ΠΑΡΑΒΑΤΗΣ

Ορισμός

Ο παραβάτης (ὁ) είναι αυτός που «παραβαίνει», δηλαδή υπερβαίνει, παραβιάζει ή αθετεί έναν κανόνα, έναν νόμο, μια συμφωνία ή ένα όριο. Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «παραβαίνω», το οποίο συντίθεται από την πρόθεση «παρά» (δίπλα, πέρα από, ενάντια) και το ρήμα «βαίνω» (πηγαίνω, βαδίζω). Η κυριολεκτική σημασία είναι «αυτός που βαδίζει πέρα από» ή «αυτός που βαδίζει ενάντια» σε κάτι.

Στην κλασική ελληνική γραμματεία, ο παραβάτης αναφέρεται συχνά σε νομικό ή πολιτικό πλαίσιο, περιγράφοντας κάποιον που παραβιάζει τους νόμους της πόλης (νόμοι), τις συμφωνίες (συνθῆκαι) ή τις εντολές (προστάγματα). Η έννοια αυτή είναι κεντρική στην κατανόηση της αρχαίας ελληνικής δικαιοσύνης και της κοινωνικής τάξης, όπου η υπέρβαση των ορίων θεωρούνταν απειλή για την αρμονία της κοινότητας.

Στην Κοινή Ελληνική και ιδίως στην Καινή Διαθήκη, η σημασία του παραβάτη αποκτά έντονο ηθικό και θεολογικό περιεχόμενο. Αναφέρεται σε αυτόν που παραβιάζει τον θείο νόμο, τις εντολές του Θεού, και συνδέεται στενά με την έννοια της αμαρτίας. Ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποιεί τη λέξη για να περιγράψει αυτόν που δεν τηρεί τον Νόμο του Μωυσή, υπογραμμίζοντας την αδυναμία του ανθρώπου να εκπληρώσει πλήρως τις θείες απαιτήσεις.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αυτός που υπερβαίνει ένα όριο — Η κυριολεκτική σημασία, αυτός που περνάει πέρα από ένα καθορισμένο σημείο ή όριο.
2. Αυτός που παραβιάζει έναν νόμο ή κανόνα — Η πιο κοινή νομική και πολιτική χρήση στην κλασική Ελλάδα, αναφερόμενη σε παραβάτες των νόμων της πόλης. Πλάτων, Νόμοι 777a.
3. Αυτός που αθετεί μια συμφωνία ή όρκο — Σε πλαίσιο συμβάσεων ή όρκων, αυτός που δεν τηρεί την υπόσχεσή του ή παραβιάζει τους όρους.
4. Αυτός που παραβαίνει θείες εντολές — Στην Κοινή Ελληνική και τη χριστιανική γραμματεία, αυτός που αμαρτάνει ενάντια στον θείο νόμο. Ρωμ. 2:25.
5. Αυτός που διαπράττει αδίκημα — Γενικότερη έννοια του παραβάτη, ως δράστης μιας παράνομης ή ανήθικης πράξης.
6. Αυτός που απομακρύνεται από την ορθή πορεία — Μεταφορική χρήση για κάποιον που παρεκκλίνει από την αλήθεια, τη δικαιοσύνη ή την εντιμότητα.
7. Αυτός που προκαλεί την τιμωρία — Ως συνέπεια της παράβασης, ο παραβάτης είναι αυτός που καθίσταται άξιος τιμωρίας ή κολάσεως.

Οικογένεια Λέξεων

βα- (ρίζα του ρήματος βαίνω, σημαίνει «πηγαίνω, βαδίζω»)

Η ρίζα βα- είναι μια θεμελιώδης αρχαιοελληνική ρίζα που εκφράζει την έννοια της κίνησης, του βήματος και του βαδίσματος. Από αυτή τη ρίζα, με την προσθήκη προθέσεων και καταλήξεων, δημιουργείται μια πλούσια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν διάφορες μορφές κίνησης, από την απλή μετακίνηση έως την υπέρβαση ορίων. Η σημασία της ρίζας παραμένει σταθερή, ενώ οι προθέσεις προσδίδουν κατεύθυνση (π.χ. ανα-, κατα-, δια-) ή μεταφορική έννοια (π.χ. παρα- για την παράβαση). Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη πτυχή αυτής της βασικής ιδέας της κίνησης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν την ποικιλία χρήσεων του όρου «παραβάτης» και του ρήματος «παραβαίνω»:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΑΡΑΒΑΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement (Oxford: Clarendon Press, 1996).
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG), 3rd ed. (Chicago: University of Chicago Press, 2000).
• Πλάτων — Νόμοι, επιμέλεια John Burnet, Platonis Opera, Vol. V (Oxford: Clarendon Press, 1907).
• Απόστολος Παύλος — Καινή Διαθήκη, έκδοση Nestle-Aland, 28η αναθεωρημένη έκδοση (Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 2012).
• Kittel, G., Friedrich, G. — Theological Dictionary of the New Testament (TDNT), trans. G. W. Bromiley (Grand Rapids: Eerdmans, 1964-1976).