ΕΒΔΟΜΑΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἑβδομάς (γεν. ἑβδομάδος) είναι αρχικά «ο αριθμός επτά» ή «μια ομάδα επτά». Στην κλασική ελληνική, η έννοια της «εβδομάδας» ως σταθερής χρονικής περιόδου επτά ημερών δεν ήταν τόσο διαδεδομένη όσο στην ιουδαϊκή και αργότερα χριστιανική παράδοση. Οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν συχνότερα κύκλους δεκαήμερων (δεκάδες) ή άλλες μετρήσεις χρόνου βασισμένες σε φάσεις της σελήνης.

Η λέξη αποκτά την κυρίαρχη σημασία της «εβδομάδας» (ως επταήμερου κύκλου) κυρίως μέσω της Μετάφρασης των Εβδομήκοντα (Ο΄), όπου χρησιμοποιείται για να αποδώσει την εβραϊκή έννοια του «σαββάτου» και της επταήμερης δημιουργίας του κόσμου (Γένεσις 1-2). Εκεί, η ἑβδομάς καθίσταται ο θεμελιώδης χρονικός κύκλος που ορίζεται από τη θεία πράξη της δημιουργίας και της ανάπαυσης την έβδομη ημέρα.

Στην Καινή Διαθήκη και στην πρώιμη χριστιανική γραμματεία, η ἑβδομάς διατηρεί αυτή τη θεολογική σημασία, αναφερόμενη στην εβδομάδα ως περίοδο, αλλά και ειδικότερα στην έβδομη ημέρα (το Σάββατο) και, κατ’ επέκταση, στην «πρώτη ημέρα της εβδομάδας» (ἡ μία τῶν σαββάτων / ἡ πρώτη σαββάτου) που συνδέθηκε με την Ανάσταση του Χριστού. Έτσι, από έναν απλό αριθμό, η ἑβδομάς εξελίχθηκε σε έναν όρο με βαθύ θρησκευτικό και λειτουργικό περιεχόμενο, σηματοδοτώντας τον κύκλο του χρόνου και της λατρείας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ο αριθμός επτά — Η πρωταρχική σημασία, αναφερόμενη στην ποσότητα ή την τάξη του επτά. Π.χ. «ἑβδομάς» ως σύνολο επτά μονάδων.
2. Μια ομάδα επτά — Χρησιμοποιείται για να δηλώσει ένα σύνολο ή μια ομάδα από επτά πράγματα ή πρόσωπα. Π.χ. «ἑβδομάς σοφῶν» (οι Επτά Σοφοί).
3. Περίοδος επτά ημερών, εβδομάδα — Η κυρίαρχη σημασία στη Βίβλο και στην χριστιανική παράδοση, αναφερόμενη στον επταήμερο κύκλο του χρόνου. Π.χ. «ἡ ἑβδομὰς τῆς κτίσεως».
4. Η έβδομη ημέρα, Σάββατο — Συχνά χρησιμοποιείται ως συνώνυμο του Σαββάτου, της έβδομης ημέρας της εβδομάδας, ως ημέρας ανάπαυσης και λατρείας. Π.χ. «ἐν τῇ ἑβδομάδι» (κατά το Σάββατο).
5. Λειτουργική εβδομάδα — Στην εκκλησιαστική χρήση, αναφέρεται στον κύκλο των επτά ημερών που περιλαμβάνει τις ακολουθίες και τις εορτές. Π.χ. «ἡ Μεγάλη Ἑβδομάς».
6. Συμβολική πληρότητα ή τελειότητα — Λόγω της σημασίας του αριθμού επτά σε διάφορες παραδόσεις, η ἑβδομάς μπορεί να υποδηλώνει πληρότητα, ολοκλήρωση ή τελειότητα σε συμβολικό επίπεδο.

Οικογένεια Λέξεων

ἑπτ- / ἑβδ- (ρίζα του αριθμού ἑπτά)

Η ρίζα ἑπτ- (ή ἑβδ- στα παράγωγα) αποτελεί τη βάση για όλες τις λέξεις που σχετίζονται με τον αριθμό επτά στην αρχαία ελληνική. Από αυτή τη ρίζα προκύπτουν όχι μόνο το ίδιο το αριθμητικό, αλλά και επίθετα, επιρρήματα και άλλα αριθμητικά που εκφράζουν πολλαπλάσια ή σειρά. Η σημασία της ρίζας είναι σταθερά αριθμητική, αλλά η χρήση της επεκτάθηκε για να περιγράψει χρονικούς κύκλους και ομάδες, ειδικά υπό την επίδραση της ιουδαϊκής και χριστιανικής σκέψης. Κάθε μέλος της οικογένειας διατηρεί την αναφορά στον αριθμό επτά, είτε άμεσα είτε έμμεσα.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η θεολογική σημασία της ἑβδομάδος αναδεικνύεται σε κείμενα που θεμελιώνουν την επταήμερη δομή του χρόνου και της λατρείας:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΕΒΔΟΜΑΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement, Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed., University of Chicago Press, Chicago, 2000.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen.
• Nestle-Aland — Novum Testamentum Graece, 28th ed., Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart, 2012.
• Φίλων ο Αλεξανδρεύς — Περὶ τῆς κοσμοποιΐας (De Opificio Mundi).
• Ιώσηπος, Φλάβιος — Ἰουδαϊκὴ ἀρχαιολογία (Antiquitates Judaicae).
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon, Clarendon Press, Oxford, 1961.