ΚΑΘΟΡΙΖΩ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ρήμα καθορίζω σημαίνει «ορίζω, προσδιορίζω, καθορίζω ένα όριο, περιορίζω». Είναι σύνθετο του ρήματος ὁρίζω με την πρόθεση κατά, η οποία εδώ ενισχύει την έννοια του ορισμού και του περιορισμού, υποδηλώνοντας μια οριστική και πλήρη ενέργεια. Η λέξη χρησιμοποιείται για να δηλώσει την πράξη της σαφούς και ακριβούς οριοθέτησης μιας έννοιας, ενός αντικειμένου ή μιας κατάστασης.

Στη φιλοσοφία, το καθορίζω είναι κεντρικής σημασίας. Ο Αριστοτέλης, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί συχνά το ρήμα και τα παράγωγά του για να περιγράψει τη διαδικασία της εννοιολογικής οριοθέτησης, της διάκρισης των ειδών και των γενών, και του προσδιορισμού της ουσίας των πραγμάτων. Η ικανότητα να «καθορίζει» κανείς κάτι σήμαινε την πλήρη κατανόηση και την ακριβή περιγραφή του, θέτοντας τα όριά του έναντι άλλων εννοιών.

Οι Στωικοί, με την έμφαση που έδιναν στην λογική και την ακριβή έκφραση, αξιοποίησαν επίσης το καθορίζω για την διατύπωση των δογμάτων τους και την οριοθέτηση των ηθικών και φυσικών εννοιών. Η σαφήνεια του ορισμού ήταν γι' αυτούς απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη της αλήθειας και της αταραξίας. Έτσι, το καθορίζω δεν είναι απλώς μια περιγραφική λέξη, αλλά ένα εργαλείο για την οργάνωση της σκέψης και της γνώσης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Οριοθετώ, θέτω όρια — Η πρωταρχική σημασία, που αφορά τη φυσική ή μεταφορική τοποθέτηση συνόρων.
2. Προσδιορίζω, ορίζω με ακρίβεια — Η φιλοσοφική χρήση για την σαφή διατύπωση μιας έννοιας ή ιδιότητας.
3. Καθορίζω, αποφασίζω — Η σημασία της λήψης μιας οριστικής απόφασης ή της θέσπισης κανόνων.
4. Περιορίζω, επιβάλλω περιορισμούς — Η έννοια του περιορισμού εντός συγκεκριμένων ορίων.
5. Διακρίνω, ξεχωρίζω — Η πράξη της διάκρισης ενός πράγματος από ένα άλλο μέσω του ορισμού των χαρακτηριστικών του.
6. Διατυπώνω, εκφράζω με σαφήνεια — Η ρητορική και λογική χρήση για την καθαρή έκθεση ιδεών.

Οικογένεια Λέξεων

ὅρ- (ρίζα του ουσιαστικού ὅρος, σημαίνει «όριο, όρος»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα ὅρ- αποτελεί τη βάση μιας σημαντικής οικογένειας λέξεων που περιστρέφονται γύρω από τις έννοιες του ορίου, του προσδιορισμού, της διάκρισης και του ορισμού. Από ένα αρχικό νόημα φυσικού συνόρου ή ορόσημου, η ρίζα αυτή εξελίχθηκε για να περιγράψει την πνευματική και λογική πράξη της οριοθέτησης εννοιών. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια πτυχή αυτής της θεμελιώδους ιδέας, είτε ως ενέργεια (ρήματα), είτε ως αποτέλεσμα (ουσιαστικά), είτε ως ιδιότητα (επίθετα), συμβάλλοντας στην ακρίβεια της ελληνικής σκέψης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την ακρίβεια και τη φιλοσοφική βαρύτητα του ρήματος καθορίζω στην αρχαία ελληνική γραμματεία.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΑΘΟΡΙΖΩ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Aristotle — Metaphysics, edited and translated by Hugh Tredennick. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1933.
• Plato — Sophist, edited and translated by Harold N. Fowler. Loeb Classical Library. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1921.
• Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers, Vol. 1: Translations of the Principal Sources with Philosophical Commentary. Cambridge: Cambridge University Press, 1987.
• Stobaeus, Ioannes — Anthologium, edited by Curt Wachsmuth and Otto Hense. Berlin: Weidmann, 1884-1912.
• Bauer, Walter — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed., revised and edited by F. W. Danker. Chicago: University of Chicago Press, 2000.