ΓΡΑΦΙΚΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο γραφικός (γραφικός, -ή, -όν) σημαίνει αρχικά «αυτός που ανήκει στη γραφή ή τη ζωγραφική», «σχετικός με τη γραφή ή τη ζωγραφική». Η λέξη προέρχεται από το ρήμα γράφω, το οποίο στην αρχαιότητα είχε μια ευρεία σημασιολογική γκάμα, καλύπτοντας την πράξη του χαράγματος, της εγγραφής, της σχεδίασης και της ζωγραφικής. Έτσι, ο γραφικός μπορούσε να αναφέρεται σε οτιδήποτε παραγόταν ή χρησιμοποιούνταν για αυτές τις δραστηριότητες, όπως εργαλεία, υλικά ή ακόμα και το ίδιο το αποτέλεσμα.

Στην κλασική ελληνική γραμματεία, ο γραφικός χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ικανότητα ή την τέχνη της απεικόνισης. Για παράδειγμα, μπορούσε να αναφέρεται σε έναν «γραφικό» ζωγράφο, δηλαδή έναν ικανό στην τέχνη του σχεδίου και της ζωγραφικής, ή σε ένα «γραφικό» έργο, που ήταν καλά σχεδιασμένο ή ζωγραφισμένο. Η έννοια αυτή επεκτάθηκε και στην περιγραφή, όπου μια «γραφική» περιγραφή ήταν μια ζωντανή, παραστατική και λεπτομερής απεικόνιση ενός γεγονότος ή μιας σκηνής, σαν να την «ζωγράφιζε» κανείς με λέξεις.

Με την πάροδο του χρόνου, ιδίως στην ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο, η σημασία του γραφικού διευρύνθηκε για να περιλάβει και την έννοια του «γραφικού» με την σημερινή αισθητική σημασία, δηλαδή του «ενδιαφέροντος» ή «ιδιόμορφου» που προσφέρεται για απεικόνιση ή περιγραφή. Στη χριστιανική γραμματεία, η λέξη συνδέθηκε στενά με τη «γραφή» ως ιερό κείμενο, αποκτώντας τη σημασία του «γραφικού» ή «βιβλικού», δηλαδή αυτού που σχετίζεται με τις Γραφές.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Σχετικός με τη γραφή ή το γράψιμο — Αναφέρεται σε οτιδήποτε αφορά την πράξη της γραφής, όπως εργαλεία γραφής, υλικά ή η ίδια η διαδικασία.
2. Σχετικός με τη ζωγραφική ή το σχέδιο — Περιγράφει ό,τι έχει να κάνει με την τέχνη της απεικόνισης, όπως ζωγραφικά έργα, τεχνικές ή καλλιτέχνες.
3. Καλά σχεδιασμένος, καλλιτεχνικός — Χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει ένα έργο τέχνης που είναι άρτια εκτελεσμένο ή έχει αισθητική αξία.
4. Ζωηρός, παραστατικός, εκφραστικός — Αναφέρεται σε μια περιγραφή ή αφήγηση που είναι τόσο λεπτομερής και ζωντανή ώστε να δημιουργεί μια οπτική εικόνα στον νου.
5. Ενδιαφέρων, ιδιόμορφος, γραφικός (με τη σύγχρονη έννοια) — Περιγράφει κάτι που είναι αξιοσημείωτο, ασυνήθιστο ή προσφέρεται για απεικόνιση λόγω της ιδιαίτερης ομορφιάς ή του χαρακτήρα του.
6. Βιβλικός, σχετικός με τις Γραφές — Στη χριστιανική γραμματεία, αναφέρεται σε ό,τι προέρχεται ή σχετίζεται με τις Ιερές Γραφές.
7. Αυτός που ανήκει σε γραφέα ή γραμματέα — Περιγράφει κάτι που ανήκει ή χρησιμοποιείται από έναν γραφέα ή έναν γραμματέα.

Οικογένεια Λέξεων

γραφ- (ρίζα του ρήματος γράφω, σημαίνει «χαράσσω, σχεδιάζω, γράφω»)

Η ρίζα γραφ- είναι θεμελιώδης στην ελληνική γλώσσα, υποδηλώνοντας την πράξη της δημιουργίας σημείων σε μια επιφάνεια. Από την αρχική σημασία του «χαράσσω» ή «ξύνω», εξελίχθηκε γρήγορα για να περιλάβει την «γραφή» (ως πράξη και ως αποτέλεσμα), το «σχέδιο» και τη «ζωγραφική». Αυτή η ρίζα γέννησε μια πληθώρα λέξεων που καλύπτουν όλο το φάσμα της οπτικής αναπαράστασης και της καταγραφής της γνώσης, από τα απλά γράμματα μέχρι τις σύνθετες αφηγήσεις και τις καλλιτεχνικές απεικονίσεις. Κάθε μέλος της οικογένειας διατηρεί τον πυρήνα της δημιουργίας μέσω της σήμανσης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν τις διαφορετικές χρήσεις του γραφικού:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΓΡΑΦΙΚΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Πλάτων — Πολιτεία, Σοφιστής. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Πλούταρχος — Βίοι Παράλληλοι. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Paris: Klincksieck, 1968-1980.