ΠΛΟΥΤΩΝ

Ορισμός

Κατά την κλασική ελληνική μυθολογία, ο Πλούτων (λατ. Dis Pater) είναι ο θεός του Κάτω Κόσμου και ο κυβερνήτης των νεκρών. Είναι ένας από τους δώδεκα Ολύμπιους θεούς, γιος του Κρόνου και της Ρέας, και αδελφός του Δία και του Ποσειδώνα. Μετά την τιτανομαχία, όταν τα τρία αδέλφια μοιράστηκαν τον κόσμο, ο Πλούτων έλαβε την κυριαρχία του Κάτω Κόσμου, ενός βασιλείου που συχνά αποκαλείται επίσης «Ἅδης».

Η ονομασία «Πλούτων» προέρχεται από τη λέξη «πλοῦτος» (πλούτος), υπογραμμίζοντας τον ρόλο του ως θεού της αφθονίας και των υπόγειων θησαυρών. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τα πολύτιμα μέταλλα και πετρώματα που βρίσκονται κάτω από τη γη, αλλά και τη γονιμότητα του εδάφους που εξασφαλίζει την πλούσια σοδειά. Η διπλή του φύση ως κυβερνήτη του θανάτου και χορηγού του πλούτου τον καθιστά μια πολυσύνθετη και συχνά αμφιλεγόμενη θεότητα.

Σε αντίθεση με τον Ἅδη, ο οποίος συχνά θεωρείται απρόσιτος και φοβερός, ο Πλούτων έχει μια πιο ευεργετική πτυχή, ειδικά σε αγροτικές λατρείες και στα Ελευσίνια Μυστήρια, όπου λατρευόταν ως ο «Πλούτων Εὐβουλεύς» (ο καλός σύμβουλος) ή «Πλούτων Ἀγαθὸς Δαίμων» (ο καλός δαίμονας). Η αρπαγή της Περσεφόνης, της κόρης της Δήμητρας, είναι ο κεντρικός μύθος που συνδέει τον Πλούτωνα με τον κύκλο της ζωής, του θανάτου και της αναγέννησης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ο Θεός του Κάτω Κόσμου — Η κύρια σημασία του Πλούτωνα ως κυβερνήτη του βασιλείου των νεκρών, αδελφού του Δία και του Ποσειδώνα.
2. Ο Θεός του Πλούτου και της Αφθονίας — Ο ρόλος του ως χορηγού των υπόγειων θησαυρών (ορυκτά) και της γονιμότητας της γης (σοδειές).
3. Ο Κυβερνήτης των Νεκρών — Η εξουσία του πάνω στις ψυχές των νεκρών και η λειτουργία του ως δικαστή ή παρατηρητή της μετά θάνατον ζωής.
4. Ο Κάτω Κόσμος (μετωνυμία) — Σε ορισμένες περιπτώσεις, το όνομα Πλούτων χρησιμοποιείται για να αναφερθεί στο ίδιο το βασίλειο του Κάτω Κόσμου, ως μετωνυμία.
5. Προσωποποίηση του Θανάτου — Αν και πιο συχνά συνδέεται με τον Ἅδη, ο Πλούτων μπορεί επίσης να προσωποποιεί τον θάνατο ή τη μοίρα που οδηγεί στον Κάτω Κόσμο.
6. Πλανήτης (σύγχρονη χρήση) — Στη σύγχρονη αστρονομία, το όνομα Πλούτων δόθηκε στον νάνο πλανήτη, διατηρώντας τη σύνδεση με το σκοτάδι και το άγνωστο.

Οικογένεια Λέξεων

πλουτ- (ρίζα του πλοῦτος, σημαίνει «πλούτος, αφθονία»)

Η ρίζα πλουτ- βρίσκεται στον πυρήνα των εννοιών του πλούτου, της αφθονίας και της ευημερίας στην αρχαία ελληνική γλώσσα. Συνδέεται πρωτίστως με τα υλικά αγαθά, αλλά επεκτείνεται και στις θείες ευλογίες και τη γονιμότητα της γης. Η σημασία αυτής της ρίζας είναι ιδιαίτερα κρίσιμη στην περίπτωση του Πλούτωνα, καθώς συνδέει άμεσα τον θεό με τον ρόλο του ως χορηγού των υπόγειων πλούτων, τόσο των ορυκτών όσο και των γεωργικών. Το σημασιολογικό εύρος της ρίζας κινείται από την απλή κατοχή στην ίδια τη θεϊκή πηγή αυτών των ευλογιών, αντικατοπτρίζοντας μια βαθιά πολιτισμική κατανόηση του πλούτου ως κάτι που προέρχεται από τη γη και, κατ' επέκταση, από τις χθόνιες θεότητές της.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία σημαντικά χωρία που αναφέρονται στον Πλούτωνα ή τον Ἅδη, αναδεικνύοντας τη διπλή του φύση:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΛΟΥΤΩΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Hesiod — Theogony, Edited and translated by M.L. West, Oxford University Press, 1966.
• Plato — Cratylus, Translated by H.N. Fowler, Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1926.
• Burkert, Walter — Greek Religion, Translated by John Raffan, Harvard University Press, 1985.
• Kerényi, Karl — Eleusis: Archetypal Image of Mother and Daughter, Translated by Ralph Manheim, Princeton University Press, 1967.
• Pausanias — Description of Greece, Translated by W.H.S. Jones, Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1918.