ΑΡΧΙΚΗ › ΛΕΞΙΚΟ › ΜΕΤΟΧΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΕΣ

μετοχή (ἡ)

ΜΕΤΟΧΗ

ΛΕΞΑΡΙΘΜΟΣ 1023

Η μετοχή, μια λέξη με βαθιές ρίζες στην ελληνική σκέψη, εκφράζει την ιδέα της συμμετοχής και της κοινής ιδιοκτησίας. Από την καθημερινή έννοια του «μεριδίου» μέχρι την πλατωνική «μέθεξη» των Ιδεών και τον γραμματικό όρο για το ρήμα που «μετέχει» σε ιδιότητες ουσιαστικού και ρήματος, η σημασία της είναι πολυσχιδής. Ο λεξάριθμός της (1023) υποδηλώνει μια σύνθετη ισορροπία και πληρότητα.

ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΦΑΛΜΑΤΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η ἀρχική σημασία της μετοχής είναι «το να έχει κανείς μερίδιο σε κάτι, συμμετοχή, κοινή ιδιοκτησία». Αυτή η βασική έννοια της διαμοιρασμού και της σχέσης είναι κεντρική στην αρχαία ελληνική σκέψη, τόσο σε πρακτικό όσο και σε θεωρητικό επίπεδο.

Στη φιλοσοφία, η μετοχή (ή μέθεξις) απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στον Πλάτωνα, όπου περιγράφει τη σχέση μεταξύ των αισθητών πραγμάτων και των αιώνιων Ιδεών. Τα αισθητά πράγματα «μετέχουν» στις Ιδέες, λαμβάνοντας από αυτές την ύπαρξη και τις ιδιότητές τους. Για παράδειγμα, ένα όμορφο αντικείμενο μετέχει στην Ιδέα του Κάλλους. Αυτή η θεωρία της μετοχής αποτέλεσε έναν ακρογωνιαίο λίθο της πλατωνικής μεταφυσικής, εξηγώντας πώς το αιώνιο και αμετάβλητο συνδέεται με το φθαρτό και μεταβαλλόμενο.

Πέρα από τη φιλοσοφία, η μετοχή καθιερώθηκε και ως τεχνικός όρος στην ελληνική γραμματική, περιγράφοντας την κατηγορία των ρηματικών τύπων που «μετέχουν» τόσο στις ιδιότητες του ρήματος (χρόνος, διάθεση, φωνή) όσο και στις ιδιότητες του ουσιαστικού ή του επιθέτου (πτώση, γένος, αριθμός). Η «μετοχή» ως γραμματικός όρος είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ελληνικής γλωσσολογικής ορολογίας που αντλεί από ευρύτερες φιλοσοφικές έννοιες.

Ετυμολογία

μετοχή ← μετέχω ← μετά + ἔχω

Η λέξη «μετοχή» προέρχεται από το ρήμα «μετέχω», το οποίο είναι σύνθετο από την πρόθεση «μετά» (που εδώ δηλώνει συνύπαρξη, συμμετοχή, διαμοιρασμό) και το ρήμα «ἔχω» (που σημαίνει «έχω, κρατώ, κατέχω»). Η σύνθεση αυτή δημιουργεί την έννοια του «έχω μαζί με άλλους», «μοιράζομαι», «συμμετέχω». Η ρίζα του «ἔχω» είναι μια αρχαιοελληνική ρίζα του αρχαιότερου στρώματος της γλώσσας, με ευρεία παραγωγικότητα σε όλο το ελληνικό λεξιλόγιο.

Η οικογένεια του «ἔχω» είναι εξαιρετικά πλούσια και παραγωγική. Από αυτήν προέρχονται λέξεις που δηλώνουν κατοχή, κατάσταση, σχέση, μορφή, αλλά και την ίδια την ύπαρξη. Η πρόθεση «μετά» προσδίδει την έννοια της συνύπαρξης ή της αλλαγής, δημιουργώντας πλήθος σύνθετων ρημάτων και ουσιαστικών που εκφράζουν συμμετοχή, μεταβολή ή διαδοχή.

