ΟΙΚΤΙΡΜΟΙ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, οι οἰκτιρμοί (πληθ. του οἰκτιρμός) σημαίνουν «συμπόνια, έλεος, οίκτος». Η λέξη περιγράφει ένα βαθύ, ενδόμυχο συναίσθημα λύπης και συμπόνιας για τη δυστυχία ή τον πόνο κάποιου άλλου. Δεν είναι απλώς μια παθητική αίσθηση, αλλά συχνά υποδηλώνει μια εσωτερική παρόρμηση για δράση ή ανακούφιση.

Στην κλασική ελληνική, η ρίζα οἰκτ- απαντάται κυρίως σε ρήματα όπως οἰκτίρω και οἰκτίζω, καθώς και στο ουσιαστικό οἶκτος, που εκφράζουν τη λύπη, τον θρήνο και τη συμπόνια. Οι οἰκτιρμοί ως ουσιαστικό στον πληθυντικό, αν και υπάρχουν, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα στην Ελληνιστική Κοινή και τη βιβλική γραμματεία.

Στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, οι οἰκτιρμοί χρησιμοποιούνται για να αποδώσουν την εβραϊκή έννοια *rachamim*, που περιγράφει την τρυφερή, σπλαχνική συμπόνια, ιδίως του Θεού. Στην Καινή Διαθήκη, η λέξη καθίσταται κεντρική στην ηθική διδασκαλία, περιγράφοντας την ευσπλαχνία του Θεού προς τους ανθρώπους και την απαιτούμενη συμπόνια μεταξύ των πιστών (π.χ. Ρωμ. 12:1, Φιλ. 2:1, Κολ. 3:12). Συχνά συνδέεται με τα «σπλάγχνα», υποδηλώνοντας μια βαθιά, ενδόμυχη αίσθηση.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Συμπόνια, έλεος, οίκτος — Η βασική σημασία, η αίσθηση λύπης για τη δυστυχία κάποιου, συχνά με την επιθυμία να βοηθήσει κανείς.
2. Εσωτερική αίσθηση ευσπλαχνίας — Το βαθύ, ενδόμυχο συναίσθημα που πηγάζει από τα σπλάγχνα, μια τρυφερή συμπόνια.
3. Εκδήλωση ελέους, πράξη συμπόνιας — Η ενεργός έκφραση της συμπόνιας, όχι μόνο το συναίσθημα, αλλά και η έμπρακτη βοήθεια ή ανακούφιση.
4. Θεία ευσπλαχνία — Στη θρησκευτική γραμματεία, η άπειρη συμπόνια και το έλεος του Θεού προς τους ανθρώπους.
5. Θρήνος, θρήνημα — Σε ορισμένα κείμενα, μπορεί να υποδηλώνει και την εκδήλωση λύπης μέσω θρήνου ή οδυρμού.
6. Σπλάγχνα (μετωνυμικά) — Χρησιμοποιείται μερικές φορές για να δηλώσει τα ίδια τα εσωτερικά συναισθήματα, την πηγή της συμπόνιας.

Οικογένεια Λέξεων

οἰκτ- (ρίζα του οἶκτος, οἰκτίρω, σημαίνει «συμπονώ, λυπάμαι»)

Η ρίζα οἰκτ- παράγει μια οικογένεια λέξεων που μοιράζονται την έννοια της λύπης, της συμπόνιας και της ευσπλαχνίας. Περιγράφει τόσο το εσωτερικό συναίσθημα της θλίψης για τον πάσχοντα όσο και την εξωτερική εκδήλωση αυτού του συναισθήματος, συχνά με την έννοια του θρήνου ή της ενεργούς βοήθειας. Η οικογένεια αυτή αναδεικνύει τη σημασία της ενσυναίσθησης και της αλληλεγγύης στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, με τη σημασία της να βαθαίνει ιδιαίτερα στη χριστιανική γραμματεία.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο σημαντικά χωρία που αναδεικνύουν τη σημασία των οἰκτιρμῶν στην Καινή Διαθήκη:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΟΙΚΤΙΡΜΟΙ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a Revised Supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). University of Chicago Press, 2000.
• Lampe, G. W. H. — A Patristic Greek Lexicon. Clarendon Press, Oxford, 1961.
• Thucydides — Historiae. Ed. H. Stuart Jones. Clarendon Press, Oxford, 1902.
• Euripides — Medea. Ed. D. L. Page. Clarendon Press, Oxford, 1938.
• Sophocles — Oedipus Tyrannus. Ed. R. C. Jebb. Cambridge University Press, 1887.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum Auctoritate Academiae Scientiarum Gottingensis editum. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 1931ff.
• Nestle-Aland — Novum Testamentum Graece, 28th Edition. Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.