ΚΑΤΑΚΡΙΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η κατάκρισις (από το κατακρίνω) σημαίνει «καταδίκη, ετυμηγορία εναντίον κάποιου». Η λέξη έχει μια σαφή νομική προέλευση, περιγράφοντας την πράξη της έκδοσης μιας δυσμενούς κρίσης ή απόφασης σε δικαστήριο. Στην κλασική ελληνική, αν και το ρήμα «κατακρίνω» είναι αρκετά συχνό, το ουσιαστικό «κατάκρισις» εμφανίζεται λιγότερο συχνά, αλλά διατηρεί την ίδια βασική έννοια της καταδίκης ή της απόρριψης.

Η θεολογική της σημασία αναδύεται κυρίως στην ελληνιστική περίοδο και κορυφώνεται στην Καινή Διαθήκη, όπου γίνεται ένας τεχνικός όρος για την κρίση του Θεού επί της αμαρτίας. Ο Απόστολος Παύλος, ειδικότερα, χρησιμοποιεί την κατάκρισιν σε αντιδιαστολή με τη «δικαίωσιν» (π.χ. Ρωμ. 5:16, 18), για να περιγράψει την κατάσταση του ανθρώπου που βρίσκεται υπό την καταδίκη του νόμου λόγω της παράβασης. Δεν είναι απλώς μια αρνητική κρίση, αλλά μια τελική και δεσμευτική απόφαση που επιφέρει συνέπειες.

Η κατάκρισις, λοιπόν, δεν είναι μόνο μια νομική διαδικασία, αλλά και μια υπαρξιακή κατάσταση. Στο χριστιανικό πλαίσιο, η αποφυγή της κατακρίσεως είναι κεντρική στην έννοια της σωτηρίας, καθιστώντας τη λέξη θεμελιώδη για την κατανόηση της χριστιανικής σωτηριολογίας και ηθικής. Η έννοια της «κατακρίσεως» επεκτείνεται και στην αυτοκριτική, όπου το άτομο μπορεί να καταδικάσει τις δικές του πράξεις ή σκέψεις.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Νομική καταδίκη, ετυμηγορία εναντίον — Η αρχική και βασική σημασία, αναφέρεται στην επίσημη απόφαση ενός δικαστηρίου που κρίνει κάποιον ένοχο και επιβάλλει ποινή.
2. Θεϊκή κρίση, καταδίκη από τον Θεό — Κυρίως στην Καινή Διαθήκη, η κατάσταση του ανθρώπου που βρίσκεται υπό την κρίση του Θεού λόγω της αμαρτίας, σε αντιδιαστολή με τη δικαίωση.
3. Απόρριψη, αποδοκιμασία — Γενικότερη σημασία της αρνητικής αξιολόγησης ή της έκφρασης δυσαρέσκειας για κάποια πράξη ή πρόσωπο.
4. Καταδίκη σε θάνατο — Ειδικότερη νομική σημασία, όπου η ετυμηγορία οδηγεί στην επιβολή της θανατικής ποινής.
5. Αυτοκαταδίκη, τύψεις συνείδησης — Η εσωτερική κρίση του ατόμου για τις δικές του πράξεις, που οδηγεί σε αίσθημα ενοχής ή αυτομομφής.
6. Αποτέλεσμα της κρίσης — Η κατάσταση ή η συνέπεια που προκύπτει από μια καταδικαστική απόφαση, π.χ. η τιμωρία.

Οικογένεια Λέξεων

κριν- (ρίζα του ρήματος κρίνω, σημαίνει «διαχωρίζω, κρίνω»)

Η ρίζα κριν- είναι θεμελιώδης στην αρχαία ελληνική, φέροντας την πρωτογενή έννοια του «διαχωρίζω» ή «ξεχωρίζω». Από αυτή τη βασική ιδέα της διάκρισης μεταξύ πραγμάτων, εξελίχθηκε η σημασία του «κρίνω», καθώς η κρίση είναι η νοητική πράξη του διαχωρισμού, της αξιολόγησης και της λήψης απόφασης. Η ρίζα αυτή έχει δώσει πληθώρα λέξεων που καλύπτουν το φάσμα από την απλή διάκριση μέχρι την τελική καταδίκη, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης και θεϊκής κρίσης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η κατάκρισις αποτελεί έναν από τους βασικούς θεολογικούς όρους του Αποστόλου Παύλου, όπως φαίνεται στα ακόλουθα χωρία:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΑΤΑΚΡΙΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). University of Chicago Press, 2000.
• Demosthenes — Orationes. Loeb Classical Library. Harvard University Press.
• Nestle-Aland — Novum Testamentum Graece, 28th ed. Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Clarendon Press, Oxford, 1961.
• Thayer, J. H. — A Greek-English Lexicon of the New Testament. American Book Company, 1889.