ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η αρχική σημασία της περιφέρειας είναι «η περιφορά, η κυκλική κίνηση» (από το ρήμα περιφέρω). Στην κλασική ελληνική, χρησιμοποιείται κυρίως για να δηλώσει την περιμετρική γραμμή ενός κύκλου ή άλλου σχήματος, καθώς και την εξωτερική επιφάνεια μιας σφαίρας. Η έννοια αυτή είναι θεμελιώδης στη γεωμετρία και την αστρονομία, όπου περιγράφει την τροχιά των ουράνιων σωμάτων ή το περίγραμμα της Γης.

Με την πάροδο του χρόνου, η σημασία της επεκτάθηκε για να περιλάβει την «περιοχή γύρω από ένα κέντρο», δηλαδή την περιφέρεια με τη γεωγραφική και διοικητική έννοια. Αυτή η εξέλιξη είναι εμφανής από την ελληνιστική περίοδο και μετά, όπου η λέξη αρχίζει να χρησιμοποιείται για να ορίσει διοικητικές ή γεωγραφικές ενότητες που βρίσκονται εκτός του κεντρικού αστικού πυρήνα.

Στη σύγχρονη ελληνική, η περιφέρεια διατηρεί τόσο την αρχική γεωμετρική της σημασία (π.χ. «η περιφέρεια του κύκλου») όσο και την ευρύτερη διοικητική και γεωγραφική («η περιφέρεια Αττικής»). Η λέξη ενσωματώνει την ιδέα του ορίου, του κύκλου, της κίνησης γύρω από ένα κέντρο, αλλά και της απόστασης από αυτό, καθιστώντας την ένα πολύπλευρο εργαλείο για την περιγραφή του χώρου και της οργάνωσής του.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Κυκλική κίνηση, περιστροφή — Η αρχική και κυριολεκτική σημασία, η ενέργεια του να μεταφέρεται κάτι γύρω από ένα σημείο ή άξονα.
2. Η περιμετρική γραμμή ενός κύκλου — Στη γεωμετρία, το όριο που περικλείει ένα κυκλικό σχήμα. Βασική έννοια στα «Στοιχεία» του Ευκλείδη.
3. Η εξωτερική επιφάνεια μιας σφαίρας — Αναφέρεται στο περίγραμμα ή την επιφάνεια ενός σφαιρικού σώματος, όπως η περιφέρεια της Γης.
4. Περιοχή, επαρχία, διοικητική ενότητα — Η γεωγραφική έκταση γύρω από ένα κέντρο, συχνά με διοικητική αυτονομία. Εμφανίζεται από την ελληνιστική περίοδο.
5. Το εξωτερικό μέρος, τα περίχωρα — Η έννοια του «απομακρυσμένου» ή «εξωτερικού» σε σχέση με ένα κέντρο, π.χ. η περιφέρεια μιας πόλης.
6. Κυκλική πορεία, περίπατος — Η πράξη του να κινείται κανείς σε κύκλο ή να κάνει μια περιήγηση.

Οικογένεια Λέξεων

φερ-/φορ- (ρίζα του ρήματος φέρω, σημαίνει «μεταφέρω, φέρνω») με πρόθεμα περι-

Η ρίζα φερ-/φορ- είναι μια από τις πιο παραγωγικές ρίζες της αρχαίας ελληνικής, δηλώνοντας την ενέργεια της μεταφοράς, της κίνησης ή της παραγωγής. Όταν συνδυάζεται με το πρόθεμα περι- («γύρω, περίπου»), δημιουργεί μια οικογένεια λέξεων που εστιάζουν στην κυκλική κίνηση, την περιστροφή, το περίγραμμα ή την περιοχή γύρω από ένα κέντρο. Αυτή η σύνθεση είναι θεμελιώδης για την περιγραφή τόσο φυσικών φαινομένων (όπως η κίνηση των πλανητών) όσο και αφηρημένων εννοιών (όπως η διοικητική περιφέρεια). Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη πτυχή αυτής της βασικής σημασίας.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η περιφέρεια, ως γεωμετρικός όρος και ως περιγραφή κίνησης, απαντάται σε θεμελιώδη κείμενα της αρχαίας γραμματείας.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement, Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Ευκλείδης — Στοιχεία, επιμέλεια J.L. Heiberg, Teubner, Leipzig, 1883-1888.
• Πλάτων — Τίμαιος, επιμέλεια John Burnet, Oxford University Press, Oxford, 1903.
• Αριστοτέλης — Περί Ουρανού, επιμέλεια D.J. Allan, Oxford University Press, Oxford, 1955.
• Όμηρος — Ιλιάς, επιμέλεια D.B. Monro και T.W. Allen, Oxford University Press, Oxford, 1920.
• Eratosthenes — Geographica (αποσπάσματα), επιμέλεια B. Niese, Teubner, Leipzig, 1898.
• Ptolemy — Almagest, επιμέλεια G.J. Toomer, Springer, New York, 1984.