ΙΜΕΡΤΟΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἱμερτότης (ἱμερτότης, ἡ) είναι «η ιδιότητα του να είναι κανείς ποθητός, γοητευτικός, χαριτωμένος». Πρόκειται για ένα ουσιαστικό που περιγράφει την έμφυτη ή επίκτητη ποιότητα που προκαλεί ἵμερο, δηλαδή έντονο πόθο, λαχτάρα ή ερωτική έλξη. Η λέξη δεν αναφέρεται απλώς στην ύπαρξη επιθυμίας, αλλά στην ικανότητα ενός προσώπου, ενός αντικειμένου ή ακόμα και μιας ιδέας να εμπνέει αυτή την επιθυμία λόγω της ομορφιάς, της χάρης ή της αξίας του.

Η ἱμερτότης διαφέρει από την απλή «ἐπιθυμία» (craving), η οποία μπορεί να είναι πιο σωματική ή ενστικτώδης, και από τον «ἔρωτα» (passionate love), ο οποίος υποδηλώνει μια πιο ολοκληρωμένη και συχνά αμοιβαία σχέση. Αντίθετα, η ἱμερτότης εστιάζει στην παθητική ιδιότητα του αντικειμένου του πόθου, στην ελκυστικότητά του. Μπορεί να αναφέρεται σε φυσική ομορφιά, όπως στην ποίηση της Σαπφούς ή του Θεόκριτου, αλλά και σε πνευματικές ή ηθικές αρετές που καθιστούν κάποιον ή κάτι «ποθητό» με ευρύτερη έννοια, όπως σε φιλοσοφικά κείμενα.

Η λέξη συναντάται κυρίως σε ποιητικά και λογοτεχνικά κείμενα, όπου η περιγραφή της ομορφιάς και της γοητείας είναι κεντρική. Η ἱμερτότης είναι η ουσία της γοητείας, η δύναμη που έλκει και αιχμαλωτίζει, καθιστώντας το αντικείμενο της επιθυμίας ακαταμάχητο. Η παρουσία της υπογραμμίζει την ελληνική εκτίμηση για την αρμονία, την αισθητική και την ελκυστικότητα ως κινητήριες δυνάμεις της ανθρώπινης ψυχής.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Η ιδιότητα του να είναι κανείς ποθητός, γοητευτικός — Η πρωταρχική σημασία, αναφερόμενη στην έμφυτη ή επίκτητη ιδιότητα που καθιστά κάτι ή κάποιον άξιο πόθου.
2. Η ομορφιά, η χάρη που προκαλεί πόθο — Συχνά συνδέεται με την αισθητική τελειότητα που εμπνέει λαχτάρα, είτε σε πρόσωπα είτε σε αντικείμενα.
3. Η γοητεία, η ελκυστικότητα — Η δύναμη της έλξης που ασκεί κάτι, η μαγνητική του ιδιότητα.
4. Η ερωτική έλξη (σε πρόσωπα) — Όταν αναφέρεται σε ανθρώπους, υποδηλώνει την ικανότητα να προκαλεί ερωτικό ἵμερο.
5. Η επιθυμητότητα, η αξία (σε πράγματα/ιδέες) — Η ιδιότητα που καθιστά κάτι επιθυμητό ή πολύτιμο, όχι απαραίτητα με ερωτική έννοια.
6. Η γλυκύτητα, η ευχαρίστηση που προκαλεί κάτι — Η ευχάριστη αίσθηση που εμπνέει ένα αντικείμενο ή μια εμπειρία, καθιστώντας την ποθητή.

Οικογένεια Λέξεων

ἱμερ- (ρίζα του ἵμερος, σημαίνει «ποθώ, επιθυμώ»)

Η ρίζα ἱμερ- εκφράζει έναν βαθύ, συχνά συναισθηματικό, πόθο ή λαχτάρα. Διακρίνεται από την απλή σωματική επιθυμία (ἐπιθυμία) ή τον παθιασμένο έρωτα (ἔρως), φέροντας μια απόχρωση αισθητικής εκτίμησης και επιθυμίας για ό,τι είναι όμορφο, γοητευτικό ή εξαιρετικό. Παράγει λέξεις που περιγράφουν την πράξη του πόθου, το αντικείμενο του πόθου και την ποιότητα που προκαλεί τον πόθο, αναδεικνύοντας την εσωτερική γλωσσική ικανότητα της ελληνικής να διακρίνει τις διάφορες πτυχές της επιθυμίας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν την έννοια του ἵμερου και της ἱμερτότητας στην αρχαία γραμματεία.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΙΜΕΡΤΟΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Φαίδρος, επιμέλεια και μετάφραση: Η. Σπυρόπουλος. Αθήνα: Κάκτος, 1993.
• Ξενοφών — Απομνημονεύματα, επιμέλεια και μετάφραση: Α. Γεωργοπαπαδάκος. Αθήνα: Κάκτος, 1996.
• Θεόκριτος — Ειδύλλια, επιμέλεια και μετάφραση: Γ. Καζαντζής. Αθήνα: Κάκτος, 2002.
• Σαπφώ — Άπαντα, επιμέλεια και μετάφραση: Γ. Ιωαννίδης. Αθήνα: Κάκτος, 1995.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Paris: Klincksieck, 1968-1980.