ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το επίρρημα γραμματικῶς σημαίνει «σύμφωνα με τους κανόνες της γραμματικής, γραμματικά». Η χρήση του υποδηλώνει την προσήλωση στην ακρίβεια και την ορθότητα του γραπτού ή προφορικού λόγου, όπως αυτή καθορίζεται από την γραμματικὴ τέχνη.

Η έννοια της γραμματικής, από την οποία προέρχεται το επίρρημα, εξελίχθηκε σημαντικά στον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Αρχικά, η «γραμματική» αναφερόταν στην τέχνη της ανάγνωσης και της γραφής, δηλαδή στην ικανότητα χειρισμού των γραμμάτων (τὰ γράμματα). Με την πάροδο του χρόνου, και ιδίως κατά την ελληνιστική περίοδο, η γραμματική αναπτύχθηκε σε μια αυτόνομη επιστήμη, που ασχολούνταν με τη συστηματική μελέτη της γλώσσας, τους κανόνες της σύνταξης, της μορφολογίας και της ορθογραφίας.

Το γραμματικῶς, λοιπόν, δεν περιγράφει απλώς έναν τρόπο, αλλά μια μεθοδολογία που βασίζεται σε ένα συγκροτημένο σύστημα γνώσης. Η εφαρμογή του ήταν κρίσιμη για τη φιλολογική κριτική, την ερμηνεία των κειμένων, και την παραγωγή λόγου που να ανταποκρίνεται στα υψηλά πρότυπα της κλασικής παιδείας. Η ακριβής χρήση του υπογραμμίζει την αξία της γλωσσικής ορθότητας και της σαφήνειας στην επικοινωνία.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Σύμφωνα με τους κανόνες της γραμματικής — Η βασική σημασία, που αναφέρεται στην ορθή εφαρμογή των γλωσσικών κανόνων.
2. Με τρόπο που αφορά τη γραφή ή τα γράμματα — Αναφέρεται σε οτιδήποτε σχετίζεται με το γραπτό λόγο ή τα στοιχεία του αλφαβήτου.
3. Αναφορικά με τη γραμματική τέχνη — Περιγράφει ενέργειες ή αναλύσεις που εμπίπτουν στο πεδίο της συστηματικής μελέτης της γλώσσας.
4. Με ακρίβεια και ορθότητα στη σύνταξη — Υποδηλώνει την προσήλωση στην ορθή δομή των προτάσεων και των φράσεων.
5. Με φιλολογική ή κριτική προσέγγιση — Χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανάλυση κειμένων από την οπτική γωνία ενός γραμματικού ή φιλολόγου.
6. Ως τεχνικός όρος στη ρητορική και τη διδασκαλία — Περιγράφει τον τρόπο διδασκαλίας ή ανάλυσης του λόγου με βάση τους γραμματικούς κανόνες.

Οικογένεια Λέξεων

γραφ- (ρίζα του ρήματος γράφω, σημαίνει «χαράσσω, γράφω»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα γραφ- αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων, η σημασιολογική διαδρομή της οποίας ξεκινά από την απλή φυσική πράξη της χάραξης ή του σχεδιασμού και φτάνει στην πολυπλοκότητα της γραπτής επικοινωνίας και της συστηματικής γλωσσικής ανάλυσης. Από το «χαράσσω» σε μια επιφάνεια, η ρίζα εξελίχθηκε στο «γράφω γράμματα», και από εκεί σε κάθε μορφή καταγραφής, περιγραφής και συγγραφής. Κάθε παράγωγο μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους ανθρώπινης δραστηριότητας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η χρήση του επιρρήματος γραμματικῶς συναντάται κυρίως σε κείμενα φιλολογικού και τεχνικού χαρακτήρα, υπογραμμίζοντας την προσήλωση στην ορθότητα του λόγου.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford University Press, 9th ed., 1940.
• Διονύσιος ο Θραξ — Τέχνη Γραμματική. Επιμέλεια G. Uhlig, Teubner, 1883.
• Σέξτος Εμπειρικός — Πρὸς Μαθηματικούς. Επιμέλεια H. Mutschmann, Teubner, 1914.
• Απολλώνιος Δύσκολος — Περὶ Συντάξεως. Επιμέλεια R. Schneider, Teubner, 1878.
• Πλάτων — Κρατύλος. Επιμέλεια J. Burnet, Oxford University Press, 1903.
• Αριστοτέλης — Ποιητική. Επιμέλεια R. Kassel, Oxford University Press, 1965.
• Householder, F. W. — The Syntax of Classical Greek. E. J. Brill, 1989.