ΣΥΜΠΟΛΕΜΟΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο συμπόλεμος είναι «αυτός που πολεμά μαζί με κάποιον, σύμμαχος, συν-πολεμιστής». Η λέξη αναδεικνύεται κυρίως στην κλασική περίοδο, ιδίως στα ιστορικά έργα, όπου η έννοια της συμμαχίας και της κοινής στρατιωτικής προσπάθειας ήταν κεντρική στην πολιτική και στρατιωτική ζωή των ελληνικών πόλεων-κρατών. Δεν περιγράφει απλώς έναν στρατιώτη, αλλά έναν εταίρο σε μια κοινή πολεμική επιχείρηση, με όλες τις πολιτικές και ηθικές προεκτάσεις που συνεπάγεται μια τέτοια σχέση.

Η χρήση της λέξης από τον Θουκυδίδη στην «Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου» είναι χαρακτηριστική. Εκεί, ο συμπόλεμος δεν είναι απλώς ένας σύμμαχος με την ευρεία έννοια, αλλά κάποιος που μοιράζεται το βάρος και τους κινδύνους του πολέμου, συχνά με ρητή συμφωνία ή συνθήκη. Η έννοια επεκτείνεται και σε πολιτικές συμμαχίες, όπου οι πόλεις-κράτη δεσμεύονταν να πολεμήσουν από κοινού για κοινούς σκοπούς ή εναντίον κοινών εχθρών.

Πέρα από την κυριολεκτική στρατιωτική της σημασία, ο συμπόλεμος μπορεί να χρησιμοποιηθεί και μεταφορικά για να περιγράψει οποιονδήποτε συμμετέχει ενεργά σε έναν κοινό αγώνα ή διαμάχη, είτε πολιτική, είτε κοινωνική, είτε ιδεολογική. Η λέξη υπογραμμίζει την αλληλεγγύη και την κοινή μοίρα των συμμετεχόντων, καθιστώντας την ένα ισχυρό εργαλείο για την περιγραφή της συλλογικής δράσης και της αμοιβαίας υποστήριξης σε περιόδους κρίσης ή σύγκρουσης.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Συν-πολεμιστής, σύμμαχος — Αυτός που μάχεται μαζί με άλλους σε έναν πόλεμο ή στρατιωτική εκστρατεία.
2. Συμμέτοχος σε κοινή πολεμική προσπάθεια — Πόλη-κράτος ή λαός που συνάπτει συμμαχία για κοινούς στρατιωτικούς σκοπούς.
3. Αυτός που έχει κοινά συμφέροντα σε πόλεμο — Κάποιος που επωφελείται ή πλήττεται από την ίδια πολεμική κατάσταση με άλλους.
4. (Μεταφορικά) Συμμέτοχος σε αγώνα ή διαμάχη — Κάποιος που συμμετέχει ενεργά σε μια κοινή προσπάθεια, πολιτική αντιπαράθεση ή ιδεολογική σύγκρουση.
5. Συνεργός σε εχθρική ενέργεια — Αυτός που συνδράμει σε μια επιθετική ή εχθρική δράση εναντίον κάποιου τρίτου.
6. Αυτός που βρίσκεται σε κοινή εμπόλεμη κατάσταση — Κάποιος που μοιράζεται την ίδια κατάσταση πολέμου με άλλους, χωρίς απαραίτητα να είναι σύμμαχος.

Οικογένεια Λέξεων

πολεμ- (ρίζα του ρήματος πολέω/πολεμίζω, σημαίνει «μάχομαι, πολεμώ»)

Η ρίζα «πολεμ-» αποτελεί τη βάση μιας εκτεταμένης οικογένειας λέξεων στην αρχαία ελληνική, όλες περιστρεφόμενες γύρω από την έννοια της σύγκρουσης, της μάχης και του πολέμου. Προερχόμενη από το αρχαιότερο στρώμα της γλώσσας, η ρίζα αυτή εκφράζει τόσο την ενέργεια της μάχης όσο και την κατάσταση του πολέμου, καθώς και τους εμπλεκόμενους σε αυτήν. Μέσω προθεμάτων και καταλήξεων, παράγονται όροι που περιγράφουν διαφορετικές πτυχές της πολεμικής δραστηριότητας, από την απλή πράξη της μάχης μέχρι τις πολύπλοκες συμμαχίες και τις συνέπειες της ειρήνης ή της απουσίας πολέμου.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η χρήση του συμπόλεμου από τους κλασικούς ιστορικούς αναδεικνύει την κεντρική του σημασία στην πολιτική και στρατιωτική σκέψη της εποχής.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΣΥΜΠΟΛΕΜΟΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Clarendon Press, Oxford, 1996.
• Θουκυδίδης — Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 1990.
• Ξενοφών — Ελληνικά. Εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη, 2003.
• Διόδωρος Σικελιώτης — Ιστορική Βιβλιοθήκη. Loeb Classical Library, Harvard University Press, 1933-1967.
• Πλάτων — Πολιτεία. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 1992.
• Ηράκλειτος — Αποσπάσματα. Εκδόσεις Κάκτος, Αθήνα, 1999.