ΜΑΘΗΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η μάθησις ορίζεται ως «η πράξη της μάθησης, η απόκτηση γνώσης» καθώς και «αυτό που μαθαίνεται, ένα μάθημα, γνώση, επιστήμη». Υπογραμμίζει την ενεργητική φύση της διαδικασίας, όπου το υποκείμενο εμπλέκεται ενεργά στην πρόσληψη και επεξεργασία πληροφοριών.

Στη φιλοσοφία του Πλάτωνα, η μάθησις αποκτά μια ιδιαίτερη διάσταση ως «ανάμνησις» (recollection). Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η ψυχή, πριν ενσαρκωθεί, έχει ήδη γνωρίσει τις αιώνιες Ιδέες. Η μάθηση στην επίγεια ζωή δεν είναι παρά η ανάκληση αυτής της προϋπάρχουσας γνώσης, όπως περιγράφεται στον «Μένωνα» και τον «Φαίδωνα», αντιπαραβάλλοντας την αληθινή γνώση με την απλή εμπειρική μάθηση.

Ο Αριστοτέλης, από την πλευρά του, προσεγγίζει τη μάθηση ως μια συστηματική διαδικασία απόκτησης γνώσης μέσω της εμπειρίας, της παρατήρησης και της λογικής εξαγωγής συμπερασμάτων. Για τον Σταγειρίτη, η μάθησις οδηγεί στην «ἐπιστήμη», την επιστημονική γνώση που βασίζεται σε αρχές και αιτίες. Αποτελεί κεντρικό στοιχείο της «παιδείας», της ολοκληρωμένης εκπαίδευσης του πολίτη.

Σε μια ευρύτερη έννοια, η μάθησις μπορεί να αναφέρεται σε κάθε μορφή διδασκαλίας, εκπαίδευσης ή ακόμα και στην απόκτηση συνηθειών μέσω της επανάληψης και της εξάσκησης, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα γνωστικών και πρακτικών δεξιοτήτων.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Η πράξη της απόκτησης γνώσης ή δεξιοτήτων — Η ενεργητική διαδικασία της εκμάθησης και της πρόσληψης νέων πληροφοριών ή ικανοτήτων.
2. Το αντικείμενο της μάθησης, το μάθημα ή η διδασκαλία — Αυτό που διδάσκεται ή μελετάται, όπως ένα μάθημα σε σχολείο ή μια φιλοσοφική διδασκαλία.
3. Η γνώση ή η επιστήμη που αποκτάται — Το αποτέλεσμα της μάθησης, το σύνολο των γνώσεων ή μια συγκεκριμένη επιστημονική περιοχή.
4. Η εκπαίδευση ή η διδασκαλία γενικότερα — Η ευρύτερη έννοια της παιδείας και της μετάδοσης γνώσης και αξιών.
5. Η φιλοσοφική κατανόηση, η διαφώτιση — Ιδίως στον Πλάτωνα, η ανάμνηση των Ιδεών και η επίτευξη βαθιάς πνευματικής γνώσης.
6. Η εμπειρική γνώση ή η εμπειρία — Η γνώση που αποκτάται μέσω της παρατήρησης και της αλληλεπίδρασης με τον κόσμο.
7. Η συνήθεια ή η εξοικείωση μέσω επανάληψης — Η απόκτηση μιας δεξιότητας ή συμπεριφοράς μέσω συστηματικής πρακτικής.

Οικογένεια Λέξεων

μανθ- / μαθ- (ρίζα του ρήματος μανθάνω, σημαίνει «μαθαίνω, κατανοώ»)

Η ρίζα μανθ-/μαθ- προέρχεται από την πρωτοϊνδοευρωπαϊκή ρίζα *men-, η οποία υποδηλώνει πνευματική δραστηριότητα, όπως το «σκέφτομαι», «θυμάμαι» και «κατανοώ». Στην αρχαία ελληνική, αυτή η ρίζα εξελίχθηκε για να εκφράσει την πράξη της απόκτησης γνώσης και δεξιοτήτων, καθώς και την εννοιολογική κατανόηση. Η οικογένεια λέξεων που παράγεται από αυτή τη ρίζα καλύπτει όλο το φάσμα της γνωστικής διαδικασίας, από τον μαθητή και τη διδασκαλία μέχρι την ίδια τη γνώση και την άγνοια, αναδεικνύοντας τη σημασία της πνευματικής εξέλιξης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία της μάθησης αναδεικνύεται σε πολλά κείμενα της αρχαίας γραμματείας, από τη φιλοσοφία μέχρι την ιστορία, υπογραμμίζοντας τον κεντρικό της ρόλο στην ανθρώπινη ανάπτυξη.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΑΘΗΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Πλάτων — Μένων, Πολιτεία, Φαίδων. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα.
• Αριστοτέλης — Μετά τα Φυσικά, Ηθικά Νικομάχεια. Εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 2000.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Klincksieck, Paris, 1968-1980.
• Buck, C. D. — A Dictionary of Selected Synonyms in the Principal Indo-European Languages. University of Chicago Press, 1949.