ΙΛΑΡΟΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἱλαρότης είναι η «ευχάριστη διάθεση, η ευθυμία, η χαρά». Στην κλασική ελληνική γραμματεία, η λέξη περιγράφει μια κατάσταση ψυχικής ευφορίας, την απουσία θλίψης και την παρουσία μιας ήρεμης, ευχάριστης διάθεσης. Δεν υποδηλώνει την έκσταση ή την παρορμητική χαρά, αλλά μάλλον μια σταθερή, εσωτερική ευδιαθεσία που μπορεί να εκδηλωθεί στην συμπεριφορά και την έκφραση του προσώπου.

Η ἱλαρότης συνδέεται στενά με την έννοια της ευμένειας και του εξευμενισμού, καθώς προέρχεται από τη ρίζα του ρήματος ἱλάσκομαι («εξευμενίζω, καθιστώ ευμενή»). Μια ευμενής θεότητα είναι ἱλαρός, και αντίστοιχα, ένας άνθρωπος που έχει την εύνοια των θεών ή που είναι σε αρμονία με τον εαυτό του και το περιβάλλον του, είναι ἱλαρός. Αυτή η διάσταση της θείας εύνοιας και της εσωτερικής αρμονίας είναι κεντρική για την κατανόηση της λέξης.

Στη χριστιανική θεολογία, η ἱλαρότης αποκτά μια βαθύτερη ηθική και πνευματική διάσταση. Στην Β' Κορινθίους 9:7, ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποιεί τη λέξη για να περιγράψει την ιδανική στάση του χριστιανού δότη: «ἕκαστος καθὼς προαιρεῖται τῇ καρδίᾳ, μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ Θεός». Εδώ, η ἱλαρότης δεν είναι απλώς μια συναισθηματική κατάσταση, αλλά μια συνειδητή επιλογή της καρδιάς να δίνει με χαρά, προθυμία και γενναιοδωρία, ως έκφραση πίστης και αγάπης προς τον Θεό.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ευχάριστη διάθεση, ευθυμία — Η γενική σημασία της χαρούμενης και ευδιάθετης ψυχικής κατάστασης, η απουσία θλίψης. (Πλάτων, «Πολιτεία» 424e)
2. Ευμένεια, καλοσύνη — Η διάθεση να είναι κανείς ευνοϊκός ή επιεικής, συχνά σε σχέση με τους θεούς ή ανώτερες αρχές. (Ξενοφών, «Κύρου Παιδεία» 8.1.37)
3. Προθυμία, γενναιοδωρία — Η προαιρετική και χαρούμενη διάθεση στην προσφορά ή την εκτέλεση ενός καθήκοντος, χωρίς καταναγκασμό. (Β' Κορινθίους 9:7)
4. Θεία εύνοια, χάρη — Η κατάσταση κατά την οποία κάποιος χαίρει της εύνοιας ή της ευλογίας του θείου, που φέρνει εσωτερική γαλήνη και χαρά.
5. Γαλήνη, ηρεμία — Μια εσωτερική κατάσταση ησυχίας και ισορροπίας, που αποτελεί το θεμέλιο της αληθινής χαράς και ευθυμίας.
6. Ευτυχία, ευδαιμονία — Η συνολική κατάσταση ευζωίας και πληρότητας που προκύπτει από την εσωτερική ἱλαρότητα και την αρμονία με το θείο.

Οικογένεια Λέξεων

ἱλαρ- (ρίζα του ρήματος ἱλάσκομαι, σημαίνει «εξευμενίζω, καθιστώ ευμενή»)

Η ρίζα ἱλαρ- αποτελεί τη βάση μιας οικογένειας λέξεων που κινούνται γύρω από τις έννοιες της ευμένειας, του εξευμενισμού και της χαρούμενης διάθεσης. Αρχικά συνδεδεμένη με την ιδέα του να καθιστά κανείς τους θεούς ευνοϊκούς, η σημασία της εξελίχθηκε για να περιγράψει την εσωτερική κατάσταση της χαράς και της ευθυμίας που προκύπτει από αυτή την ευμένεια ή την αρμονία. Κάθε μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της πολύπλευρης έννοιας, από την ενέργεια του εξευμενισμού μέχρι την εκδήλωση της χαράς.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν τη σημασία της ἱλαρότητος στην αρχαία γραμματεία και τη χριστιανική θεολογία:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΙΛΑΡΟΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Πλάτων — Πολιτεία, επιμέλεια J. Burnet. Oxford: Clarendon Press, 1903.
• Ξενοφών — Απομνημονεύματα, επιμέλεια E. C. Marchant. Oxford: Clarendon Press, 1921.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1931-2006.
• Nestle, E., Aland, K. — Novum Testamentum Graece, 28th ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.