ΥΠΟΣΤΑΣΙΣ ΦΥΣΙΚΗ

Ορισμός

Κατά την κλασική ελληνική φιλοσοφία, και ιδίως στον Αριστοτέλη, η «ὑπόστασις» (από το ὑπό + στάσις) σημαίνει κυριολεκτικά «αυτό που στέκεται κάτω» ή «αυτό που υποβαστάζει». Αναφέρεται στην υποκείμενη πραγματικότητα, στην ουσία ή στην ύπαρξη ενός πράγματος. Σε αντίθεση με την «οὐσία» που μπορεί να σημαίνει την αφηρημένη φύση ή το «τι είναι» ενός πράγματος, η «ὑπόστασις» συχνά τονίζει την συγκεκριμένη, ατομική και υπαρκτή του μορφή.

Όταν συνδυάζεται με το επίθετο «φυσική», η έννοια αποκτά μια πιο συγκεκριμένη χροιά, αναφερόμενη στην ύπαρξη ή την ουσία ενός πράγματος όπως αυτή εκδηλώνεται στον φυσικό κόσμο. Δεν πρόκειται για μια μεταφυσική ή νοητή ύπαρξη, αλλά για την πραγματικότητα που είναι προσβάσιμη μέσω της εμπειρίας και της παρατήρησης της φύσης. Είναι η συγκεκριμένη, ατομική ύπαρξη ενός φυσικού όντος ή φαινομένου.

Η «ὑπόστασις φυσική» λοιπόν, περιγράφει την πραγματική, συγκεκριμένη και ατομική ύπαρξη ενός πράγματος, όπως αυτή εκδηλώνεται στο πλαίσιο της φύσης. Είναι η βάση πάνω στην οποία στηρίζονται οι ιδιότητες και οι λειτουργίες ενός φυσικού αντικειμένου ή όντος, η «υποκείμενη» πραγματικότητα που του δίνει την ταυτότητα και τη σταθερότητά του.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Κυριολεκτική σημασία: Στήριγμα, βάση, θεμέλιο — Η αρχική, φυσική σημασία της λέξης, αυτό που στέκεται κάτω και υποστηρίζει κάτι άλλο.
2. Φυσική σημασία: Ίζημα, κατακάθι — Σε πρακτικό πλαίσιο, το υλικό που κατακάθεται στον πυθμένα ενός υγρού, η «υπόσταση» του υγρού.
3. Φιλοσοφική σημασία: Ουσία, πραγματικότητα, ύπαρξη — Η υποκείμενη φύση ή η πραγματική ύπαρξη ενός πράγματος, αυτό που το καθιστά αυτό που είναι. Χρησιμοποιείται από τον Αριστοτέλη για να δηλώσει την συγκεκριμένη, ατομική ύπαρξη.
4. Φιλοσοφική σημασία: Συγκεκριμένη, ατομική οντότητα — Σε αντίθεση με την αφηρημένη «οὐσία», η «ὑπόστασις» μπορεί να τονίζει την ατομική και συγκεκριμένη εκδήλωση της ουσίας.
5. Θεολογική σημασία: Πρόσωπο (στην Τριαδολογία) — Στη χριστιανική θεολογία, ιδίως από τους Καππαδόκες Πατέρες, η «ὑπόστασις» χρησιμοποιείται για να δηλώσει το «πρόσωπο» της Αγίας Τριάδας, διακρινόμενη από την «οὐσία» (κοινή φύση).
6. Κοινή Ελληνική/Καινή Διαθήκη: Εμπιστοσύνη, βεβαιότητα, εγγύηση — Στην Κοινή Ελληνική και την Καινή Διαθήκη, η λέξη αποκτά την έννοια της σταθερής πεποίθησης, της βεβαιότητας ή της εγγύησης (π.χ. Εβρ. 11:1).
7. Υπόστασις Φυσική: Η συγκεκριμένη ύπαρξη στη φύση — Η σύνθετη έννοια που αναφέρεται στην πραγματική, ατομική και συγκεκριμένη ύπαρξη ενός πράγματος όπως αυτή εκδηλώνεται στον φυσικό κόσμο.

Οικογένεια Λέξεων

στα- / στη- (ρίζα του ἵστημι, σημαίνει «στέκομαι, τοποθετώ»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα «στα-» ή «στη-» προέρχεται από το ρήμα «ἵστημι» και αποτελεί μία από τις πιο παραγωγικές ρίζες της ελληνικής γλώσσας, δηλώνοντας την έννοια της στάσης, της τοποθέτησης, της σταθερότητας, της ίδρυσης ή της ύπαρξης. Από αυτή τη ρίζα παράγεται μια πληθώρα λέξεων που περιγράφουν καταστάσεις, ενέργειες και έννοιες σχετικές με την τοποθέτηση και τη σταθερότητα. Η προσθήκη προθέσεων όπως «ὑπό-», «σύν-», «ἀπό-», «ἔκ-» διαφοροποιεί και εμπλουτίζει τη σημασία, δημιουργώντας ένα ευρύ φάσμα εννοιών από την απλή στάση μέχρι την υποκείμενη ουσία και την έκσταση.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν τις διαφορετικές χρήσεις της «ὑποστάσεως»:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΥΠΟΣΤΑΣΙΣ ΦΥΣΙΚΗ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9η έκδ., Oxford University Press, 1940.
• Αριστοτέλης — Κατηγορίαι, Μεταφυσικά.
• Πλάτων — Πολιτεία, Φαίδρος.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι.
• Δημοσθένης — Περί Στεφάνου.
• Βασίλειος ο Μέγας — Επιστολή 38.
• Καινή Διαθήκη — Προς Εβραίους.