Οι Κύριες Σημασίες

Συμμετοχή, μερίδιο, κοινή ιδιοκτησία — Η βασική και αρχική σημασία: το να έχει κανείς μέρος ή μερίδιο σε κάτι, να συμμετέχει σε μια δραστηριότητα ή να μοιράζεται μια ιδιοκτησία. Π.χ. «μετοχή ἐν τῇ πόλει» (συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα).
Φιλοσοφική μέθεξις (Πλάτων) — Στην πλατωνική φιλοσοφία, η σχέση των αισθητών πραγμάτων με τις αιώνιες και άυλες Ιδέες. Τα πράγματα «μετέχουν» στις Ιδέες, λαμβάνοντας από αυτές την ουσία και τις ιδιότητές τους. Π.χ. «τὰ καλὰ μετέχει τοῦ καλοῦ» (τα ωραία πράγματα μετέχουν στην Ιδέα του Ωραίου).
Γραμματικός όρος: μετοχή (participle) — Ο ρηματικός τύπος που συνδυάζει ιδιότητες ρήματος (χρόνος, διάθεση, φωνή) και επιθέτου/ουσιαστικού (πτώση, γένος, αριθμός). Π.χ. «ὁ γράφων» (αυτός που γράφει), «τὸ γεγραμμένον» (αυτό που έχει γραφτεί).
Μερίδιο, μετοχικό κεφάλαιο (νεότερη χρήση) — Στη σύγχρονη οικονομία, το μερίδιο ιδιοκτησίας σε μια εταιρεία, δηλαδή η μετοχή ως τίτλος αξίας. Αν και νεότερη, προέρχεται άμεσα από την έννοια του «μεριδίου».
Κοινωνία, συναναστροφή — Η πράξη της συνύπαρξης ή της επικοινωνίας, ιδιαίτερα σε θρησκευτικό ή πνευματικό πλαίσιο. Π.χ. «μετοχὴ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» (κοινωνία με το Άγιο Πνεύμα).
Σχέση, σύνδεση — Γενικότερη έννοια της σύνδεσης ή της σχέσης μεταξύ δύο ή περισσότερων πραγμάτων, όπου το ένα έχει κάποια ιδιότητα ή χαρακτηριστικό του άλλου.

Οικογένεια Λέξεων

μετ-εχ- (ρίζα του ρήματος μετέχω, από μετά + ἔχω)

Η ρίζα μετ-εχ- προέρχεται από τη σύνθεση της πρόθεσης «μετά» (που δηλώνει συνύπαρξη, διαμοιρασμό) και του ρήματος «ἔχω» (που σημαίνει «έχω, κρατώ»). Αυτή η σύνθεση δημιουργεί μια οικογένεια λέξεων που περιστρέφονται γύρω από τις έννοιες της συμμετοχής, της κατοχής από κοινού, της σχέσης και της κατάστασης. Η παραγωγικότητα της ρίζας «ἔχω» είναι τεράστια στην ελληνική γλώσσα, δίνοντας λέξεις που περιγράφουν από την απλή ιδιοκτησία μέχρι αφηρημένες φιλοσοφικές έννοιες, ενώ η προσθήκη του «μετά» προσδίδει την επιπλέον διάσταση της συνύπαρξης ή της αλλαγής.

μετέχω ρήμα · λεξ. 1750

Το ρήμα από το οποίο παράγεται η μετοχή. Σημαίνει «έχω μερίδιο, συμμετέχω, μοιράζομαι». Αποτελεί τη βάση για την κατανόηση της έννοιας της συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα, από το υλικό έως το πνευματικό. Π.χ. «μετέχειν τῆς δόξης» (να συμμετέχει κανείς στη δόξα).

μέτοχος ὁ, ἡ · ουσιαστικό · λεξ. 1285

Αυτός που έχει μερίδιο, ο συμμετέχων, ο συνέταιρος. Ως επίθετο, σημαίνει «αυτός που συμμετέχει». Η λέξη τονίζει το πρόσωπο ή το πράγμα που βρίσκεται σε κατάσταση μετοχής. Π.χ. «μέτοχοι τῆς πόλεως» (πολίτες που συμμετέχουν στην πόλη).

ἔχω ρήμα · λεξ. 1405

Το βασικό ρήμα της ρίζας, που σημαίνει «έχω, κρατώ, κατέχω, βρίσκομαι σε μια κατάσταση». Είναι θεμελιώδες για την έκφραση της ιδιοκτησίας, της σχέσης και της ύπαρξης στην ελληνική γλώσσα. Π.χ. «ἔχω φίλον» (έχω φίλο).

