ΟΛΟΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η «ὁλότης» είναι «το σύνολο, η ολότητα, η πληρότητα». Η έννοια αυτή, αν και απλή στην αρχική της διατύπωση, αποκτά βαθύ φιλοσοφικό περιεχόμενο στην αρχαία ελληνική σκέψη. Δεν αναφέρεται απλώς σε ένα άθροισμα μερών, αλλά σε μια οργανική ενότητα όπου τα μέρη συνδέονται αρμονικά και λειτουργικά, σχηματίζοντας ένα σύνολο που έχει δική του ταυτότητα και σκοπό.

Στον Πλάτωνα, η ολότητα συνδέεται συχνά με την ιδέα του «Ενός» και των αμετάβλητων Ιδεών. Η ολότητα ενός πράγματος δεν είναι απλώς η συνάθροιση των ιδιοτήτων του, αλλά η συμμετοχή του στην τέλεια και αδιαίρετη Ιδέα του. Για παράδειγμα, στην «Πολιτεία», η ολότητα της πόλης δεν είναι το άθροισμα των πολιτών, αλλά η αρμονική διάταξη των τάξεων και των λειτουργιών τους προς ένα κοινό αγαθό. Η ολότητα εδώ υποδηλώνει μια εγγενή τελειότητα και αυτάρκεια.

Ο Αριστοτέλης, αν και διαφωνεί με τις πλατωνικές Ιδέες, αναπτύσσει επίσης την έννοια της ολότητας με έμφαση στην οργανική ενότητα και τον σκοπό (τέλος). Στα «Μετά τα Φυσικά», τονίζει ότι το όλον είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του, καθώς τα μέρη αποκτούν νόημα και λειτουργία μόνο εντός του συνόλου. Η ολότητα ενός ζωντανού οργανισμού, για παράδειγμα, καθορίζεται από την ψυχή του, η οποία οργανώνει τα μέρη σε ένα λειτουργικό σύνολο. Η αριστοτελική ολότητα είναι δυναμική και ενυπάρχει στην ουσία του πράγματος.

Στους Στωικούς, η ολότητα επεκτείνεται στο σύμπαν, το οποίο θεωρείται ένα ενιαίο, ζωντανό και λογικό όλον, όπου όλα τα μέρη συνδέονται αιτιακά και λειτουργικά. Η κοσμική ολότητα είναι έκφραση του Λόγου που διέπει τα πάντα. Αργότερα, στον Νεοπλατωνισμό, η ολότητα κορυφώνεται στην έννοια του «Ενός» του Πλωτίνου, την υπέρτατη, αδιαίρετη και αυτάρκη αρχή από την οποία απορρέει κάθε ύπαρξη. Η επιστροφή στο Εν είναι η επιστροφή στην απόλυτη ολότητα και ενότητα.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Πληρότητα, Ακεραιότητα — Η κατάσταση του να είναι κάτι πλήρες, χωρίς ελλείψεις ή φθορές.
2. Ενότητα, Συνοχή — Η αρμονική σύνδεση των μερών που σχηματίζουν ένα αδιαίρετο σύνολο.
3. Το Σύνολο έναντι των Μερών — Η έννοια του όλου ως κάτι διακριτό και ανώτερο από το απλό άθροισμα των επιμέρους στοιχείων του.
4. Τελειότητα, Αυτάρκεια — Η ιδιότητα ενός πράγματος που έχει φτάσει στην ολοκλήρωσή του και δεν χρειάζεται τίποτα επιπλέον.
5. Φιλοσοφική Ολότητα — Η μεταφυσική έννοια της ενότητας της ύπαρξης, όπως το «Εν» στον Νεοπλατωνισμό ή η κοσμική ενότητα στους Στωικούς.
6. Υγεία, Αρτιότητα — Η κατάσταση της σωματικής ή ψυχικής ακεραιότητας, της μη ύπαρξης ασθένειας ή ελαττώματος.
7. Συστηματική Οργάνωση — Η δομή ενός συστήματος όπου όλα τα στοιχεία λειτουργούν συντονισμένα για έναν κοινό σκοπό.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική σημασία της ολότητας αναδεικνύεται σε κείμενα-σταθμούς της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΟΛΟΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Παρμενίδης. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Πλάτων — Πολιτεία. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Αριστοτέλης — Μετά τα Φυσικά. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Πλωτίνος — Εννεάδες. Μετάφραση από τον Stephen MacKenna. Penguin Classics, 1991.
• Guthrie, W. K. C. — A History of Greek Philosophy. Cambridge University Press, 1962-1981.
• Copleston, F. C. — A History of Philosophy, Vol. I: Greece and Rome. Image Books, 1993.
• Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers. Cambridge University Press, 1987.