ΚΛΕΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το κλέος (κλέος, τό) σημαίνει αρχικά «ακουστή φήμη, αναφορά, φήμη, δόξα, τιμή». Η λέξη προέρχεται από τη ρίζα του ρήματος κλύω («ακούω»), υποδηλώνοντας ότι το κλέος είναι αυτό που «ακούγεται» για κάποιον, η φήμη που διαδίδεται.

Στην ομηρική επική ποίηση, το κλέος είναι η υπέρτατη ανταμοιβή για τον ήρωα, συχνά σε αντιδιαστολή με τη μακρά ζωή. Ο Αχιλλέας, για παράδειγμα, επιλέγει ένα «κλέος ἄφθιτον» (αθάνατη δόξα) έναντι μιας μακράς αλλά άσημης ζωής. Αυτή η δόξα δεν είναι απλώς προσωπική αναγνώριση, αλλά μια κληρονομιά που διασφαλίζει την αιώνια μνήμη του ήρωα μέσω των τραγουδιών των αοιδών και της συλλογικής μνήμης.

Πέρα από την ηρωική διάσταση, το κλέος απέκτησε και ευρύτερες σημασίες στην κλασική περίοδο, αναφερόμενο στη φήμη μιας πόλης, ενός πολιτικού ή ενός καλλιτέχνη. Μπορούσε να είναι καλό («εὐκλεής») ή κακό («δυσκλεής»), υπογραμμίζοντας τη σημασία της δημόσιας υπόληψης στην ελληνική κοινωνία. Η λέξη διατηρεί πάντα την έννοια της διάδοσης και της ακρόασης, της φήμης που φτάνει στα αυτιά των πολλών.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ακουστή φήμη, αναφορά — Η αρχική και πιο βασική σημασία, αυτό που ακούγεται για κάποιον, μια αναφορά ή φήμη, χωρίς απαραίτητα θετική ή αρνητική χροιά.
2. Δόξα, τιμή, υστεροφημία — Η πιο διαδεδομένη σημασία, ειδικά στην ομηρική επική ποίηση, όπου το κλέος είναι η αθάνατη δόξα που κερδίζει ένας ήρωας με τις πράξεις του και διατηρείται στη μνήμη των ανθρώπων.
3. Τραγούδι, ύμνος — Αυτό που τραγουδιέται ή υμνείται για κάποιον, η ποιητική αναπαράσταση της δόξας του, όπως στα έπη των αοιδών.
4. Φήμη, υπόληψη (πολιτική/κοινωνική) — Η δημόσια φήμη ή η υπόληψη ενός ατόμου, μιας οικογένειας ή μιας πόλης στην κοινωνία, συχνά με πολιτικές προεκτάσεις.
5. Κλέος θεών — Η δόξα ή η τιμή που αποδίδεται στους θεούς, η φήμη της δύναμης και της μεγαλοσύνης τους.
6. Κακή φήμη, δυσφήμιση — Σε ορισμένα συμφραζόμενα, ειδικά με αρνητικά επίθετα, το κλέος μπορεί να σημαίνει κακή φήμη ή ντροπή (π.χ. «δυσκλεής»).

Οικογένεια Λέξεων

κλε- (ρίζα του ρήματος κλύω, σημαίνει «ακούω»)

Η ρίζα κλε- αποτελεί τη βάση μιας σημαντικής οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, όλες συνδεδεμένες με την έννοια του «ακούω» και, κατ' επέκταση, της «φήμης» και της «δόξας» — δηλαδή, αυτό που γίνεται ακουστό και διαδίδεται. Η σημασιολογική εξέλιξη από την απλή ακρόαση στην αναγνώριση και την υστεροφημία είναι κεντρική για την κατανόηση αυτής της ρίζας. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους έννοια, είτε ως ενέργεια (ακούω), είτε ως ιδιότητα (ένδοξος), είτε ως κατάσταση (αδοξία).

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν την κεντρική σημασία του κλέους στην αρχαία ελληνική σκέψη:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΛΕΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Όμηρος — Ιλιάς. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Όμηρος — Οδύσσεια. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Πίνδαρος — Ωδαί. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Finley, M. I. — The World of Odysseus. New York: Viking Press, 1954.
• Nagy, G. — The Best of the Achaeans: Concepts of the Hero in Archaic Greek Poetry. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1999.