ἕξις ἡ · ουσιαστικό · λεξ. 275

Η κατάσταση, η συνήθεια, η ιδιότητα που αποκτάται με την επανάληψη. Από το «ἔχω» με την έννοια του «κατέχω» μια ιδιότητα. Στην αριστοτελική φιλοσοφία, η «ἕξις» είναι μια διαρκής κατάσταση ή διάθεση, όπως η αρετή. Π.χ. «ἀρετὴ ἕξις ἐστίν» (η αρετή είναι μια έξη).

σχέσις ἡ · ουσιαστικό · λεξ. 1215

Η σχέση, η κατάσταση, η στάση. Προέρχεται από το θέμα *σχ- του ρήματος «ἔχω». Περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο δύο πράγματα συνδέονται ή την κατάσταση στην οποία βρίσκεται κάτι. Π.χ. «σχέσις πρὸς ἀλλήλους» (σχέση μεταξύ τους).

σχῆμα τό · ουσιαστικό · λεξ. 849

Η μορφή, το σχήμα, η εμφάνιση, η στάση. Επίσης από το θέμα *σχ- του «ἔχω», με την έννοια του «κρατώ» μια συγκεκριμένη μορφή ή στάση. Σημαντικό σε φιλοσοφικά και ρητορικά κείμενα. Π.χ. «σχῆμα τοῦ σώματος» (το σχήμα του σώματος).

κατέχω ρήμα · λεξ. 1726

Σύνθετο ρήμα από «κατά» + «ἔχω», που σημαίνει «κρατώ γερά, κατέχω, κυριαρχώ, εμποδίζω». Δείχνει μια πιο έντονη και συχνά περιοριστική μορφή κατοχής ή συγκράτησης. Π.χ. «κατέχω τὴν πόλιν» (κατέχω την πόλη).

ἀντέχω ρήμα · λεξ. 1756

Σύνθετο ρήμα από «ἀντί» + «ἔχω», που σημαίνει «αντέχω, υπομένω, κρατώ εναντίον». Υποδηλώνει αντίσταση ή διατήρηση σε δύσκολες συνθήκες. Π.χ. «ἀντέχω τοῖς πολεμίοις» (αντέχω στους εχθρούς).

Η Φιλοσοφική Διαδρομή

Η λέξη «μετοχή» έχει μια πλούσια ιστορία, εξελισσόμενη από την αρχική της σημασία της συμμετοχής σε κεντρικό φιλοσοφικό και γραμματικό όρο.

5ος-4ος ΑΙ. Π.Χ.

Κλασική Ελληνική (Πλάτων)

Η μετοχή χρησιμοποιείται ευρέως με την έννοια της συμμετοχής και του μεριδίου. Ο Πλάτων την αναδεικνύει σε κεντρικό όρο της μεταφυσικής του, περιγράφοντας τη σχέση των αισθητών με τις Ιδέες (π.χ. «Παρμενίδης», «Φαίδων»).

4ος ΑΙ. Π.Χ.

Αριστοτέλης

Ο Αριστοτέλης, αν και κριτικός της πλατωνικής θεωρίας των Ιδεών, χρησιμοποιεί τη λέξη «μετοχή» σε διαφορετικά συμφραζόμενα, όπως η συμμετοχή σε μια κοινότητα ή η σχέση μεταξύ αιτίας και αποτελέσματος (π.χ. «Μετά τα Φυσικά»).

3ος ΑΙ. Π.Χ. - 1ος ΑΙ. Μ.Χ.

Ελληνιστική Περίοδος (Γραμματική)

Κατά την ελληνιστική περίοδο, η μετοχή καθιερώνεται ως τεχνικός όρος στη γραμματική, αναφερόμενη στον ρηματικό τύπο που «μετέχει» σε ιδιότητες ρήματος και ουσιαστικού/επιθέτου. Οι γραμματικοί της Αλεξάνδρειας συστηματοποιούν αυτή τη χρήση.

1ος ΑΙ. Μ.Χ.

Καινή Διαθήκη

Στην Καινή Διαθήκη, η «μετοχή» χρησιμοποιείται για να δηλώσει την κοινωνία, τη συμμετοχή σε πνευματικά αγαθά ή την αλληλεγγύη μεταξύ των πιστών (π.χ. «κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος» - 2 Κορινθίους 13:13).

