειται στην παροχή κατευθυντήριων γραμμών ή οριστικών αποφάσεων που επηρεάζουν τη δημόσια ζωή και τη διακυβέρνηση. Η λέξη υπογραμμίζει την ανάγκη για τεκμηριωμένη και υπεύθυνη κρίση σε θέματα κοινού συμφέροντος.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Η πράξη της παροχής επίσημης συμβουλής ή κρίσης — Η κύρια σημασία, αναφέρεται στην ενέργεια του να δίνει κανείς μια τεκμηριωμένη άποψη ή σύσταση, συνήθως σε θεσμικό πλαίσιο.
2. Επίσημη νομική ή διοικητική απόφαση — Το πόρισμα ή η απόφαση ενός δικαστηρίου, ενός συμβουλίου ή άλλου επίσημου οργάνου, όπως η «γνωμοδότησις τῶν δικαστῶν».
3. Η διαδικασία διαβούλευσης και έκδοσης γνώμης — Η ενέργεια της συζήτησης και της κατάληξης σε μια κοινή ή επίσημη άποψη, ειδικά σε πολιτικά σώματα.
4. Η συμβουλευτική λειτουργία — Ο ρόλος ή η αρμοδιότητα ενός οργάνου ή προσώπου να παρέχει συμβουλές ή κατευθύνσεις.
5. Η έκφραση προσωπικής ή συλλογικής κρίσης — Η διατύπωση μιας άποψης που βασίζεται σε γνώση και κρίση, όχι απλώς σε μια αυθαίρετη προτίμηση.
6. Το αποτέλεσμα της γνωμοδότησης, το ίδιο το κείμενο ή η απόφαση — Μεταφορικά, η λέξη μπορεί να αναφέρεται στο έγγραφο ή την επίσημη δήλωση που περιέχει τη γνωμοδότηση.

Οικογένεια Λέξεων

ΓΝΩ- (από το γιγνώσκω, σημαίνει «γνωρίζω, κρίνω») και ΔΟ- (από το δίδωμι, σημαίνει «δίνω, παρέχω»)

Η λέξη γνωμοδότησις είναι ένα σύνθετο παράγωγο δύο αρχαιοελληνικών ριζών: της ρίζας ΓΝΩ- και της ρίζας ΔΟ-. Η ρίζα ΓΝΩ-, προερχόμενη από το ρήμα γιγνώσκω, φέρει τη σημασία της γνώσης, της αντίληψης, της διάκρισης και της κρίσης. Η ρίζα ΔΟ-, προερχόμενη από το ρήμα δίδωμι, σημαίνει «δίνω, παρέχω». Η συνένωση αυτών των δύο ριζών δημιουργεί μια οικογένεια λέξεων που περιστρέφονται γύρω από την ιδέα της παροχής κρίσης, συμβουλής ή γνώσης, τονίζοντας την επίσημη και υπεύθυνη φύση αυτής της ενέργειας. Όλες οι λέξεις αυτής της οικογένειας ανήκουν στο αρχαιότερο στρώμα της ελληνικής γλώσσας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία της γνωμοδοτήσεως ως επίσημης κρίσης αναδεικνύεται σε κείμενα της αρχαιότητας:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Δημοσθένης — Κατὰ Τιμοκράτους (Λόγος 24).
• Πλάτων — Πολιτεία.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.