ΤΕΧΝΙΤΗΣ

Ορισμός

Κατά το Λεξικό Liddell-Scott-Jones, ο τεχνίτης (τέκτων) είναι αρχικά «ο ξυλουργός, ο οικοδόμος, ο τεχνίτης γενικά». Η λέξη προέρχεται από τη ρίζα του ρήματος «τίκτω» (γεννώ, παράγω), υποδηλώνοντας έτσι τον δημιουργικό χαρακτήρα του έργου του. Στην κλασική εποχή, ο τεχνίτης δεν περιορίζεται σε χειρωνακτικές εργασίες, αλλά περιλαμβάνει κάθε ειδικό που κατέχει μια τέχνη (τέχνη), είτε αυτή είναι πρακτική είτε θεωρητική.

Η σημασία του τεχνίτη διευρύνεται για να περιλάβει τον καλλιτέχνη, τον γλύπτη, τον ζωγράφο, τον μουσικό, τον ποιητή, καθώς και τον ρήτορα ή τον στρατηγό, εφόσον η δραστηριότητά τους απαιτεί ειδική γνώση και δεξιότητα. Ο Πλάτων, στην «Πολιτεία», διακρίνει μεταξύ του τεχνίτη που δημιουργεί υλικά αντικείμενα και του φιλοσόφου που «τεχνάται» την ιδανική πολιτεία, αναδεικνύοντας την έννοια της τέχνης ως συστηματικής γνώσης και μεθόδου.

Ο τεχνίτης αντιπροσωπεύει την εφαρμογή της θεωρίας στην πράξη, τη μετατροπή της ιδέας σε μορφή. Είναι αυτός που με την ικανότητά του μπορεί να παράγει κάτι νέο, να επιδιορθώσει ή να βελτιώσει το υπάρχον. Η κοινωνική του θέση ποικίλλει ανάλογα με την εποχή και το είδος της τέχνης, αλλά η αξία της δεξιοτεχνίας του αναγνωρίζεται πάντα ως θεμελιώδης για την πρόοδο του πολιτισμού.

Οι Κύριες Σημασίες

1. Οικοδόμος, ξυλουργός, κατασκευαστής — Η αρχική και πιο κυριολεκτική σημασία, όπως στον Όμηρο, όπου ο τεχνίτης είναι αυτός που κατασκευάζει σπίτια, πλοία ή άλλα αντικείμενα.
2. Χειροτέχνης, βιοτέχνης — Κάθε ειδικευμένος εργάτης που παράγει αντικείμενα με τα χέρια του, όπως ο κεραμέας, ο σιδηρουργός, ο υφαντής.
3. Καλλιτέχνης — Στην κλασική Αθήνα, ο όρος επεκτείνεται για να περιλάβει τους δημιουργούς έργων τέχνης, όπως γλύπτες (π.χ. Φειδίας), ζωγράφους, μουσικούς.
4. Ειδικός, εμπειρογνώμονας — Κάθε πρόσωπο που κατέχει ειδική γνώση ή δεξιότητα σε οποιοδήποτε πεδίο, πρακτικό ή θεωρητικό (π.χ. ρήτορας, στρατηγός, γιατρός).
5. Επινοητής, εφευρέτης — Αυτός που με την τέχνη του βρίσκει λύσεις ή δημιουργεί νέα πράγματα, όπως ο Δαίδαλος.
6. Δημιουργός, πλάστης — Μεταφορική χρήση για αυτόν που διαμορφώνει ή δημιουργεί κάτι, ακόμα και σε φιλοσοφικό ή θεολογικό πλαίσιο.
7. Μηχανικός, τεχνικός — Στη μεταγενέστερη χρήση, αυτός που ασχολείται με την εφαρμογή επιστημονικών αρχών για πρακτικούς σκοπούς.

Οικογένεια Λέξεων

ΤΕΚ-/ΤΕΧΝ- (ρίζα του ρήματος τίκτω, σημαίνει «γεννώ, παράγω, κατασκευάζω»)

Η αρχαιοελληνική ρίζα ΤΕΚ-/ΤΕΧΝ- αποτελεί τη βάση μιας πλούσιας οικογένειας λέξεων που περιστρέφονται γύρω από τις έννοιες της δημιουργίας, της κατασκευής, της δεξιοτεχνίας και της τέχνης. Προερχόμενη από το ρήμα «τίκτω», το οποίο σημαίνει «γεννώ, παράγω», η ρίζα αυτή υπογραμμίζει τη θεμελιώδη σύνδεση μεταξύ της πράξης της δημιουργίας και της ικανότητας να φέρνει κανείς κάτι στην ύπαρξη. Από αυτή τη ρίζα αναπτύχθηκαν τόσο η πρακτική δεξιότητα του «τέκτονα» όσο και η αφηρημένη έννοια της «τέχνης» ως συστηματικής γνώσης και μεθόδου. Κάθε μέλος της οικογένειας αυτής φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της ανθρώπινης ικανότητας να διαμορφώνει τον κόσμο.

Στα Αρχαία Κείμενα

Η σημασία του τεχνίτη και της τέχνης του αναδεικνύεται σε πολλά κλασικά κείμενα, από την περιγραφή των εργαλείων του Ηφαίστου μέχρι τις φιλοσοφικές αναλύσεις.

Οι 18 Μέθοδοι

Η εφαρμογή των 18 παραδοσιακών μεθόδων λεξαριθμικής ανάλυσης στη λέξη ΤΕΧΝΙΤΗΣ:

Πηγές & Βιβλιογραφία

• Liddell, H. G., Scott, R., Jones, H. S. — A Greek-English Lexicon, 9th ed. with revised supplement, Oxford University Press, 1996.
• Πλάτων — Πολιτεία, Ίων.
• Αριστοτέλης — Ηθικά Νικομάχεια.
• Όμηρος — Ιλιάς, Οδύσσεια.
• Ευαγγέλιο κατά Ματθαίον.
• Chantraine, P. — Dictionnaire étymologique de la langue grecque, Klincksieck, 1968-1980.
• Beekes, R. S. P. — Etymological Dictionary of Greek, Brill, 2010.