2ος-5ος ΑΙ. Μ.Χ.

Πατερική Θεολογία

Οι Πατέρες της Εκκλησίας συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τη «μετοχή» σε θεολογικό πλαίσιο, συχνά για να περιγράψουν τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και τη συμμετοχή του στις θείες ενέργειες, διακρίνοντας την από την ουσία του Θεού.

Σύγχρονη Ελληνική

Οικονομία

Στη σύγχρονη ελληνική, η λέξη διατηρεί τις παλαιότερες σημασίες της συμμετοχής, αλλά αποκτά και την εξειδικευμένη οικονομική σημασία του «μεριδίου» σε μια εταιρεία (μετοχή στο χρηματιστήριο).

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν τη χρήση της «μετοχής» σε διαφορετικά συμφραζόμενα:

«καὶ οὕτω δὴ τὰ μὲν ἄλλα πάντα τῇ τῶν ἰδεῶν μετοχῇ τὴν ἐπωνυμίαν ἴσχει, τὰ δὲ εἴδη αὐτὰ τῇ ἀλλήλων μετοχῇ.»

Και έτσι, όλα τα άλλα πράγματα έχουν την ονομασία τους από τη μετοχή τους στις Ιδέες, ενώ οι ίδιες οι Ιδέες από τη μετοχή τους μεταξύ τους.

Πλάτων, «Παρμενίδης» 132e

«καὶ ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μετὰ πάντων ὑμῶν.»

Και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος να είναι με όλους εσάς.

Απόστολος Παύλος, Προς Κορινθίους Β' 13:13

«μετοχὴ δὲ ῥήματος καὶ ὀνόματος.»

Η μετοχή είναι συμμετοχή ρήματος και ονόματος.

Διονύσιος ο Θραξ, «Τέχνη Γραμματική» 13

Λεξαριθμική Ανάλυση

Ο λεξάριθμος της λέξης ΜΕΤΟΧΗ είναι 1023, από την πρόσθεση των τιμών των γραμμάτων:

Μ = 40

Μι

Ε = 5

Έψιλον

Τ = 300

Ταυ

Ο = 70

Όμικρον

Χ = 600

Χι

Η = 8

Ήτα

= 1023

Σύνολο

40 + 5 + 300 + 70 + 600 + 8 = 1023

Το 1023 αναλύεται σε 1000 (εκατοντάδες) + 20 (δεκάδες) + 3 (μονάδες).

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΕΤΟΧΗ:

Μέθοδος	Αποτέλεσμα	Σημασία
Συναρίθμηση	1023	Βασικός λεξάριθμος
Αριθμολογία Δεκάδας	6	1+0+2+3 = 6. Η εξάδα συμβολίζει την ισορροπία, την αρμονία και τη δημιουργία, καθώς ο κόσμος δημιουργήθηκε σε έξι ημέρες. Αντικατοπτρίζει την ιδέα της ολοκλήρωσης και της πληρότητας που συνεπάγεται η συμμετοχή.
Αριθμός Γραμμάτων	6	6 γράμματα. Η εξάδα, ως ο πρώτος τέλειος αριθμός (1+2+3=6), συνδέεται με την τελειότητα και την αρμονία, έννοιες που απηχούν την πλατωνική προσέγγιση της μετοχής ως σύνδεσης με την τελειότητα των Ιδεών.
Αθροιστική	3/20/1000	Μονάδες 3 · Δεκάδες 20 · Εκατοντάδες 1000
Περιττός/Ζυγός	Περιττός	Αρσενική δύναμη
Αριστερό/Δεξί Χέρι	Δεξί	Θεϊκό πεδίο (≥100)
Πηλίκον	—	Συγκριτική μέθοδος
Νοταρικόν	Μ-Ε-Τ-Ο-Χ-Η	Μέθεξις Ἑνὸς Τῶν Ὁμοίων Χαρακτηρίζει Ἡμᾶς (ερμηνευτικό)
Γραμματικές Ομάδες	2Φ · 0Η · 4Α	2 φωνήεντα (ε, ο), 0 δίφθογγοι, 4 σύμφωνα (μ, τ, χ, η). Η κατανομή αυτή υπογραμμίζει τη σταθερότητα της λέξης.
Παλινδρομικά	Όχι
Ονοματομαντεία	—	Συγκριτική
Σφαίρα Δημοκρίτου	—	Μαντική με σεληνιακή ημέρα
Ζωδιακή Ισοψηφία	Ερμής ☿ / Καρκίνος ♋	1023 mod 7 = 1 · 1023 mod 12 = 3

