ΩΙΔΙΚΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το επίθετο ᾠδικός (θηλ. ᾠδική, ουδ. ᾠδικόν) σημαίνει «αυτός που ανήκει ή αναφέρεται στο τραγούδι, μουσικός, λυρικός». Χρησιμοποιείται για να περιγράψει οτιδήποτε σχετίζεται με την τέχνη της ᾠδής, δηλαδή του τραγουδιού ή της ωδής. Η σημασία του επεκτείνεται από την απλή πράξη της φωνητικής απόδοσης έως την ευρύτερη έννοια της ποιητικής σύνθεσης που προορίζεται για άσμα, συχνά συνοδευόμενη από μουσικά όργανα όπως η λύρα ή ο αυλός.

Στην κλασική γραμματεία, ο όρος συναντάται συχνά σε φιλοσοφικά και θεωρητικά κείμενα που αναλύουν τη φύση της μουσικής και της ποίησης. Ο Πλάτων, για παράδειγμα, στους «Νόμους» και την «Πολιτεία», χρησιμοποιεί το ᾠδικόν για να αναφερθεί στο μουσικό στοιχείο της εκπαίδευσης και της τέχνης, τονίζοντας τη σημασία του για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της ψυχής. Ο Αριστοτέλης στην «Ποιητική» του το εντάσσει στην κατηγορία των μιμητικών τεχνών, αναγνωρίζοντας την ᾠδική ως μία από τις μορφές μίμησης που χρησιμοποιεί ρυθμό και αρμονία.

Εκτός από την αναφορά στην τέχνη του τραγουδιού καθαυτή, το ᾠδικός μπορεί να υποδηλώνει και την ποιότητα ή το ύφος που είναι κατάλληλο για άσμα, δηλαδή το λυρικό ή το μελωδικό. Διακρίνεται έτσι από άλλες μορφές λόγου, όπως ο επικός ή ο δραματικός, που δεν προορίζονται πρωτίστως για τραγούδι. Η ᾠδική τέχνη ήταν αναπόσπαστο μέρος των θρησκευτικών τελετών, των δημόσιων εορτών και της ιδιωτικής ψυχαγωγίας στην αρχαία Ελλάδα, καθιστώντας το ᾠδικόν έναν κεντρικό όρο για την κατανόηση της αισθητικής και της κοινωνικής λειτουργίας της μουσικής και της ποίησης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Που ανήκει ή αναφέρεται στο τραγούδι/ωδή — Η βασική σημασία, περιγράφοντας οτιδήποτε σχετίζεται με την τέχνη της ᾠδής, είτε ως πράξη είτε ως αντικείμενο.
2. Μουσικός, μελωδικός — Υποδηλώνει την ποιότητα ή το χαρακτηριστικό που είναι μουσικό, αρμονικό ή έχει μελωδικότητα.
3. Λυρικός — Σε αντιδιαστολή με τον επικό ή δραματικό λόγο, περιγράφει το ποιητικό ύφος που προορίζεται για άσμα, συχνά με συνοδεία λύρας.
4. Κατάλληλος για άσμα ή απαγγελία — Αναφέρεται σε κείμενα ή ποιήματα που είναι δομημένα με τρόπο που να διευκολύνει το τραγούδι ή τη μουσική απόδοση.
5. (Φιλοσοφικά) Σχετικός με την αρμονία και τον ρυθμό — Στο πλαίσιο της πλατωνικής και αριστοτελικής σκέψης, ο όρος επεκτείνεται για να περιγράψει την ενυπάρχουσα τάξη και ομορφιά που διέπει τη μουσική και την ποίηση.
6. (Θεατρικά) Αναφερόμενος στα χορικά μέρη — Στο αρχαίο δράμα, περιγράφει τα μέρη που τραγουδιούνται από τον χορό, σε αντίθεση με τους διαλογικούς στίχους.
7. (Γραμματικά) Ο ᾠδικός τόνος — Στην αρχαία ελληνική γραμματική, αναφέρεται σε συγκεκριμένους κανόνες τονισμού που σχετίζονται με τη μελωδική φύση της γλώσσας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία της ᾠδικής τέχνης στην αρχαία ελληνική σκέψη αναδεικνύεται μέσα από τα έργα των μεγάλων φιλοσόφων και θεωρητικών.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΩΙΔΙΚΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Πλάτων — Νόμοι. Επιμέλεια John Burnet, Platonis Opera, Vol. V. Oxford: Clarendon Press, 1907.
• Πλάτων — Πολιτεία. Επιμέλεια John Burnet, Platonis Opera, Vol. IV. Oxford: Clarendon Press, 1902.
• Αριστοτέλης — Περί Ποιητικής. Επιμέλεια Rudolf Kassel, Aristotelis De Arte Poetica Liber. Oxford: Clarendon Press, 1965.
• West, M. L. — Ancient Greek Music. Oxford: Clarendon Press, 1992.
• Pöhlmann, E., West, M. L. — Documents of Ancient Greek Music: The Extant Melodies and Fragments. Oxford: Clarendon Press, 2001.
• Gentili, B. — Poetry and Its Public in Ancient Greece. Μετάφραση A. Thomas Cole. Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1988.