ΝΟΜΕΥΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο νομεύς είναι πρωτίστως «ο βοσκός, ο ποιμένας», αυτός που νέμει, δηλαδή οδηγεί και φροντίζει τα ζώα του στην βοσκή. Αυτή η αρχική, κυριολεκτική σημασία είναι διάχυτη στην ομηρική επική ποίηση, όπου οι ήρωες και οι θεοί συχνά παρομοιάζονται με νομείς ή σχετίζονται με την ποιμενική ζωή.

Πέρα από την αγροτική του διάσταση, ο νομεύς αποκτά γρήγορα μεταφορικές και πολιτικές προεκτάσεις. Στην κλασική Αθήνα, ο νομεύς δεν είναι μόνο ο διαχειριστής των κοπαδιών, αλλά και ο «διανομέας», αυτός που κατανέμει αγαθά, γη ή ακόμη και δικαιοσύνη. Η λέξη συνδέεται άμεσα με το ρήμα νέμω, το οποίο σημαίνει «κατανέμω, μοιράζω, διαχειρίζομαι, κυβερνώ».

Στην πολιτική φιλοσοφία, ιδίως στον Πλάτωνα, ο νομεύς αναδεικνύεται σε κεντρική έννοια για τον ιδανικό κυβερνήτη. Ο «πολιτικός» ηγέτης είναι σαν ένας νομεύς που φροντίζει το «ανθρώπινο κοπάδι» του, καθοδηγώντας το με νόμους και σοφία. Στη χριστιανική γραμματεία, η έννοια του νομέως μεταφέρεται στον «καλό ποιμένα», τον Χριστό, ο οποίος φροντίζει και θυσιάζεται για το ποίμνιό του, τους πιστούς.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Βοσκός, ποιμένας — Οδηγός και φροντιστής κοπαδιών. Η πρωταρχική και κυριολεκτική σημασία, συχνά στον Όμηρο.
2. Διανομέας, κατανεμητής — Αυτός που μοιράζει αγαθά, γη, ή μερίδια. Εμφανίζεται σε διοικητικά και οικονομικά πλαίσια.
3. Διαχειριστής, κυβερνήτης, ηγεμόνας — Αυτός που ασκεί εξουσία και καθοδηγεί ένα λαό ή μια κοινότητα, όπως ένας ποιμένας το κοπάδι του.
4. Αυτός που ορίζει, θεσπίζει — Με την έννοια του νομοθέτη ή αυτού που καθορίζει κανόνες, λόγω της στενής σχέσης με τον «νόμο».
5. Προμηθευτής, τροφοδότης — Αυτός που παρέχει τα απαραίτητα για τη συντήρηση, ιδίως τροφή.
6. Πνευματικός ποιμένας — Στη χριστιανική γραμματεία, ο Χριστός ή οι επίσκοποι/ιερείς που καθοδηγούν το πνευματικό ποίμνιο.

Οικογένεια Λέξεων

νέμ- (ρίζα του ρήματος νέμω, σημαίνει «κατανέμω, διαχειρίζομαι, βόσκω»)

Η ρίζα νέμ- αποτελεί τον πυρήνα μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, οι οποίες περιστρέφονται γύρω από τις έννοιες της διανομής, της διαχείρισης, της βοσκής και, κατ' επέκταση, του νόμου και της τάξης. Από την πρωταρχική σημασία της κατανομής τροφής ή γης, η ρίζα εξελίχθηκε για να περιγράψει τη διαχείριση ανθρώπων και κοινωνιών. Κάθε παράγωγο μέλος της οικογένειας αναδεικνύει μια διαφορετική πτυχή αυτής της πολυσχιδούς ρίζας, από την ενέργεια του ρήματος μέχρι την ιδιότητα του ουσιαστικού ή του επιθέτου.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η έννοια του νομέως, από τον βοσκό στον ηγέτη, αποτυπώνεται σε σημαντικά κείμενα της αρχαίας γραμματείας και της Καινής Διαθήκης.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΝΟΜΕΥΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτικός. Επιμέλεια και μετάφραση: Γ. Κ. Βλάχος. Αθήνα: Κάκτος, 1993.
• Όμηρος — Οδύσσεια. Μετάφραση: Δ. Ν. Μαρωνίτης. Αθήνα: Στιγμή, 2002.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1931-.
• Καινή Διαθήκη — Novum Testamentum Graece. Nestle-Aland 28th ed. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.