ΠΕΛΙΑΣ

Ορισμός

Ο Πελίας (Πελίας, ὁ) ήταν ο βασιλιάς της Ιωλκού στη Θεσσαλία, γιος του Ποσειδώνα και της Τυρούς, και ετεροθαλής αδελφός του Νηλέα. Σύμφωνα με τον μύθο, σφετερίστηκε τον θρόνο από τον ετεροθαλή αδελφό του Αίσονα, πατέρα του Ιάσονα, και φυλάκισε τον τελευταίο. Όταν ο Ιάσονας επέστρεψε στην Ιωλκό για να διεκδικήσει το βασίλειό του, ο Πελίας, φοβούμενος μια προφητεία που τον προειδοποιούσε για έναν «μονοσάνδαλο άνδρα», τον έστειλε στην επικίνδυνη αποστολή να φέρει το Χρυσόμαλλο Δέρας από την Κολχίδα.

Η μορφή του Πελία είναι συνώνυμη με την απάτη και την τυραννία. Η πράξη του να στείλει τον Ιάσονα σε μια φαινομενικά αδύνατη αποστολή, με την ελπίδα ότι δεν θα επέστρεφε ποτέ, αποτελεί κλασικό παράδειγμα της υβριστικής συμπεριφοράς που συχνά οδηγεί στην τιμωρία των μυθολογικών προσώπων. Η ιστορία του είναι κεντρική στην Αργοναυτική Εκστρατεία, ένα από τα σημαντικότερα έπη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας.

Το τέλος του Πελία ήταν τραγικό και βίαιο, όπως αρμόζει σε έναν τέτοιο χαρακτήρα. Η Μήδεια, σύζυγος του Ιάσονα, τον ξεγέλασε να πιστέψει ότι μπορούσε να τον κάνει νέο, πείθοντας τις κόρες του να τον τεμαχίσουν και να βράσουν τα κομμάτια του σε ένα μαγικό καζάνι. Έτσι, ο Πελίας βρήκε τον θάνατο από τα χέρια των ίδιων του των παιδιών, ως εκδίκηση για την προδοσία του Ιάσονα και την άρνησή του να παραδώσει τον θρόνο.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Μυθολογικό πρόσωπο — Ο βασιλιάς της Ιωλκού, γιος του Ποσειδώνα και της Τυρούς, κεντρική μορφή στον μύθο του Ιάσονα και των Αργοναυτών.
2. Ο σφετεριστής του θρόνου — Ο θείος του Ιάσονα που παράνομα κατέλαβε τον θρόνο της Ιωλκού, στέλνοντας τον ανιψιό του σε μια φαινομενικά αδύνατη αποστολή.
3. Σύμβολο προδοσίας και δόλου — Η προσωποποίηση της ύπουλης συμπεριφοράς και της τυραννίας, που οδηγεί σε τραγικές συνέπειες.
4. Θύμα της Μήδειας — Ο βασιλιάς που βρήκε τον θάνατο από τις ίδιες του τις κόρες, παραπλανημένες από τη Μήδεια, ως εκδίκηση για τις πράξεις του.
5. Ο «μονοσάνδαλος άνδρας» — Ο βασιλιάς που φοβόταν την προφητεία για τον άνδρα με το ένα σανδάλι, ο οποίος θα τον ανέτρεπε, και προσπάθησε ανεπιτυχώς να την αποτρέψει.
6. Ετυμολογική σύνδεση με το «σκοτεινό» — Το όνομα πιθανώς συνδέεται με τη ρίζα πελ- (σκοτεινός, μελανός), υποδηλώνοντας είτε τη φυσική του όψη είτε τον χαρακτήρα του.

Οικογένεια Λέξεων

πελ- (ρίζα του πελός, σημαίνει «σκοτεινός, μελανός»)

Η ρίζα πελ- στην αρχαία ελληνική συνδέεται με την έννοια του «σκοτεινού», «μελανού» ή «ωχρού», όπως φαίνεται σε λέξεις που περιγράφουν χρώματα του δέρματος, μώλωπες ή ακόμα και το χρώμα πτηνών. Από αυτή τη βασική σημασία, αναπτύχθηκε μια οικογένεια λέξεων που περιγράφουν αποχρώσεις του σκούρου, του χλωμού ή του μελανιασμένου. Το όνομα Πελίας, αν και μυθολογικό, πιθανώς αντλεί τη σημασία του από αυτή τη ρίζα, υποδηλώνοντας ίσως έναν χαρακτήρα με σκούρα όψη ή μελανόκαρδο, ταιριάζοντας με την ύπουλη φύση του.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναφέρονται στον Πελία ή τον μύθο του:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΕΛΙΑΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford University Press.
• Όμηρος — Οδύσσεια.
• Πίνδαρος — Πυθιονίκες.
• Απολλώνιος ο Ρόδιος — Αργοναυτικά.
• Ευριπίδης — Μήδεια.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου.
• Σοφοκλής — Αίας.
• Ιπποκράτης — Περί Αρθρ.
• Γαληνός — Περί Κράσεως.