ΝΟΜΙΚΟΤΗΣ

Ορισμός

Η νομικότης (νομικότης, ἡ) είναι ένα αφηρημένο ουσιαστικό που δηλώνει την ποιότητα ή την κατάσταση του να είναι κάτι νομικό, δηλαδή σύμφωνο με τον νόμο ή να έχει νομική ισχύ. Περιγράφει την εγγενή φύση ή τον χαρακτήρα ενός πράγματος, μιας πράξης ή μιας κατάστασης ως νομικής οντότητας ή ως αντικειμένου του δικαίου. Δεν ταυτίζεται με τον «νόμο» (νόμος) ως συγκεκριμένο κανόνα, αλλά με την αφηρημένη ιδιότητα που καθιστά κάτι μέρος του νομικού συστήματος ή το καθιστά δεσμευτικό.

Στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, ιδίως στον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, η συζήτηση περί νόμου και δικαίου ήταν κεντρική. Ενώ η λέξη «νομικότης» δεν είναι τόσο συχνή όσο ο «νόμος» ή το «δίκαιον», η έννοια που εκφράζει είναι υποκείμενη σε πολλές αναλύσεις περί της φύσης της πολιτείας και της ορθής διακυβέρνησης. Αναφέρεται στην κανονιστική δύναμη και την εγκυρότητα που απορρέει από την τήρηση ή την εφαρμογή των νόμων.

Η νομικότης μπορεί να αναφέρεται τόσο στην τυπική συμμόρφωση με τους κανόνες όσο και στην ουσιαστική σύνδεση με τις αρχές της δικαιοσύνης. Είναι η ιδιότητα που προσδίδει σε μια πράξη ή ένα θεσμό την αναγνώριση και την αποδοχή εντός ενός νομικού πλαισίου, καθιστώντας την έγκυρη και δεσμευτική για τους πολίτες. Η κατανόηση της νομικότητας είναι θεμελιώδης για τη μελέτη του κράτους δικαίου και της πολιτικής φιλοσοφίας.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Η ιδιότητα του νομικού — Η ποιότητα ή ο χαρακτήρας του να είναι κάτι σύμφωνο με τον νόμο ή να έχει σχέση με το δίκαιο. Η αφηρημένη φύση του νομικού.
2. Η νομική ισχύς ή εγκυρότητα — Η ιδιότητα που καθιστά μια πράξη, ένα έγγραφο ή έναν θεσμό δεσμευτικό και αναγνωρισμένο από το νομικό σύστημα.
3. Η συμμόρφωση προς τον νόμο, η νομιμότητα — Η κατάσταση της τήρησης των νομικών κανόνων και διατάξεων, η ορθότητα από νομικής άποψης.
4. Η νομική ακρίβεια, η τυπικότητα — Η αυστηρή προσήλωση στους νομικούς τύπους και διαδικασίες, η ακριβής εφαρμογή του δικαίου.
5. Η αφηρημένη έννοια του δικαίου — Σε φιλοσοφικό πλαίσιο, η νομικότης μπορεί να αναφέρεται στην ίδια την έννοια του δικαίου ως συστήματος κανόνων και αρχών.
6. Η κανονιστική φύση — Η ιδιότητα που καθιστά κάτι ρυθμιστικό ή επιτακτικό, θέτοντας κανόνες συμπεριφοράς ή λειτουργίας.

Οικογένεια Λέξεων

ΝΟΜ- (ρίζα του νόμος, σημαίνει «αυτό που διανέμεται, έθιμο, νόμος»)

Η ρίζα ΝΟΜ- αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, η οποία εξελίχθηκε από την αρχική έννοια της «διανομής» ή «κατανομής» (από το ρήμα νέμω) σε αυτή του «εθίμου», του «κανόνα» και τελικά του «νόμου» ως θεσπισμένου δικαίου. Αυτή η σημασιολογική εξέλιξη αντικατοπτρίζει την ανάπτυξη της κοινωνικής οργάνωσης και της πολιτικής σκέψης στον ελληνικό κόσμο. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια διαφορετική πτυχή αυτής της θεμελιώδους ρίζας, από την ενέργεια της διανομής μέχρι την αφηρημένη ποιότητα της νομιμότητας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΝΟΜΙΚΟΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Νόμοι. Μετάφραση: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις, 2000.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά. Μετάφραση: Β. Κάλφας. Αθήνα: Πόλις, 2009.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι. Εκδόσεις Κάκτος, 1992.
• Παπαδάκης, Ν. — Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Εκδόσεις Παπαδάκη, 2007.
• Μπαμπινιώτης, Γ. — Ετυμολογικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας, 2010.