ΜΕΤΕΩΡΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο μετέωρος είναι αρχικά «αυτός που βρίσκεται ψηλά στον αέρα, ανυψωμένος, αιωρούμενος». Η πρωταρχική του σημασία αναφέρεται σε οτιδήποτε βρίσκεται σε ύψος, είτε φυσικά (π.χ. πουλιά, σύννεφα, αστέρια) είτε τεχνητά (π.χ. κρεμασμένα αντικείμενα). Από αυτή την κυριολεκτική χρήση προκύπτουν και οι μεταφορικές σημασίες.

Στη φιλοσοφία, ο μετέωρος αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Περιγράφει αφενός τα ουράνια φαινόμενα και τη μελέτη τους (εξ ου και η «μετεωρολογία»), αφετέρου την αφηρημένη, θεωρητική σκέψη που αποσπάται από τα επίγεια. Οι Προσωκρατικοί, όπως ο Αναξαγόρας και ο Δημόκριτος, συχνά αναφέρονταν ως «μετεωρολόγοι» λόγω της ενασχόλησής τους με τον κόσμο πάνω από τη γη.

Η λέξη μπορεί επίσης να υποδηλώνει την αβεβαιότητα και την αναποφασιστικότητα, καθώς αυτό που αιωρείται δεν έχει σταθερή βάση. Έτσι, κάποιος που είναι «μετέωρος» μπορεί να είναι ασταθής, αναποφάσιστος ή να βρίσκεται σε κατάσταση αγωνίας. Αυτή η σημασία τονίζει την ψυχολογική διάσταση της λέξης, πέρα από την καθαρά φυσική ή φιλοσοφική.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αυτός που βρίσκεται ψηλά στον αέρα, ανυψωμένος — Η κυριολεκτική σημασία, αναφερόμενη σε φυσικά αντικείμενα ή φαινόμενα που αιωρούνται ή βρίσκονται σε μεγάλο ύψος.
2. Ουράνιος, αστρονομικός — Αναφέρεται στα ουράνια σώματα και φαινόμενα, όπως αστέρια, κομήτες, μετέωρα.
3. Αφηρημένος, θεωρητικός, φιλοσοφικός — Περιγράφει τη σκέψη που αποσπάται από τα επίγεια και ασχολείται με υψηλές, αφηρημένες έννοιες.
4. Αβέβαιος, αναποφάσιστος, σε αγωνία — Μεταφορική χρήση για την ψυχική κατάσταση κάποιου που δεν έχει σταθερή βάση ή είναι σε αναμονή.
5. Ασταθής, ευμετάβλητος — Αναφέρεται σε χαρακτήρα ή κατάσταση που δεν είναι σταθερή, αλλά αλλάζει εύκολα.
6. Υψηλός, μεγαλοπρεπής (για λόγο) — Περιγράφει ρητορική ή ύφος που είναι επιβλητικό, αλλά ενίοτε και πομπώδες ή υπερβολικό.
7. Επικίνδυνος, εκτεθειμένος — Σημασία που υποδηλώνει την έλλειψη ασφάλειας λόγω της ανυψωμένης θέσης.

Οικογένεια Λέξεων

μετά + αἴρω (ρίζα ἀρ-/ἀερ-)

Η οικογένεια του «μετέωρος» αναπτύσσεται γύρω από την έννοια της ανύψωσης και της θέσης «ανάμεσα» ή «μετά». Η ρίζα «ἀρ-/ἀερ-» του ρήματος «αἴρω» είναι θεμελιώδης για την ιδέα της ανύψωσης, της μετακίνησης προς τα πάνω, ή της στήριξης. Η πρόθεση «μετά» προσθέτει την έννοια της θέσης «ανάμεσα» ή της αλλαγής. Συνδυάζοντας αυτά τα στοιχεία, προκύπτουν λέξεις που περιγράφουν τόσο φυσικά φαινόμενα στον αέρα όσο και αφηρημένες καταστάσεις αιώρησης, αβεβαιότητας ή υψηλής σκέψης. Κάθε μέλος της οικογένειας φωτίζει μια διαφορετική πτυχή αυτής της σύνθετης ρίζας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική και επιστημονική χρήση του «μετέωρος» αναδεικνύεται σε σημαντικά χωρία της αρχαίας γραμματείας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΕΤΕΩΡΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Φαίδρος, επιμέλεια G. J. D. Aalders. Leiden: Brill, 1968.
• Αριστοτέλης — Μετεωρολογικά, επιμέλεια H. D. P. Lee. Loeb Classical Library, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1952.
• Διογένης Λαέρτιος — Βίοι Φιλοσόφων, επιμέλεια R. D. Hicks. Loeb Classical Library, Cambridge, MA: Harvard University Press, 1925.
• Kirk, G. S., Raven, J. E., Schofield, M. — The Presocratic Philosophers: A Critical History with a Selection of Texts, 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
• Jaeger, Werner — Paideia: The Ideals of Greek Culture, Vol. II: In Search of the Divine Centre. Translated by Gilbert Highet. New York: Oxford University Press, 1943.
• Chantraine, Pierre — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Paris: Klincksieck, 1968-1980.