ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο κύλινδρος είναι αρχικά «ένας κύλινδρος, ένα αντικείμενο που κυλά», χρησιμοποιούμενος σε διάφορες πρακτικές εφαρμογές. Η λέξη προέρχεται από το ρήμα κυλίω/κυλίνδω, που σημαίνει «κυλώ, περιστρέφω». Η αρχική του χρήση αφορούσε κυρίως εργαλεία και αντικείμενα καθημερινής χρήσης που είχαν την ιδιότητα να κυλούν ή να χρησιμοποιούνται για κύλιση, όπως οι κύλινδροι για την ισοπέδωση αγρών ή οι πλάστες για την παρασκευή τροφίμων.

Με την πάροδο του χρόνου, η σημασία του επεκτάθηκε για να περιγράψει οποιοδήποτε αντικείμενο με κυλινδρικό σχήμα. Έτσι, αναφέρεται σε κυλινδρικές πέτρες, σε συγκεκριμένα είδη καπέλων, αλλά και, κυρίως, στους κυλινδρικούς παπύρους ή περγαμηνές που χρησιμοποιούνταν ως βιβλία ή επίσημα έγγραφα. Αυτή η τελευταία χρήση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς συνδέει τον κύλινδρο με τη διάδοση της γνώσης και της γραφής στον αρχαίο κόσμο.

Στη γεωμετρία, ο Ευκλείδης καθόρισε τον κύλινδρο ως ένα στερεό σώμα που παράγεται από την περιστροφή ενός ορθογωνίου γύρω από μία από τις πλευρές του. Αυτή η αφηρημένη έννοια ανέδειξε τη λέξη από την καθαρά υλική της διάσταση σε μια θεμελιώδη μαθηματική οντότητα, υπογραμμίζοντας την ικανότητα της αρχαίας ελληνικής σκέψης να γενικεύει και να αφαιρεί από την εμπειρία του φυσικού κόσμου.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Κύλινδρος, τροχός — Ένα αντικείμενο που κυλά, όπως ένας γεωργικός κύλινδρος για την ισοπέδωση του εδάφους.
2. Πλάστης — Ένα εργαλείο για το άνοιγμα ζύμης, όπως αναφέρεται στην κωμωδία του Αριστοφάνη.
3. Πάπυρος, περγαμηνή σε ρολό — Ένα τυλιγμένο χειρόγραφο, βιβλίο ή έγγραφο, λόγω του κυλινδρικού του σχήματος.
4. Κυλινδρική πέτρα — Μια πέτρα σε σχήμα κυλίνδρου, χρησιμοποιούμενη για διάφορους σκοπούς, όπως σφραγίδες ή βάρη.
5. Είδος καλύμματος κεφαλής — Ένα κυλινδρικό καπέλο ή σκούφος.
6. Γεωμετρικό στερεό — Το μαθηματικό σχήμα του κυλίνδρου, όπως ορίζεται από τον Ευκλείδη.
7. Μηχανισμός κύλισης — Ένα εξάρτημα που χρησιμοποιείται για την κίνηση ή μεταφορά βαρέων αντικειμένων.

Οικογένεια Λέξεων

κυλ- / κυλι- (ρίζα του ρήματος κυλίω, σημαίνει «κυλώ, περιστρέφω»)

Η ρίζα κυλ- ή κυλι- αποτελεί τον πυρήνα μιας οικογένειας λέξεων που περιγράφουν την ενέργεια της κύλισης, της περιστροφής ή την ιδιότητα του κυλινδρικού σχήματος. Αυτή η αρχαία ελληνική ρίζα, που ανήκει στο αρχαιότερο στρώμα της γλώσσας, εκφράζει μια θεμελιώδη κίνηση στον φυσικό κόσμο. Από αυτήν προκύπουν τόσο ρήματα που δηλώνουν την πράξη της κύλισης όσο και ουσιαστικά που περιγράφουν το αποτέλεσμα ή το αντικείμενο αυτής της ενέργειας, καθώς και επίθετα που χαρακτηρίζουν την ιδιότητα. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη πτυχή της αρχικής σημασίας της ρίζας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν τις διαφορετικές χρήσεις του κυλίνδρου στον αρχαίο κόσμο.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Ευκλείδης — Στοιχεία. Επιμέλεια και μετάφραση: Η.Σ. Σταμάτης. Αθήνα: Οργανισμός Εκδόσεως Διδακτικών Βιβλίων, 1953.
• Αριστοφάνης — Εκκλησιάζουσες. Έκδοση Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Πολύβιος — Ιστορίαι. Έκδοση Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Ηρόδοτος — Ιστορίαι. Έκδοση Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Θεόφραστος — Περί Φυτών Ιστορίας. Έκδοση Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Διονύσιος ο Αλικαρνασσεύς — Ρωμαϊκή Αρχαιολογία. Έκδοση Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Πολυδεύκης — Ονομαστικόν. Επιμέλεια: E. Bethe. Leipzig: Teubner, 1900-1937.