ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΝ

Ορισμός

Το «στρατιωτικόν», ως ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο επίθετο, αναφέρεται στο σύνολο των στρατιωτικών υποθέσεων, ζητημάτων ή πραγμάτων. Δεν περιγράφει απλώς κάτι που ανήκει στον στρατό, αλλά ενσαρκώνει την ίδια την έννοια της στρατιωτικής δραστηριότητας, της οργάνωσης και της πολιτικής της διάστασης. Περιλαμβάνει την τέχνη του πολέμου (στρατηγική και τακτική), τη διοίκηση των ενόπλων δυνάμεων, την εκπαίδευση, τον εξοπλισμό, καθώς και τις οικονομικές και κοινωνικές πτυχές που συνδέονται με τη διατήρηση και τη χρήση ενός στρατού.

Στην κλασική Αθήνα, η φράση «τὰ στρατιωτικά» χρησιμοποιούνταν συχνά για να δηλώσει τις δημόσιες δαπάνες που αφορούσαν τον στρατό και το ναυτικό, καθώς και τις γενικότερες πολιτικές αποφάσεις περί πολέμου και ειρήνης. Η έννοια αυτή υπογραμμίζει τον στενό δεσμό μεταξύ της στρατιωτικής ισχύος και της πολιτικής εξουσίας, καθώς η άμυνα και η επέκταση της πόλης-κράτους εξαρτώνταν άμεσα από την αποτελεσματικότητα των στρατιωτικών της θεσμών.

Το «στρατιωτικόν» διαφέρει από το «στρατός» (ο ίδιος ο στρατός ως σώμα) ή τον «στρατιώτη» (το άτομο), καθώς εστιάζει στο αφηρημένο και συλλογικό πεδίο της στρατιωτικής επιστήμης και πρακτικής. Αποτελεί μια περιεκτική λέξη που καλύπτει όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων και των αρχών που διέπουν τη στρατιωτική ζωή και την πολεμική τέχνη, από την οργάνωση της φάλαγγας μέχρι τη διπλωματία του πολέμου.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Στρατιωτικές υποθέσεις/ζητήματα — Το σύνολο των πραγμάτων που αφορούν τον στρατό, τον πόλεμο και την άμυνα. Συχνά στον πληθυντικό, «τὰ στρατιωτικά».
2. Στρατιωτική υπηρεσία/θητεία — Η θητεία ή η ενεργός υπηρεσία στις ένοπλες δυνάμεις.
3. Στρατιωτικές δαπάνες/οικονομικά — Τα χρήματα που διατίθενται για τη συντήρηση και τη λειτουργία του στρατού. Π.χ. «τὰ στρατιωτικὰ χρήματα».
4. Στρατιωτική τέχνη/επιστήμη — Η στρατηγική, η τακτική και η θεωρία του πολέμου.
5. Στρατιωτική πειθαρχία/τάξη — Το σύνολο των κανόνων και αρχών που διέπουν τη συμπεριφορά και την οργάνωση του στρατού.
6. Στρατιωτικός εξοπλισμός/εφόδια — Τα μέσα και οι προμήθειες που απαιτούνται για τον πόλεμο.
7. Στρατιωτική δύναμη/ισχύς — Η ικανότητα ενός κράτους να διεξάγει πόλεμο ή να αμύνεται.
8. Στρατιωτικό επάγγελμα/τάξη — Αναφέρεται στο σύνολο των επαγγελματιών στρατιωτικών ή στην κοινωνική τάξη τους.

Οικογένεια Λέξεων

στρατ- (ρίζα του ουσιαστικού στρατός)

Η ρίζα «στρατ-» αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, όλες συνδεδεμένες με την έννοια της συγκέντρωσης, της διάταξης και της οργάνωσης, ιδίως σε πολεμικό ή ταξιδιωτικό πλαίσιο. Από αυτή τη ρίζα προέρχεται ο «στρατός», που αρχικά σήμαινε «στρατόπεδο» ή «εκστρατεία» και αργότερα το σύνολο των ενόπλων. Η παραγωγικότητα της ρίζας είναι εμφανής στην πληθώρα των ουσιαστικών, ρημάτων και επιθέτων που περιγράφουν κάθε πτυχή της στρατιωτικής ζωής, από τον απλό στρατιώτη μέχρι τον στρατηγό και την ίδια την τέχνη του πολέμου. Κάθε μέλος της οικογένειας αναπτύσσει μια συγκεκριμένη απόχρωση της αρχικής έννοιας της οργανωμένης δύναμης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Το «στρατιωτικόν» ως όρος εμφανίζεται συχνά σε κείμενα που αφορούν την πολιτική, την ιστορία και τη ρητορική, υπογραμμίζοντας την κεντρική του θέση στην αρχαία ελληνική σκέψη.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Θουκυδίδης — Ἱστορίαι. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Δημοσθένης — Λόγοι. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Ξενοφών — Κύρου Παιδεία. Εκδόσεις Loeb Classical Library, Harvard University Press.
• Hornblower, Simon — A Commentary on Thucydides. Oxford: Clarendon Press, 1991-2008.
• Cawkwell, George — Philip II of Macedon. London: Faber and Faber, 1978.
• Pritchett, W. Kendrick — The Greek State at War. Berkeley: University of California Press, 1971-1991.