ΜΙΜΗΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η μίμησις (ἡ) δηλώνει πρωτίστως «απομίμηση, αναπαράσταση, αντίγραφο». Ενώ η βασική της έννοια είναι απλή, το φιλοσοφικό της βάθος είναι τεράστιο. Στην κλασική ελληνική σκέψη, η μίμησις εξελίχθηκε από έναν γενικό όρο για την απομίμηση σε μια σύνθετη έννοια κεντρική στην αισθητική, τη μεταφυσική και την επιστημολογία. Για τον Πλάτωνα, η μίμησις συχνά έφερε μια αρνητική χροιά, ιδιαίτερα σε σχέση με την τέχνη, την οποία θεωρούσε ως απομίμηση του αισθητού κόσμου, ο οποίος είναι ο ίδιος απομίμηση των αιώνιων Ιδεών. Έτσι, η τέχνη ήταν «μίμησις μιμήσεως», δύο φορές απομακρυσμένη από την απόλυτη αλήθεια (Πολιτεία 597e). Αυτή η προοπτική εγείρει ανησυχίες για την ικανότητα της τέχνης να παραπλανήσει και να διαφθείρει.

Ο Αριστοτέλης, ωστόσο, προσέφερε μια πιο θετική και λεπτομερή άποψη στην Ποιητική του. Υποστήριξε ότι η μίμησις είναι ένα θεμελιώδες ανθρώπινο ένστικτο, παρόν από την παιδική ηλικία, που οδηγεί τόσο στη μάθηση όσο και στην καλλιτεχνική δημιουργία (Ποιητική 1448b). Για τον Αριστοτέλη, η τέχνη δεν αντιγράφει απλώς την πραγματικότητα, αλλά αναπαριστά καθολικές αλήθειες και δυνατότητες, συχνά βελτιώνοντας ή εξιδανικεύοντας τη φύση. Το τραγικό δράμα, για παράδειγμα, μιμείται πράξεις που προκαλούν έλεος και φόβο, οδηγώντας σε μια κάθαρση που εξαγνίζει αυτά τα συναισθήματα. Η μίμησις, με αυτή την αριστοτελική έννοια, είναι μια δημιουργική πράξη αναπαράστασης που αποκαλύπτει υποκείμενες δομές και νοήματα, προσφέροντας γνώσεις για την ανθρώπινη φύση και τον κόσμο.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Απομίμηση, Αντιγραφή — Η πιο βασική έννοια, που αναφέρεται στην πράξη της αναπαραγωγής ή αντιγραφής κάτι.
2. Αναπαράσταση, Απεικόνιση — Ειδικά στην τέχνη, το δράμα και τη ρητορική, η πράξη της απεικόνισης ή παρουσίασης κάτι, συχνά σε εξιδανικευμένη ή στιλιζαρισμένη μορφή.
3. Μίμηση της Φύσης — Η αριστοτελική αντίληψη της τέχνης ως μίμησης των καθολικών αρχών και δυνατοτήτων της φύσης, παρά μόνο της επιφανειακής της εμφάνισης.
4. Μίμηση των Ιδεών — Η πλατωνική μεταφυσική άποψη όπου ο αισθητός κόσμος μιμείται τις αιώνιες Ιδέες, και η τέχνη μιμείται περαιτέρω αυτόν τον αισθητό κόσμο.
5. Μάθηση μέσω Μίμησης — Η έμφυτη ανθρώπινη τάση να μαθαίνει και να αποκτά δεξιότητες παρατηρώντας και μιμούμενος άλλους, ιδιαίτερα εμφανής στην παιδική ανάπτυξη.
6. Μίμηση Συμπεριφοράς/Τρόπου Ζωής — Η πρακτική της υιοθέτησης των αρετών, πράξεων ή χαρακτηριστικών μιας σεβαστής μορφής, όπως ένας θεός, ήρωας ή άγιος.
7. Δραματική Παράσταση — Η θεατρική αναπαράσταση πράξεων και χαρακτήρων, κεντρική στην ελληνική τραγωδία και κωμωδία.
8. Ρητορική Μίμηση — Η πρακτική στη ρητορική και τη λογοτεχνία της μίμησης στιλιστικών προτύπων ή ειδών για την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων ή την εκμάθηση της τέχνης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική σημασία της μίμησης γίνεται καλύτερα κατανοητή μέσα από τα λόγια των πιο επιδραστικών αρχαίων υποστηρικτών της, του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, οι οποίοι διαμόρφωσαν την διαρκή κληρονομιά της.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΜΙΜΗΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9η έκδοση με αναθεωρημένο συμπλήρωμα. Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτεία. Μετάφραση Γ. Μ. Α. Γρουμπέ, αναθεώρηση Κ. Δ. Κ. Ρηβ. Εκδόσεις Hackett Publishing Company, 1992.
• Αριστοτέλης — Περί Ποιητικής. Μετάφραση Μάλκολμ Χιθ. Εκδόσεις Penguin Classics, 1996.
• Else, Gerald F. — Aristotle's Poetics: The Argument. Harvard University Press, 1967.
• Auerbach, Erich — Mimesis: The Representation of Reality in Western Literature. Μετάφραση Willard R. Trask. Princeton University Press, 2003.
• Halliwell, Stephen — The Aesthetics of Mimesis: Ancient Texts and Modern Problems. Princeton University Press, 2002.