ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο πραγματικός (πραγματικός, -ή, -όν) σημαίνει αρχικά «αυτός που σχετίζεται με τα πράγματα, τις υποθέσεις ή τις πράξεις» (πρᾶγμα). Επομένως, μπορεί να σημαίνει «πρακτικός, δραστήριος, αποτελεσματικός» ή «πραγματικός, αληθινός, υπαρκτός». Η λέξη αυτή γεφυρώνει την αφηρημένη σκέψη με την υλική και ενεργητική διάσταση της ύπαρξης. Στην κλασική ελληνική, συχνά χρησιμοποιείται για να διακρίνει αυτό που είναι «πραγματικό» ή «υπαρκτό» από αυτό που είναι απλώς φανταστικό ή θεωρητικό.

Η φιλοσοφική της σημασία εμβαθύνεται ιδιαίτερα στον στωικισμό, όπου ο «πραγματικός» κόσμος των αισθητών πραγμάτων αντιπαρατίθεται με τις αφηρημένες έννοιες. Για τους Στωικούς, η πραγματικότητα συνδέεται άρρηκτα με την υλικότητα και την ενέργεια, με ό,τι μπορεί να γίνει αντιληπτό και να επηρεάσει. Ο όρος «πραγματικός» δεν αναφέρεται απλώς στην ύπαρξη, αλλά στην ενεργό συμμετοχή στον κόσμο, στην αποτελεσματικότητα και την εφαρμογή των αρχών στην καθημερινή ζωή.

Στη νεότερη χρήση, η λέξη διατήρησε και ενίσχυσε τη σημασία του «αληθινού» και «υπαρκτού», σε αντιδιαστολή με το ιδεατό ή το φανταστικό. Ένας «πραγματικός» άνθρωπος είναι αυτός που είναι προσγειωμένος, που αντιμετωπίζει τις καταστάσεις με ρεαλισμό. Η έννοια της «πραγματικότητας» ως συνόλου των υπαρκτών πραγμάτων και καταστάσεων είναι άμεσο παράγωγο αυτής της λέξης, υπογραμμίζοντας την κεντρική της θέση στην κατανόηση του κόσμου.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Αυτός που σχετίζεται με πράγματα ή υποθέσεις — Η βασική, κυριολεκτική σημασία, αναφερόμενη σε ό,τι αφορά τα πρᾶγματα (π.χ. «πραγματικαὶ ὑποθέσεις» — πραγματικές υποθέσεις).
2. Πρακτικός, δραστήριος, αποτελεσματικός — Αυτός που είναι ικανός στην πράξη, που φέρνει αποτελέσματα, σε αντιδιαστολή με τον θεωρητικό ή τον αδρανή.
3. Αληθινός, υπαρκτός, πραγματικός — Αυτός που υπάρχει στην πραγματικότητα, όχι φανταστικός ή ιδεατός. Αυτή η σημασία τονίζεται ιδιαίτερα στη φιλοσοφία.
4. Ουσιαστικός, σημαντικός — Αυτός που έχει πραγματική αξία ή βαρύτητα, όχι επιφανειακός ή ασήμαντος.
5. Ρεαλιστικός, προσγειωμένος — Αναφέρεται σε άνθρωπο ή προσέγγιση που αντιμετωπίζει τις καταστάσεις όπως είναι, χωρίς αυταπάτες.
6. Εφαρμόσιμος, λειτουργικός — Αυτός που μπορεί να εφαρμοστεί ή να λειτουργήσει στην πράξη, όχι μόνο στη θεωρία.
7. Αυθεντικός, γνήσιος — Αυτός που είναι αληθινός ως προς την φύση του, χωρίς προσποίηση ή ψεύδος.

Οικογένεια Λέξεων

πράγ-/πρατ- (ρίζα του ρήματος πράσσω/πράττω, σημαίνει «κάνω, ενεργώ»)

Η ρίζα πράγ-/πρατ- αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, όλες περιστρεφόμενες γύρω από την έννοια της δράσης, της εκτέλεσης και του αποτελέσματός της. Από αυτή τη δυναμική ρίζα προκύπουν τόσο τα ρήματα που περιγράφουν την ενέργεια όσο και τα ουσιαστικά που δηλώνουν το αντικείμενο ή το προϊόν της ενέργειας, δηλαδή τα «πράγματα» και τις «υποθέσεις». Η σημασιολογική της εμβέλεια καλύπτει από την απλή εκτέλεση μιας εργασίας έως την ηθική πράξη και την ίδια την υπαρκτή πραγματικότητα.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η έννοια του πραγματικού, ως αντίθετο του θεωρητικού ή του φανταστικού, απασχόλησε τους αρχαίους φιλοσόφους.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon. Oxford: Clarendon Press, 1940.
• Πλάτων — Σοφιστής, Πολιτεία.
• Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια, Πολιτικά.
• Long, A. A., Sedley, D. N. — The Hellenistic Philosophers. Cambridge University Press, 1987.
• Kirk, G. S., Raven, J. E., Schofield, M. — The Presocratic Philosophers. Cambridge University Press, 1983.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque. Paris: Klincksieck, 1968-1980.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature. University of Chicago Press, 2000.