Ισόψηφες Λέξεις (1023)

Λέξεις από το λεξικό Liddell-Scott-Jones με τον ίδιο λεξάριθμο (1023) αλλά διαφορετική ρίζα, προσφέροντας ενδιαφέρουσες εννοιολογικές παραλληλίες:

ἀκατάκριτος

«Ακατάκριτος» σημαίνει «αυτός που δεν έχει καταδικαστεί, αθώος». Η ισοψηφία με τη «μετοχή» μπορεί να υποδηλώνει την ιδέα ότι η αθωότητα είναι μια κατάσταση στην οποία κάποιος «μετέχει» ή μια ιδιότητα που «κατέχει» χωρίς να έχει κριθεί.

στέρησις

«Στέρησις» σημαίνει «αφαίρεση, έλλειψη, στέρηση». Ως ισόψηφη της «μετοχής», δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα αντίθεση: η μετοχή ως κατοχή ή συμμετοχή, έναντι της στέρησης ως έλλειψης ή απουσίας. Αυτή η δυαδικότητα είναι θεμελιώδης στη φιλοσοφία.

σύγκολλος

«Σύγκολλος» σημαίνει «κολλημένος μαζί, ενωμένος, αδιαχώριστος». Η ισοψηφία με τη «μετοχή» υπογραμμίζει την έννοια της στενής σύνδεσης και της αλληλεξάρτησης που συνεπάγεται η συμμετοχή, είτε σε μια ιδέα είτε σε μια κοινότητα.

τεκνοποίησις

«Τεκνοποίησις» σημαίνει «η πράξη της τεκνοποίησης, η γέννηση παιδιών». Η σύνδεση με τη «μετοχή» μπορεί να ερμηνευθεί ως η συμμετοχή στη δημιουργία ζωής ή η κοινή κατοχή της ιδιότητας του γονέα, μια βαθιά μορφή συμμετοχής και διαμοιρασμού.

ἐπιτιμητός

«Επιτιμητός» σημαίνει «αυτός που αξίζει επίπληξη, επιλήψιμος». Η ισοψηφία με τη «μετοχή» μπορεί να υποδηλώνει την ιδέα ότι η ευθύνη για μια πράξη, και άρα η επιτίμηση, είναι μια κατάσταση στην οποία κάποιος «μετέχει» ή την οποία «κατέχει» λόγω των πράξεών του.

εὐέμβατος

«Εὐέμβατος» σημαίνει «εύκολος στην πρόσβαση, βατός». Η ισοψηφία με τη «μετοχή» μπορεί να παραπέμπει στην ιδέα ότι η συμμετοχή σε κάτι καθίσταται εύκολη ή προσβάσιμη, ή ότι η ίδια η μετοχή ανοίγει τον δρόμο για την κατανόηση ή την εμπειρία.

Στο λεξικό LSJ υπάρχουν συνολικά 67 λέξεις με λεξάριθμο 1023. Για τον πλήρη κατάλογο και AI σημασιολογικό φιλτράρισμα, δες το διαδραστικό εργαλείο.

Πηγές & Βιβλιογραφία

Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
Πλάτων — Παρμενίδης, επιμέλεια John Burnet. Oxford University Press, 1903.
Αριστοτέλης — Μετά τα Φυσικά, επιμέλεια W. D. Ross. Oxford University Press, 1924.
Διονύσιος ο Θραξ — Τέχνη Γραμματική, επιμέλεια G. Uhlig. Teubner, 1883.
Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG), 3rd ed. University of Chicago Press, 2000.
Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque: histoire des mots. Paris: Klincksieck, 1968-1980.

Εξερεύνησε τη λέξη στο διαδραστικό εργαλείο

AI φιλτράρισμα ισόψηφων + όλες οι μέθοδοι ενεργές

ΑΝΟΙΞΕ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ →

← Όλες οι λέξεις