ΟΛΟΝ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το ὅλον (ουσιαστικό) προέρχεται από το επίθετο ὅλος, -η, -ον και σημαίνει «το σύνολο, το ενιαίο, το πλήρες». Η πρωταρχική του χρήση αναφέρεται σε κάτι που είναι εντελώς άθικτο, αδιαίρετο ή πλήρες σε έκταση, ποσότητα ή ποιότητα. Στην καθημερινή γλώσσα, μπορεί να περιγράψει ένα ολόκληρο σπίτι, ένα ολόκληρο έθνος ή μια ολόκληρη ημέρα.

Στη φιλοσοφία, ωστόσο, η σημασία του ὅλον αποκτά βαθύτερες διαστάσεις. Για τους Προσωκρατικούς, όπως ο Παρμενίδης, το Όλον ταυτίζεται με το Εν και το Ον, μια αμετάβλητη, αδιαίρετη και τέλεια πραγματικότητα. Αυτή η έννοια έθεσε τις βάσεις για μεταγενέστερες συζητήσεις περί ενότητας και πολλαπλότητας.

Ο Πλάτων και ο Αριστοτέλης ανέπτυξαν περαιτέρω την έννοια του ὅλον, εξετάζοντας τη σχέση του με τα μέρη. Για τον Πλάτωνα, το Όλον είναι συχνά συνδεδεμένο με την ιδέα της αρμονίας και της τάξης, όπου τα μέρη συνεισφέρουν στην τελειότητα του συνόλου. Ο Αριστοτέλης, στην «Μετά τα Φυσικά» και τα «Φυσικά», ορίζει το Όλον ως «αυτό από το οποίο δεν λείπει κανένα από τα μέρη που το αποτελούν» και τονίζει ότι το Όλον είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των μερών του, καθώς έχει μια δική του μορφή και λειτουργία.

Η έννοια του ὅλον επεκτείνεται και σε άλλους τομείς, όπως η λογική (το καθολικό έναντι του μερικού), η ηθική (η ολότητα της αρετής) και η θεολογία (ο Θεός ως το απόλυτο Όλον). Η διαρκής της παρουσία στον αρχαιοελληνικό στοχασμό υπογραμμίζει τη σημασία της για την κατανόηση της πραγματικότητας, της γνώσης και της ανθρώπινης ύπαρξης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Το σύνολο, το πλήρες, το ενιαίο — Η ολότητα ενός πράγματος, χωρίς να λείπει κανένα μέρος.
2. Το καθολικό, το γενικό — Στη λογική και τη φιλοσοφία, αυτό που περιλαμβάνει όλα τα επιμέρους στοιχεία, σε αντίθεση με το μερικό.
3. Άθικτος, ακέραιος — Κάτι που δεν έχει υποστεί ζημιά, είναι ανέπαφο.
4. Υγιής, σώος — Ιδίως για το σώμα ή την ψυχή, σε κατάσταση πλήρους υγείας και ακεραιότητας.
5. Τέλειος, ολοκληρωμένος — Κάτι που έχει φτάσει στην πλήρη ανάπτυξή του ή στην τελειότητά του.
6. Ομόφωνος, αδιαίρετος — Για ομάδες ή αποφάσεις, που εκφράζουν πλήρη συμφωνία ή ενότητα.
7. Πλήρης, εντελής — Ως επίρρημα ή σε σύνθετες λέξεις, δηλώνει την πλήρη έκταση ή ένταση.

Οικογένεια Λέξεων

ὁλ- (ρίζα του ὅλος, σημαίνει «ολόκληρος, ενιαίος»)

Η ρίζα ὁλ- αποτελεί τη βάση για μια οικογένεια λέξεων που περιστρέφονται γύρω από την έννοια της πληρότητας, της ενότητας και της ακεραιότητας. Από την αρχική σημασία του «ολόκληρου» ή «ενιαίου», η ρίζα αυτή έχει παράγει τόσο απλές όσο και σύνθετες μορφές που τονίζουν την απουσία ελλείψεων ή διαιρέσεων. Η σημασιολογική της εξέλιξη εντός της ελληνικής γλώσσας δείχνει μια συνεπή επέκταση από το φυσικό στο αφηρημένο, από το περιγραφικό στο φιλοσοφικό, καθιστώντας την κεντρική για την έκφραση της ολότητας σε διάφορα πλαίσια.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η έννοια του Όλου, ως φιλοσοφική και υπαρξιακή κατηγορία, απαντάται σε κείμενα-σταθμούς της αρχαιοελληνικής σκέψης.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΟΛΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Diels, H., Kranz, W. — Die Fragmente der Vorsokratiker. Weidmannsche Buchhandlung, Berlin, 1951.
• Πλάτων — Παρμενίδης, Τίμαιος, Πολιτεία. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Αριστοτέλης — Φυσικά, Μετά τα Φυσικά. Εκδόσεις Loeb Classical Library.
• Kittel, G., Friedrich, G. — Theological Dictionary of the New Testament. Eerdmans, Grand Rapids, 1964-1976.
• Septuaginta — Vetus Testamentum Graecum. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart, 2006.