ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο πειρασμός (πειρασμός, ὁ) σημαίνει αρχικά «δοκιμή, απόπειρα, προσπάθεια» (attempt, trial, test). Στην κλασική ελληνική γραμματεία, η λέξη χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια γενική δοκιμασία ή μια απόπειρα να γίνει κάτι, συχνά με την έννοια της εμπειρίας ή της απόδειξης. Για παράδειγμα, μπορεί να αναφέρεται στην απόπειρα ενός εγχειρήματος ή στη δοκιμή μιας ικανότητας. Δεν φέρει απαραίτητα αρνητική χροιά, αλλά υποδηλώνει μια κατάσταση όπου η αντοχή ή η ποιότητα κάτιτος τίθεται υπό εξέταση.

Η σημασία της λέξης εξελίσσεται σημαντικά στους Εβδομήκοντα και στην Καινή Διαθήκη. Εδώ, ο πειρασμός αποκτά μια πιο συγκεκριμένη και συχνά αρνητική θεολογική διάσταση. Ενώ ο Θεός μπορεί να «πειράζει» (δοκιμάζει) τους ανθρώπους για να ενισχύσει την πίστη τους και να αποκαλύψει την αφοσίωσή τους, ο «πειρασμός» με την έννοια της πρόκλησης προς την αμαρτία αποδίδεται σε δαιμονικές δυνάμεις ή στην ανθρώπινη σάρκα. Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη: ο Θεός δεν πειράζει προς το κακό, αλλά επιτρέπει δοκιμασίες που μπορούν να οδηγήσουν σε πνευματική ωρίμανση.

Στη χριστιανική παράδοση, ο πειρασμός είναι η πρόκληση που οδηγεί στην αμαρτία, μια παρόρμηση που προέρχεται είτε από τον διάβολο είτε από τις ίδιες τις επιθυμίες του ανθρώπου. Η αντιμετώπιση του πειρασμού απαιτεί πνευματική επαγρύπνηση, προσευχή και την ενίσχυση της θείας χάριτος. Η νίκη επί του πειρασμού θεωρείται ένδειξη πνευματικής προόδου και αρετής, ενώ η υποχώρηση σε αυτόν οδηγεί σε ηθική πτώση και απομάκρυνση από τον Θεό.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Δοκιμή, Απόπειρα, Προσπάθεια — Η αρχική και γενική σημασία στην κλασική ελληνική, αναφερόμενη σε μια δοκιμή ικανότητας, ένα εγχείρημα ή μια απόπειρα να γίνει κάτι.
2. Εμπειρία, Απόδειξη — Η διαδικασία μέσω της οποίας αποκτάται γνώση ή επιβεβαιώνεται η ποιότητα ή η αντοχή κάποιου πράγματος ή προσώπου.
3. Κίνδυνος, Δυσκολία — Μια κατάσταση που ενέχει ρίσκο ή πρόκληση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικά αποτελέσματα αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά.
4. Δοκιμασία της πίστης (Θεϊκή) — Στη βιβλική παράδοση, μια κατάσταση που επιτρέπει ο Θεός για να ελέγξει, να ενισχύσει και να αποκαλύψει την αφοσίωση και την πίστη των ανθρώπων.
5. Πρόκληση προς την αμαρτία (Δαιμονική/Ανθρώπινη) — Η πιο κοινή θεολογική σημασία στην Καινή Διαθήκη, αναφερόμενη στην εσωτερική ή εξωτερική παρόρμηση που οδηγεί στην παράβαση των εντολών του Θεού.
6. Πειρασμός της σάρκας — Οι εσωτερικές επιθυμίες και πάθη του ανθρώπου που τον ωθούν προς την αμαρτία, συχνά σε αντίθεση με το πνεύμα.
7. Πειρασμός του διαβόλου — Οι άμεσες ενέργειες του Σατανά ή των δαιμόνων για να παρασύρουν τους ανθρώπους στην αμαρτία και την αποστασία από τον Θεό.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία από τα πιο χαρακτηριστικά χωρία που αναδεικνύουν τη σημασία του πειρασμού στη χριστιανική σκέψη:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature (BDAG). 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.
• Kittel, G., Friedrich, G. (eds.) — Theological Dictionary of the New Testament (TDNT). Grand Rapids, MI: Eerdmans, 1964-1976.
• Louw, J. P., Nida, E. A. — Greek-English Lexicon of the New Testament Based on Semantic Domains. 2nd ed. New York: United Bible Societies, 1989.
• Strong, J. — Strong's Exhaustive Concordance of the Bible. Nashville: Thomas Nelson, 1990.
• Ματσούκας, Α. — Δογματική και Συμβολική Θεολογία. Τόμος Β'. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς, 2009.
• Φιλοκαλία των Νηπτικών και Ασκητικών — Εκδόσεις «Το Περιβόλι της Παναγίας». Αθήνα, 1982.