ΜΙΚΡΟΨΥΧΙΑ

Ορισμός

Κατά την αρχαία ελληνική ηθική φιλοσοφία, και ιδίως στον Αριστοτέλη, η μικροψυχία (μικρός + ψυχή) ορίζεται ως η έλλειψη μεγαλείου ψυχής, η δειλία και η χαμηλή αυτοεκτίμηση. Είναι η κακή έξη (κακία) που βρίσκεται στην ακρότητα της ανεπάρκειας, σε αντιδιαστολή με την μεγαλοψυχία, η οποία είναι η μεσότητα, και την χαυνότητα, η οποία είναι η υπερβολή. Ο μικρόψυχος είναι αυτός που, ενώ είναι άξιος μεγάλων πραγμάτων, θεωρεί τον εαυτό του ανάξιο και δεν επιδιώκει αυτά που του αξίζουν.

Η μικροψυχία δεν είναι απλώς έλλειψη θάρρους, αλλά μια βαθύτερη πνευματική κατάσταση που επηρεάζει την αυτοαντίληψη και τις φιλοδοξίες του ατόμου. Ο μικρόψυχος δεν τολμά να αναλάβει μεγάλες ευθύνες, δεν επιδιώκει την τιμή και την αναγνώριση, και γενικά περιορίζει τον εαυτό του σε μικρά και ασήμαντα πράγματα, φοβούμενος την αποτυχία ή την κριτική. Αυτή η στάση ζωής τον καθιστά ανίκανο να αναπτύξει πλήρως τις δυνατότητές του και να προσφέρει στην κοινότητα.

Εκτός από την αριστοτελική έννοια, η μικροψυχία μπορεί να αναφέρεται γενικότερα σε μια κατάσταση δειλίας, απαισιοδοξίας, ή ακόμα και τσιγκουνιάς και μικροπρέπειας. Στην ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή, καθώς και στην πατερική γραμματεία, διατηρεί την αρνητική της χροιά, συνδεόμενη συχνά με την έλλειψη πίστης ή την αδυναμία μπροστά στις δυσκολίες. Είναι η ψυχική κατάσταση που δεν επιτρέπει στον άνθρωπο να «μεγαλουργήσει» ή να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις με γενναιότητα.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Δειλία, έλλειψη θάρρους — Η κατάσταση του να είναι κανείς δειλός, να φοβάται να αναλάβει κινδύνους ή να αντιμετωπίσει προκλήσεις.
2. Μικροπρέπεια, ευτέλεια πνεύματος — Η έλλειψη γενναιοδωρίας, η στενοκεφαλιά, η ενασχόληση με ασήμαντα πράγματα.
3. Απαισιοδοξία, αποθάρρυνση — Η τάση να βλέπει κανείς τα πράγματα αρνητικά, να χάνει το κουράγιο του εύκολα.
4. Έλλειψη φιλοδοξίας, χαμηλή αυτοεκτίμηση — Η πεποίθηση ότι δεν είναι κανείς άξιος μεγάλων επιτευγμάτων ή τιμών, ακόμη και όταν είναι.
5. Ανανδρία, έλλειψη ψυχικού σθένους — Η αδυναμία να επιδείξει κανείς αντοχή και σθένος μπροστά στις αντιξοότητες.
6. Φιλοσοφική έννοια (Αριστοτέλης) — Η κακία που αντιτίθεται στην μεγαλοψυχία, η οποία είναι η μεσότητα στην αρετή της τιμής.

Οικογένεια Λέξεων

μικρ- + ψυχ- (ρίζες των μικρός και ψυχή)

Η οικογένεια λέξεων της μικροψυχίας βασίζεται στη σύνθεση δύο αρχαιοελληνικών ριζών: «μικρ-», που δηλώνει το μικρό μέγεθος ή την έλλειψη, και «ψυχ-», που αναφέρεται στην ψυχή, το πνεύμα ή το θάρρος. Αυτή η σύνθεση δημιουργεί μια πλούσια εννοιολογική περιοχή που περιγράφει την κατάσταση μιας «μικρής ψυχής» ή ενός «μικρού πνεύματος». Τα μέλη της οικογένειας εξερευνούν τις διάφορες εκφάνσεις αυτής της ιδιότητας, από το επίθετο που την περιγράφει μέχρι το ρήμα που δηλώνει την ενέργεια και τα ουσιαστικά που εκφράζουν την ίδια την κατάσταση ή την αντίθεσή της.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η μικροψυχία, ως αντίθετο της μεγαλοψυχίας, αναλύεται διεξοδικά από τον Αριστοτέλη, ο οποίος παρέχει την πιο συστηματική της περιγραφή.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΙΚΡΟΨΥΧΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια. Μετάφραση: Δ. Λυκιαρδόπουλος. Αθήνα: Κάκτος, 1994.
• Πλάτων — Νόμοι. Μετάφραση: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις, 2010.
• Jaeger, Werner — Paideia: The Ideals of Greek Culture. Vol. II: In Search of the Divine Centre. Oxford University Press, 1943.
• Annas, Julia — The Morality of Happiness. Oxford University Press, 1993.
• Long, A. A. and Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers. Vol. 1: Translations of the Principal Sources with Philosophical Commentary. Cambridge University Press, 1987.