ΙΜΕΡΟΝ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ἱμερόν (ουσιαστικό) σημαίνει «πόθος, επιθυμία, λαχτάρα». Προέρχεται από το ρήμα ἱμείρω, που σημαίνει «ποθώ, λαχταρώ». Η λέξη εκφράζει μια βαθιά, συχνά αισθητική ή συναισθηματική, επιθυμία, η οποία μπορεί να αφορά τόσο ένα πρόσωπο όσο και ένα αντικείμενο ή μια κατάσταση. Είναι ένας όρος που συχνά χρησιμοποιείται στην ποίηση για να περιγράψει την έλξη προς την ομορφιά, την χάρη ή την αρμονία.

Σε αντίθεση με τον «ἔρωτα», ο οποίος συχνά φέρει μια πιο σωματική ή παθιασμένη χροιά, και τον «πόθο», που μπορεί να υποδηλώνει μια νοσταλγική ή απραγματοποίητη επιθυμία, το ἱμερόν συχνά συνδέεται με την έλξη προς το ωραίο και το ευχάριστο. Μπορεί να αναφέρεται στην επιθυμία που προκαλείται από την όψη ή την παρουσία κάποιου ή κάτι που είναι ελκυστικό, όπως φαίνεται σε ομηρικά και λυρικά κείμενα.

Η λέξη μπορεί επίσης να υποδηλώνει το ίδιο το αντικείμενο της επιθυμίας, δηλαδή κάτι που είναι «ποθητό» ή «ελκυστικό». Αυτή η διπλή σημασία —τόσο της επιθυμίας όσο και του αντικειμένου της— υπογραμμίζει την κεντρική θέση του ἱμερόν στην αρχαία ελληνική αντίληψη της ομορφιάς και της ανθρώπινης αντίδρασης σε αυτήν. Η χρήση του είναι συχνά ποιητική, προσδίδοντας μια αίσθηση έντασης και βάθους στο συναίσθημα.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Έντονη επιθυμία, λαχτάρα, πόθος — Η πρωταρχική σημασία, που εκφράζει μια βαθιά ψυχική κατάσταση έντονης επιθυμίας για κάτι ή κάποιον. Συχνά με αισθητική χροιά.
2. Έλξη προς την ομορφιά, αισθητική απόλαυση — Η επιθυμία που προκαλείται από την θέα ή την παρουσία του ωραίου, του χαριτωμένου ή του γοητευτικού.
3. Σεξουαλική επιθυμία — Σε ποιητικά κείμενα, μπορεί να υποδηλώνει ερωτική επιθυμία, αν και λιγότερο συχνά και με διαφορετική απόχρωση από τον «ἔρωτα».
4. Το αντικείμενο της επιθυμίας — Αυτό που είναι ποθητό, ελκυστικό, γοητευτικό. Η ίδια η ποιότητα που προκαλεί την επιθυμία.
5. Γοητεία, χάρη, ομορφιά — Η ιδιότητα που καθιστά κάτι ή κάποιον επιθυμητό, η ελκυστικότητα. (π.χ. «ἱμερόν ἔχει»).
6. Νοσταλγία, λύπη για κάτι χαμένο — Σε ορισμένα πλαίσια, μπορεί να υποδηλώνει μια μελαγχολική λαχτάρα για κάτι που έχει χαθεί ή είναι απρόσιτο.

Οικογένεια Λέξεων

ἱμ- (ρίζα του ρήματος ἱμείρω, σημαίνει «ποθώ, επιθυμώ»)

Η ρίζα ἱμ- είναι αρχαιοελληνική και εκφράζει την έντονη, συχνά αισθητική, επιθυμία και έλξη. Από αυτή τη ρίζα αναπτύσσεται μια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν τόσο την ψυχική κατάσταση της λαχτάρας όσο και τις ιδιότητες που προκαλούν αυτή τη λαχτάρα, δηλαδή την ομορφιά και την ελκυστικότητα. Η σημασιολογική της εμβέλεια καλύπτει από την απλή επιθυμία έως την ποιητική έκφραση της γοητείας και του πόθου, αναδεικνύοντας την ανθρώπινη αντίδραση στο ωραίο.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν τη χρήση του ἱμερόν στην αρχαία ελληνική γραμματεία:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΙΜΕΡΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Όμηρος — Οδύσσεια, Βιβλίο 8.
• Ησίοδος — Θεογονία.
• Σαπφώ — Αποσπάσματα, απ. 1.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Paris: Klincksieck, 1968-1980.
• Buck, C. D. — A Dictionary of Selected Synonyms in the Principal Indo-European Languages. Chicago: University of Chicago Press, 1949.