ΠΡΑΣΙΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, η πρᾶσις (γεν. πράσεως) είναι ουσιαστικό που σημαίνει κυρίως «πώληση, πράξη πώλησης». Προέρχεται από το ρήμα πιπράσκω («πωλώ») και συνδέεται στενά με το πράττω («κάνω, ενεργώ, διεκπεραιώνω»). Η λέξη περιγράφει την ενέργεια της μεταβίβασης ιδιοκτησίας ή αγαθών έναντι τιμήματος, αποτελώντας έτσι τον αντίποδα της ὠνῆς («αγοράς»).

Στην αρχαία ελληνική σκέψη και πρακτική, η πρᾶσις δεν ήταν απλώς μια οικονομική συναλλαγή, αλλά συχνά εντασσόταν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικών και νομικών κανόνων. Οι φιλόσοφοι, όπως ο Αριστοτέλης, αναλύουν την πώληση ως μέρος της «χρηματιστικής» τέχνης, εξετάζοντας την ηθική και την αποτελεσματικότητά της στην πόλη. Οι ρήτορες, όπως ο Δημοσθένης, αναφέρονται συχνά σε πράσεις γης, δουλείας ή άλλων περιουσιακών στοιχείων σε δικαστικές υποθέσεις, αναδεικνύοντας τον κεντρικό της ρόλο στο δίκαιο των συμβάσεων.

Η πρᾶσις μπορούσε να αναφέρεται τόσο στην πράξη της πώλησης αυτή καθαυτή, όσο και στο αντικείμενο της πώλησης ή ακόμη και στην τιμή που καθοριζόταν. Η ποικιλία των χρήσεων υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα των εμπορικών σχέσεων στην αρχαιότητα, από τις καθημερινές αγοραπωλησίες στην αγορά (ἀγορά) μέχρι τις μεγάλες εμπορικές αποστολές και τις δημόσιες πωλήσεις (π.χ. πώληση δημευμένων περιουσιών).

Οι Κύριες Σημασίες

1. Πώληση, πράξη πώλησης — Η κύρια σημασία, η μεταβίβαση αγαθών ή ιδιοκτησίας έναντι τιμήματος. Π.χ. «πρᾶσις οἰκίας» (πώληση σπιτιού).
2. Εμπορική συναλλαγή, επιχείρηση — Γενικότερη αναφορά σε εμπορικές δραστηριότητες ή επιχειρήσεις. Π.χ. «ἐν πράσει εἶναι» (είμαι προς πώληση, ή είμαι σε εμπορική δραστηριότητα).
3. Τιμή πώλησης, αξία — Σπανιότερα, η τιμή στην οποία πωλείται κάτι. Π.χ. «ἡ πρᾶσις τοῦ σίτου» (η τιμή πώλησης του σίτου).
4. Αντικείμενο προς πώληση, εμπόρευμα — Αναφέρεται στα αγαθά που διατίθενται στην αγορά. Π.χ. «αἱ πράσεις τῆς ἀγορᾶς» (τα εμπορεύματα της αγοράς).
5. Δημόσια πώληση, δημοπρασία — Σε νομικό και διοικητικό πλαίσιο, η πώληση από το δημόσιο, συχνά μετά από δήμευση. Π.χ. «πρᾶσις δημοσία».
6. Σύμβαση πώλησης — Στο νομικό πλαίσιο, το ίδιο το συμβόλαιο ή η συμφωνία για πώληση.

Οικογένεια Λέξεων

πρα- (ρίζα του ρήματος πράττω και πιπράσκω)

Η ρίζα πρα- είναι θεμελιώδης στην ελληνική γλώσσα, συνδέοντας έννοιες της ενέργειας, της δράσης και της διεκπεραίωσης. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκαν δύο κύριοι κλάδοι: ο ένας σχετίζεται με το «κάνω, ενεργώ» (πράττω) και ο άλλος με το «πωλώ» (πιπράσκω). Η πρᾶσις αποτελεί μια εξειδικευμένη εκδήλωση της γενικότερης «πράξης», εστιάζοντας στην εμπορική συναλλαγή. Κάθε μέλος της οικογένειας αυτής φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της ανθρώπινης δραστηριότητας, από την απλή ενέργεια μέχρι την πολύπλοκη οικονομική συναλλαγή.

Στα Αρχαία Κείμενα

Τρία χαρακτηριστικά χωρία αναδεικνύουν τη χρήση της πρᾶσις στην αρχαία γραμματεία:

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΠΡΑΣΙΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτεία, Βιβλίο Β', 371b.
• Δημοσθένης — Κατά Αφόβου Α', 45.
• Αριστοτέλης — Πολιτικά, Βιβλίο Α', 1257a.
• Θουκυδίδης — Ιστορίαι, Βιβλίο Β', 40.
• Ξενοφών — Οικονομικός, 19.14.
• Αισχύλος — Ευμενίδες, 312.
• Bauer, W., Arndt, W. F., Gingrich, F. W., Danker, F. W. — A Greek-English Lexicon of the New Testament and Other Early Christian Literature, 3rd ed. Chicago: University of Chicago Press, 2000.