ΤΕΛΕΙΟΝ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, το τέλειον (ως επίθετο τέλειος, -α, -ον) σημαίνει «ολοκληρωμένος, πλήρης, τέλειος, ώριμος». Η σημασία του εκτείνεται από την απλή ολοκλήρωση μιας διαδικασίας ή ενός έργου έως την ύψιστη ποιότητα ή την πλήρη ανάπτυξη μιας οντότητας. Δεν υποδηλώνει απλώς την απουσία ελαττωμάτων, αλλά την ενεργή επίτευξη ενός εγγενούς σκοπού ή δυναμικού.

Στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, και ιδίως στον Αριστοτέλη, το «τέλειον» συνδέεται άρρηκτα με την έννοια του «τέλους» (σκοπού). Ένα πράγμα είναι τέλειο όταν έχει φτάσει στο τέλος του, δηλαδή έχει εκπληρώσει τον σκοπό για τον οποίο υπάρχει ή έχει αναπτύξει πλήρως τις δυνατότητές του. Αυτή η τελεολογική διάσταση είναι κεντρική στην αριστοτελική μεταφυσική και ηθική, όπου η ευδαιμονία θεωρείται το τέλειον αγαθόν, ο υπέρτατος σκοπός της ανθρώπινης ζωής.

Η έννοια του τελείου δεν περιορίζεται στον υλικό κόσμο, αλλά επεκτείνεται και στον πνευματικό και ηθικό τομέα. Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι «τέλειος» στην αρετή, ένας θεός «τέλειος» στην ύπαρξη, ή μια γνώση «τελεία» στην πληρότητά της. Στην κοινή ελληνική, η λέξη διατήρησε τη σημασία της ολοκλήρωσης και της ωριμότητας, ενώ στη χριστιανική γραμματεία απέκτησε και ηθικές και πνευματικές προεκτάσεις, αναφερόμενη στην ηθική και πνευματική τελείωση.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Ολοκληρωμένος, πλήρης — Αυτό που έχει φτάσει στο τέλος του, έχει συμπληρωθεί. «Τέλειον ἔργον» (ένα ολοκληρωμένο έργο).
2. Άψογος, χωρίς ελάττωμα, άριστος — Αυτό που έχει φτάσει στην υπέρτατη ποιότητα. «Τέλειος τεχνίτης» (ένας άριστος τεχνίτης).
3. Ώριμος, ενήλικος — Αυτός που έχει φτάσει στην πλήρη ανάπτυξη, σωματική ή πνευματική. «Τέλειος ἀνήρ» (ένας ώριμος άνδρας).
4. Εκπληρωμένος, πραγματοποιημένος — Αυτό που έχει επιτευχθεί ως σκοπός ή στόχος. «Τέλειος σκοπός» (ένας εκπληρωμένος σκοπός).
5. Μυημένος, καθιερωμένος — Στα πλαίσια των μυστηρίων, αυτός που έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία της μύησης. «Τέλειοι ἐν τοῖς μυστηρίοις».
6. Απόλυτος, οριστικός — Χωρίς περιορισμούς ή επιφυλάξεις. «Τελεία γνώσις» (απόλυτη γνώση).
7. Τελικός, έσχατος — Αυτό που αποτελεί το έσχατο σημείο ή την κατάληξη. «Τέλειον ἀγαθόν» (το υπέρτατο αγαθό).

Οικογένεια Λέξεων

τελ- (ρίζα του τέλος, σημαίνει «τέλος, ολοκλήρωση, εκπλήρωση»)

Η ρίζα τελ- είναι θεμελιώδης στην αρχαία ελληνική σκέψη, καθώς εκφράζει την έννοια της κατάληξης, του σκοπού και της ολοκλήρωσης. Από αυτήν αναπτύχθηκε ένα πλούσιο λεξιλόγιο που περιγράφει την επίτευξη ενός στόχου, την ωρίμανση, την τελειότητα, αλλά και τις τελετουργικές πράξεις που φέρνουν κάτι σε πέρας. Η σημασιολογική της εμβέλεια είναι κεντρική στην κατανόηση της αιτιότητας και της ύπαρξης, ιδιαίτερα στην αριστοτελική φιλοσοφία. Κάθε μέλος της οικογένειας αυτής φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της ιδέας της πληρότητας και της εκπλήρωσης.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η φιλοσοφική σημασία του τελείου αναδεικνύεται σε κείμενα-σταθμούς της αρχαίας σκέψης.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΤΕΛΕΙΟΝ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, with a revised supplement. Oxford: Clarendon Press, 1996.
• Αριστοτέλης — Μετά τα Φυσικά, επιμέλεια W. D. Ross. Oxford: Clarendon Press, 1924.
• Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια, επιμέλεια I. Bywater. Oxford: Clarendon Press, 1894.
• Πλάτων — Πολιτεία, επιμέλεια J. Burnet. Oxford: Clarendon Press, 1903.
• Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον — Novum Testamentum Graece, επιμέλεια B. Aland et al. Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 28η έκδοση, 2012.
• Jaeger, Werner — Paideia: The Ideals of Greek Culture, τόμος 3. Μετάφραση Gilbert Highet. Oxford University Press, 1944.
• Guthrie, W. K. C. — A History of Greek Philosophy, τόμος 6: Aristotle: An Encounter. Cambridge University Press, 1981.